Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1821

Wincenty Witos – Ojciec Niepodległości i lider ruchu ludowego

„Nie szukajcie łaski u nikogo, bo macie własną siłę” — tymi słowami Wincenty Witos zwracał się do ludowców niedługo przed wybuchem II wojny światowej. 21 stycznia przypada rocznica urodzin jednego z Ojców Niepodległości, trzykrotnego premiera II Rzeczypospolitej i wieloletniego przywódcy polskiego ruchu ludowego. Wincenty Witos urodził się 21 stycznia 1874 roku w Wierzchosławicach koło Tarnowa, […]

Zapomniany bunt. Powstanie czortkowskie 1940 roku

21 stycznia 1940 roku w Czortkowie koło Tarnopola doszło do zbrojnego wystąpienia polskich mieszkańców przeciwko władzy sowieckiej. Wydarzenie to, znane jako powstanie czortkowskie, uchodzi za pierwszy zbrojny zryw Polaków przeciw Związkowi Sowieckiemu w czasie II wojny światowej. Czortków, przed wojną miasto województwa tarnopolskiego, po 17 września 1939 roku znalazł się pod okupacją Armii Czerwonej. Nowe […]

Trzy wyroki śmierci. Proces kurii krakowskiej w Krakowie

21 stycznia 1953 roku przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie rozpoczął się proces siedmiu osób, w tym czterech księży, oskarżonych przez władze komunistyczne o szpiegostwo i działalność wymierzoną w państwo. Postępowanie, znane jako proces kurii krakowskiej, stało się jednym z najbardziej represyjnych działań wobec Kościoła katolickiego w okresie stalinowskim w Polsce. Rozprawa toczyła się od […]

Czy Rzymianie dotarli na ziemie Polski? Odkrycia w Niemczech zmieniają perspektywę

Na terenie niemieckiego kraju związkowego Saksonia-Anhalt archeolodzy odkryli cztery rzymskie obozy marszowe datowane na III wiek n.e. Znalezisko wskazuje, że rzymskie oddziały operowały znacznie dalej poza granicami imperium, niż dotąd przyjmowano. Odkryć dokonano w rejonie miejscowości Aken i Deersheim oraz w gminie Trabitz. Badania prowadzono z wykorzystaniem zdjęć lotniczych i satelitarnych, a następnie potwierdzono je […]

Jak Łokietek odbudował królestwo. Koronacja na Wawelu

20 stycznia 1320 roku w katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Władysława Łokietka, która zakończyła trwający ponad półtora wieku okres rozbicia dzielnicowego i przywróciła Polsce rangę królestwa. Było to jedno z najważniejszych wydarzeń w dziejach państwa polskiego, mające zarówno wymiar symboliczny, jak i polityczny. Droga Łokietka do korony była długa i pełna przeszkód. Przez wiele lat […]

AK pożałowała dla niego kuli. Egzekucja przywódcy Goralenvolku Wacława Krzeptowskiego

20 stycznia 1945 roku w Zakopanem oddział Armii Krajowej wykonał wyrok śmierci na Wacławie Krzeptowskim, przywódcy Goralenvolku i szefie kolaborującego z Niemcami Komitetu Góralskiego. Egzekucja, przeprowadzona na mocy orzeczenia podziemnego sądu Polskiego Państwa Podziemnego, zamknęła jeden z najbardziej ponurych epizodów okupacyjnej historii Podhala. Zadłużony, z poczuciem własnej ważności Wacław Krzeptowski urodził się 24 czerwca 1897 […]

Rada Europy: Polska w kategorii B wolności akademickiej

Polska znalazła się poniżej średniej w najnowszym rankingu wolności akademickiej przygotowanym na potrzeby Rady Europy. W zestawieniu obejmującym 38 państw członkowskich Polska została zakwalifikowana do kategorii B i zajęła 32. miejsce, wyprzedzając jedynie sześć krajów: Armenię, Albanię, Ukrainę, Węgry, Azerbejdżan oraz Turcję. Jak wynika z raportu, wolność akademicka w całej Europie ulega systematycznej erozji od […]

Stanisław Staszic – architekt polskiej nowoczesności, patron 2026 roku

Decyzją Sejmu RP rok 2026 został ustanowiony Rokiem Stanisława Staszica, w 200. rocznicę jego śmierci. Staszic zmarł 20 stycznia 1826 roku. Uchwała ma przypomnieć postać jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, łączącego refleksję intelektualną z praktycznym działaniem na rzecz modernizacji państwa. Stanisław Staszic urodził się w 1755 roku w Pile w rodzinie mieszczańskiej. Wykształcenie zdobywał […]

