Archive Category: Kresopedia

Neobanderowcy z Czarnego Komitetu postanowili „poprawić”…

Każdy kto trafi na Zakarpackie koniecznie powinien odwiedzić Seredne. Jest to tym łatwiejsze, że miejscowość ta leży między Użgorodem a Mukaczewem, czyli dwoma głównymi miastami tego najbardziej specyficznego regionu Ukrainy, stanowi w jakimś sensie jego wizytówkę.

Trzydzieści kilometrów na południowy wschód od Zasławia, w kierunku dawnej granicy II Rzeczpospolitej, na uboczu trasy wiodącej z Szepetówki do Starokonstentynowa leży Biłohiria, w okresie I Rzeczypospolitej znana jako Lachowce.

Jeżeli jakiś polski turysta chce poznać wszystkie uroki Mołdawii, to bezwzględnie powinien odwiedzić Bielce i Styrczę. Powinien zacząć od tej drugiej, która to wieś jest dla polskiej mniejszości w Mołdawii niezwykle ważna. Tutaj tkwią korzenie polskiej mniejszości w północnej Mołdawii. Polacy z innych miejscowości, zapytani o rodzinne korzenie natychmiast mówią, iż tkwią one w Styrczy.

Krupki (Крупкі) to niewielkie miasto rejonowe w obwodzie Mińskim, położone o 110 km na północny wschód od Mińska w pobliżu magistrali drogowej łączącej stolicę Białorusi z Moskwą.

Ksiądz Tadeusz Isakowicz - Zaleski przybył do Wołowa z prelekcją o losach ludności kresowej w czasie ludobójstwa dokonywanego przez UPA. Ksiądz przygotował też książkę, która osobom urodzonym po wojnie przybliży tragedię, będącą udziałem pokolenia ich rodziców i dziadków, a dla samych Kresowian będzie swoistego rodzaju „podróżą sentymentalną”.

Grób matki na cmentarzu to bynajmniej nie jedyny ślad po Edwardzie Rydzu - Śmigłym w Brzeżanach. Ma on nawet w tym mieście poświęconą mu tablicę - w 120. rocznicę urodzin marszałka, w 2006 r. ufundował ją Stanisław Broszko, czyniąc to w imieniu brzeżańczyków, żyjących dzisiaj w Kluczborku. Jest ona dwujęzyczna polsko - ukraińska, a umieszczona została w odrestaurowanym kościele.

„Przez całe życie służyłem dla Polski” – pisał Witold Pilecki. Choć słowa te, rozpoczynające jego życiowy „testament” nie uratują go przed krwawym wyrokiem, to jednak w pełni oddają zarówno tragizm jak i piękno tej niezwykłej postaci. Zaliczony w poczet najodważniejszych ludzi ruchu oporu okresu II wojny światowej, rotmistrz Pilecki w pełni wpisuje się w romantyczną wizję walki, poświęcenia i odwagi.

„Pan Brzeżan w przecudnej mieszkał okolicy...” pisał Juliusz Słowacki w poemacie „Jan Bielecki”, sugerując wyraźnie, że był w tym mieście w czasie podróży po Ukrainie i zaczerpnął z jego murów twórczą inspirację. Niewielu niestety turystów z Polski przyjeżdża sprawdzić czy Brzeżany istotnie leżą w przecudnej okolicy. Szkoda, bo w leżących na uboczu od dzisiejszych wielkich szlaków Brzeżanach można poczuć urok dawnych kresowych miasteczek. Życie toczy się tu wolniej i senniej niż np. w Buczaczu, a nagromadzenie pamiątek po dawnych gospodarzach jest większe niż w innych osadach Zachodniego Podola. Ich stan pozostawia co prawda wiele do życzenia, ale niezależnie od tego robią one wrażenie.

Znam dwa słowa: służba i zasługa. Zasług nie mam. Służyć się starałam Karolina Lanckorońska

Stryj (Стрий) to liczące ok. 65 tys. mieszkańców miasto, będące ośrodkiem przemysłowym i ważnym węzłem komunikacyjnym położonym nad rzeką o tej samej nazwie, o 70 km na południe od Lwowa.

O ostatnich chwilach Polaków mordowanych w Hucie Pieniackiej

Napady tatarskie na wchodzącą w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego (a później Korony) Ruś mają długą historię. Dla Tatarów najistotniejszy był polityczny i ekonomiczny. Pod koniec XV w. w Europie Wschodniej i Południowej ważną rolę zaczęło odgrywać Imperium Osmańskie. Po zajęciu Konstantynopola oraz miast wybrzeża krymskiego w tym słynnej Kaffy, Chanat Krymski stał się de facto narzędziem polityczno-militarnym sułtana tureckiego. Pozbawiony miast portowych został odcięty od ważnych źródeł dochodu. Straty te nadrabiał poprzez najazdy, daniny oraz handel niewolnikami na nieznaną dotąd skalę. Zapotrzebowanie na nich było bowiem w Turcji ogromne i z roku na rok rosło. Wybierając się na łowy niewolników, na Krymie ogłaszano pospolite ruszenie. Na rozkaz chana stawiała się nawet trzecia część męskiej populacji.

Może się wydawać, że historia polskiej literatury jest dobrze znana od kilkudziesięciu lat. Nic bardziej mylnego. Przekonuje nas o tym jedna z najnowszych pozycji wydawnictwa Collegium Columbinum – ,,Droga na Parnas. O twórczości poetyckiej Antoniego Goreckiego’’.

Zwiedzając Obwód Brzeski na Białorusi warto chociażby z patriotycznego obowiązku odbyć wędrówkę śladami przywódcy Powstania Styczniowego Romualda Traugutta, choć niestety wiąże się ona z pewnymi problemami.

Na początku października 2008 r. z przemyskiego pomnika poświęconego Polakom zamordowanym w latach 1943 – 1945 przez OUN-UPA na Wołyniu i w Galicji, służby komunalne, na polecenie Przemyśla Dariusza Iwaneczko, usunęły rzeźbę przedstawiającą zamordowane dzieci przywiązane do pnia drzewa drutem kolczastym. Według władz miejskich oraz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa rzeźba stanowiła „samowolę budowlaną”, gdyż nie została uzgodniona z Radą. Zarzuty te odpierają inicjatorzy budowy pomnika, którzy podkreślają, że w odsłonięciu pomnika w 2003 roku oraz rzeźby w 2004 roku brały udział władze miasta Przemyśla, przedstawiciele Sejmiku Województwa Podkarpackiego, a także duchowni, którzy poświęcali pomnik. Wówczas nikt z przedstawicieli władz nie protestował. jz

Szrubiszki (Šrubiškės) to niewielka miejscowość, położona o 30 km na północ od Wilna i o 2 km na wschód od miasteczka Podbrzezie (Paberžė). Na terenie dawnego majątku ziemskiego zachował się tu ciekawy drewniany dwór.

Charków (Харків) to drugie pod względem wielkości, po stołecznym Kijowie, miasto na Ukrainie, liczące ponad 1,5 mln mieszkańców.