Od kolegium jezuitów do uniwersytetu. Lwów na naukowej mapie Rzeczypospolitej

20 stycznia 1661 roku Jan Kazimierz Waza podniósł kolegium jezuitów we Lwowie do godności akademii i nadał mu tytuł uniwersytetu. Tym samym wpisał miasto na intelektualną mapę Rzeczpospolitej, obok najważniejszych ośrodków naukowych państwa. Placówka miała już wówczas ugruntowane tradycje. Jezuici założyli swoje kolegium we Lwowie w 1608 roku. Dnia 2 października tego roku rozpoczęły się […]

Odnaleziono jedyny zrealizowany projekt ojca architektury Zachodu. Sensacyjne odkrycie we Włoszech [+WIDEO]

W centrum włoskiego miasta Fano, w regionie Marche, archeolodzy potwierdzili odkrycie, na które świat nauki czekał od wielu lat. Pod placem Piazza Andrea Costa zidentyfikowano pozostałości bazyliki zaprojektowanej przez Marka Witruwiusza Polliona – jedynej budowli, którą rzymski architekt sam opisał jako własne dzieło. Władze Włoch i środowisko naukowe określają to odkrycie jako jedno z najważniejszych […]

Biskup przeciw władzy. Sprawa Czesława Kaczmarka

20 stycznia 1951 roku funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego aresztowali ordynariusza kieleckiego, biskupa Czesława Kaczmarka, rozpoczynając jedną z najgłośniejszych spraw wymierzonych w Kościół katolicki w powojennej Polsce. Zatrzymanie hierarchy było elementem szerszej kampanii władz komunistycznych, zmierzającej do podporządkowania Kościoła państwu. Kaczmarek należał do biskupów najbardziej konsekwentnie sprzeciwiających się ingerencji aparatu partyjnego w sprawy religijne i organizacyjne […]

Co naprawdę stosowano w renesansowej medycynie? Analiza księgi ujawniła nietypowe składniki mikstur

Naukowcy analizujący renesansowe podręczniki medyczne odkryli, że na kartach dawnych ksiąg zachowały się niewidoczne gołym okiem ślady substancji wykorzystywanych w praktykach leczniczych sprzed kilkuset lat. Dzięki nowoczesnym metodom biochemicznym możliwe stało się odtworzenie składu mikstur zdrowotnych, a także praktyk, które dziś uznane byłyby za medycynę ludową lub wręcz magiczną. Poradniki z 1531 roku Opisywane tu […]

Rozkaz na czas nowej okupacji. Jak rozwiązano Armię Krajową

19 stycznia 1945 roku ostatni dowódca Armii Krajowej, gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, wydał rozkazy kończące istnienie największej podziemnej armii okupowanej Europy. Decyzja zapadła w warunkach gwałtownej ofensywy sowieckiej, która w połowie stycznia ruszyła znad Wisły i w krótkim czasie doprowadziła do zajęcia niemal całej Polski przez Armię Czerwoną. W pierwszym, jawnym rozkazie Okulicki oceniał, że […]

Człowiek Lodu miał groźnego wirusa. Genetycy badają, od kiedy towarzyszą nam nowotwory

U liczącego około 5,3 tys. lat Ötziego, znanego jako Człowiek Lodu, naukowcy wykryli ślady wirusa brodawczaka ludzkiego HPV16 – jednego z typów wirusa powiązanych współcześnie z rozwojem nowotworów. Ötzi to naturalnie zmumifikowane ciało mężczyzny odkryte w 1991 roku w Alpach, na granicy austriacko-włoskiej, na wysokości ponad 3 tys. metrów n.p.m. Zmarł około 3300 r. p.n.e., […]

To nie był „ratunek miasta”. Gdy Armia Czerwona wkroczyła do Krakowa

18 stycznia 1945 roku Armia Czerwona zajęła Kraków. Propaganda ogłosiła to „wyzwoleniem” i „uratowaniem miasta”. Realia okazały się jednak zupełnie inne. Sowieci używali artylerii, co stoi w sprzeczności z późniejszym PRL-owskim mitem o rzekomej rezygnacji z ciężkich środków ogniowych w trosce o zabytki. Niemcy – mimo wcześniejszych przygotowań obronnych – prowadzili w Krakowie jedynie ograniczone […]

Sojusz, który stał się pułapką. Ugoda perejasławska

18 stycznia 1654 roku w Perejasławiu Bohdan Chmielnicki złożył przysięgę wierności carowi Rosji, czym przypieczętował ugodę, która na trwałe zmieniła losy Ukrainy i stała się jednym z fundamentów rosyjskiej polityki imperialnej. Decyzja ta była wynikiem splotu militarnych niepowodzeń, kalkulacji politycznych i błędnych wyobrażeń o charakterze władzy moskiewskiej. Jej skutki okazały się dla Kozaków i całego […]

Podstęp i zimna krew. Jak AK odbijała więźniów na Kresach

18 stycznia zapisał się w historii Armii Krajowej jako data dwóch brawurowych i skutecznych akcji rozbicia niemieckich więzień – w 1943 roku w Pińsku oraz rok później w Lidzie. Choć dzielił je rok i odmienny kontekst operacyjny, oba uderzenia stały się wzorcowymi przykładami działań dywersyjnych polskiego podziemia na Kresach. Pińsk – 18 stycznia 1943 Akcja […]

Wraz z wejściem Sowietów. Rozwiązanie Szarych Szeregów

17 stycznia 1945 roku rozwiązane zostały Szare Szeregi, konspiracyjna organizacja harcerska działająca na terenie okupowanej Polski od końca września 1939 roku. Decyzja ta formalnie kończyła działalność jednego z najważniejszych i najliczniejszych środowisk młodzieżowych polskiego podziemia, funkcjonującego jako kryptonim konspiracyjnego Związek Harcerstwa Polskiego. Szare Szeregi działały od 27 września 1939 roku, podporządkowane Naczelnictwu ZHP. Do sierpnia […]

Morze ruin. Co Sowieci zastali w Warszawie

17 stycznia 1945 roku wojska 1. Frontu Białoruskiego oraz 1. Armii Wojska Polskiego wkroczyły do niemal całkowicie zniszczonej Warszawy. Zajęcie miasta było elementem operacji warszawskiej, prowadzonej w ramach ofensywy wiślańsko-odrzańskiej Armii Czerwonej. Żołnierze nie zdobyli stolicy tętniącej życiem, lecz morze ruin, w większości pozbawione mieszkańców. Walki o Warszawę trwały od 14 do 17 stycznia 1945 […]

Z Pawiaka na wolność. Ucieczka Dreżepolskiej, Przybytkowskiej i Ull

16 stycznia 1942 roku z niemieckiego więzienia Pawiak w Warszawie uciekły trzy kobiety: Ewa Dreżepolska, Zofia Przybytkowska i Teofila Ull. Była to jedyna potwierdzona, udana ucieczka więźniarek z oddziału kobiecego Pawiaka w całym okresie okupacji. Pawiak był jednym z głównych narzędzi niemieckiego terroru w Generalnym Gubernatorstwie. Od jesieni 1939 roku do sierpnia 1944 roku osadzono […]

Antoś Petrykiewicz – symbol obrony Lwowa

16 stycznia 1919 roku zmarł z ran odniesionych w walce trzynastoletni Antoś Petrykiewicz, jeden z najmłodszych obrońców Lwowa. Jego śmierć stała się jednym z najbardziej poruszających symboli walk o miasto w latach 1918–1919. Antoni Petrykiewicz urodził się w grudniu 1904 roku. Wychowywał się na lwowskim przedmieściu Zniesienie. Gdy w listopadzie 1918 roku wybuchły walki polsko-ukraińskie […]

Zakończyła się pierwsza w historii ewakuacja ISS

Zakończyła się pierwsza w historii funkcjonowania Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ewakuacja załogi z powodu problemów zdrowotnych jednego z astronautów. Operacja zakończyła się powodzeniem – 15 stycznia 2026 roku o godz. 9:41 czasu polskiego (3:41 czasu wschodniego USA, EST) kapsuła z czworgiem członków misji Crew-11 bezpiecznie wodowała na Pacyfiku u wybrzeży San Diego w Kalifornii, a chory […]

Jak arrasy króla Zygmunta Augusta wróciły na Wawel

16 stycznia 1961 roku do Polski powróciły bezcenne zabytki wywiezione z Zamku Królewskiego na Wawelu podczas II wojny światowej – ponad 130 arrasów oraz 24 skrzynie innych dzieł sztuki, które przez lata przechowywano w Kanadzie. Ich powrót miał rangę państwowej uroczystości i stał się jednym z najważniejszych symboli powojennej restytucji polskiego dziedzictwa kulturowego. Decyzję o […]

Starożytna barka bankietowa z Aleksandrii zaskoczyła archeologów. Wiadomo, co naprawdę działo się na pokładzie [+FOTO]

U wybrzeży Aleksandrii, w zatopionym królewskim porcie Antirhodos, archeolodzy wydobyli szczątki rzadkiej barki typu thalamagos. Odkrycie takiej jednostki w ruchliwym porcie handlowym było zaskoczeniem. Odkrycie skłoniło badaczy do rewizji dotychczasowych wyobrażeń o przeznaczeniu podobnych łodzi. Jednostki te miały w literaturze rzymskiej barwną reputację pływających barek bankietowych, wykorzystywanych do uczt, podróży elit i świątecznych rejsów po […]

Zwycięstwo, które odepchnęło Rosję od Bałtyku. Rozejm w Jamie Zapolskim

15 stycznia 1582 roku w Jamie Zapolskim zawarto rozejm, kończący wojnę Stefana Batorego z carem Iwanem IV Groźnym o Inflanty. Układ przywracał Rzeczpospolitej kontrolę nad obszarem dzisiejszej wschodniej Łotwy i południowej Estonii oraz nad ziemią połocką. Z punktu widzenia polsko-litewskiej racji stanu kluczowe było odepchnięcie Moskwy od Bałtyku i uniemożliwienie jej udziału w handlu z […]

Najnowocześniejszy okręt podwodny Europy, za który Polska zapłaciła jęczmieniem

15 stycznia 1938 roku w holenderskiej stoczni De Schelde we Vlissingen zwodowano ORP „Orzeł” – najnowocześniejszy wówczas okręt podwodny Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej i jeden z najbardziej zaawansowanych technicznie w basenie Morza Bałtyckiego. Jednostka była symbolem ambicji młodego państwa, które chciało budować flotę zdolną do działań nie tylko przy własnych wybrzeżach, ale także na wodach […]

Pierwszy front „Burzy”. Narodziny 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK

15 stycznia 1944 roku na Wołyniu rozpoczęła się akcja „Burza”. Rozkaz mobilizacyjny wydał komendant Okręgu Wołyń Armii Krajowej, płk Kazimierz Bąbiński „Luboń”, uruchamiając formowanie 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Była to pierwsza realizacja planu przygotowanego przez dowództwo AK, który zakładał otwartą walkę z cofającymi się wojskami niemieckimi oraz przejmowanie kontroli nad terenem jeszcze przed nadejściem […]

Górnik z Janowa, który malował życie na Saturnie. Historia Teofila Ociepki

15 stycznia 1978 roku zmarł Teofil Ociepka. To obok Nikifora najbardziej rozpoznawalny polski przedstawiciel malarstwa naiwnego, a jego twórczość zdobyła międzynarodowe uznanie. Był górnikiem i samoukiem, a zarazem teozofem oraz liderem środowiska amatorów, które w Katowicach połączyło codzienność kopalni z fascynacją „naukami tajemnymi”. Film nakręcił o nim sam Lech Majewski. Z zawodu górnik, po pracy […]

„Biją śwabów, wywijają karabinami kiej ciupagą po głowach” – historia podhalańczyków

15 stycznia 1940 roku Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski podjął decyzję o sformowaniu we Francji Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich. Była to pierwsza duża jednostka odtwarzana na emigracji Polskich Sił Zbrojnych. Brygada, zorganizowana na wzór francuskich strzelców alpejskich i nawiązująca do tradycji przedwojennych pułków górskich, liczyła 4778 żołnierzy, z których 64 procent stanowili Polacy z emigracji […]

Gotowa jest mozaika Leona XIV dla galerii, której zapełnienie ma zwiastować koniec świata

Gotowa jest mozaika przedstawiająca wizerunek papieża Leona XIV, która zgodnie z wielowiekową tradycją trafi do Bazyliki św. Pawła za Murami w Rzymie. Owalne tondo o średnicy 137 cm zostało wykonane w Watykańskiej Pracowni Mozaiki Fabryki św. Piotra i po ośmiu miesiącach pracy zaprezentowane papieżowi. Dzieło składa się z około 15 tysięcy elementów ze szklanych emalii […]

Carski pobór i polski bunt. Branka Wielopolskiego

W nocy z 14 na 15 stycznia 1863 roku władze carskie, działając na polecenie margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, przeprowadziły w Warszawie i innych miastach Królestwa Polskiego nadzwyczajny pobór do armii rosyjskiej, znany jako branka. Wydarzenie w ciągu kilku dni doprowadziło do wybuchu Powstania Styczniowego. Służba trwała około 20 lat Branka wzburzyła polskie społeczeństwo, ponieważ nie była […]

Zimno jak w klasztorze. Jak mnisi ogrzewali się w średniowieczu

W średniowiecznych klasztorach zima była jednym z najtrudniejszych sprawdzianów codziennego życia. Pierwsze reguły zakonne powstawały w łagodniejszym klimacie południowej Europy, tymczasem wspólnoty działające w Normandii, Anglii, Polsce czy północnej Francji musiały mierzyć się z długimi, wilgotnymi i mroźnymi miesiącami. Mnisi byli do tego przygotowani raczej duchowo niż fizycznie – chłód traktowano jako element umartwienia. W […]

Morze zmieniło się w śmiertelną pianę. Katastrofa „Heweliusza”

W nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku na Bałtyku u wybrzeży Rugii zatonął prom „Jan Heweliusz”. W największej katastrofie w historii polskiej żeglugi czasu pokoju zginęło 55 osób. Jednostka płynęła ze Świnoujścia do szwedzkiego Ystad, gdy podczas gwałtownego sztormu o sile zbliżonej do 12 stopni w skali Beauforta została uderzona przez serię potężnych […]

Open Doors: co siódmy chrześcijanin doświadcza skrajnych prześladowań

Na świecie niemal 400 milionów chrześcijan doświadcza dziś wysokiego lub ekstremalnego poziomu prześladowań z powodu wyznawanej wiary – wynika z raportu organizacji Open Doors „World Watch List 2026”. Według autorów dokumentu problem ten obejmuje wszystkie regiony globu i przybiera formę zarówno przemocy fizycznej, jak i presji prawnej oraz społecznej. Raport wskazuje, że jeden na siedmiu […]

Chiny zbliżają się do energii z fuzji jądrowej. Ich „sztuczne Słońce” przełamuje ważną barierę

Chińscy naukowcy ogłosili przełom w badaniach nad energią z fuzji jądrowej, który może pomóc pokonać jedną z największych barier technologicznych na drodze do praktycznego wykorzystania tego źródła energii. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science Advances”. Fuzja jądrowa ma potencjał dostarczania niemal nieograniczonych ilości energii bez wytwarzania niebezpiecznych odpadów, dlatego bywa określana jako „święty Graal” czystej energetyki. […]

Najdłużej w PRL strajkowali aktorzy. Historia bojkotu czasu stanu wojennego

13 stycznia 1982 roku środowisko aktorskie w Polsce rozpoczęło bojkot Radia i Telewizji w proteście przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego i podporządkowaniu mediów propagandzie władz PRL. Akcja nie miała formy oficjalnej uchwały ani odezwy, lecz w krótkim czasie stała się powszechnie respektowaną normą zawodową – aktorzy przestali występować w programach telewizyjnych, słuchowiskach radiowych i produkcjach realizowanych […]

Wielorybnictwo jest starsze, niż sądzono. Jego źródła odkryto w zaskakującym miejscu

Początki zorganizowanego polowania na wieloryby są znacznie starsze, niż do tej pory zakładano — wynika z nowych badań opublikowanych w czasopiśmie „Nature Communications” i opisanych w serwisie EurekAlert. Międzynarodowy zespół naukowców ustalił, że społeczności żyjące na południowym wybrzeżu dzisiejszej Brazylii prowadziły aktywne połowy dużych waleni już około 5 tysięcy lat temu, czyli o blisko tysiąc […]

13 stycznia 1932: dzień, w którym skazano demokratyczną opozycję II RP

13 stycznia 1932 roku przed Sądem Okręgowym w Warszawie ogłoszono wyroki w tzw. procesie brzeskim, najbardziej znanym procesie politycznym II Rzeczypospolitej. Na ławie oskarżonych zasiedli przywódcy antysanacyjnej opozycji skupionej w Centrolewie, reprezentujący Polską Partię Socjalistyczną oraz Polskie Stronnictwa Ludowe „Piast” i „Wyzwolenie”, a także Stronnictwo Chłopskie. Wśród nich był m.in. trzykrotny premier i jeden z ojców […]

Sensacja w świecie sztuki: odnaleziono „Powstanie warszawskie” Mehoffera [+FOTO]

Po ponad osiemdziesięciu latach odnaleziono jeden z najbardziej zagadkowych i poszukiwanych obrazów Józefa Mehoffera – tryptyk „Powstanie warszawskie” z lat 1944–1945. Dzieło, znane dotąd jedynie z zapisków źródłowych i pośrednich wzmianek historyków sztuki, zostało zidentyfikowane w zbiorach Beskidzkiego Muzeum Rozproszonego Diecezji Bielsko-Żywieckiej i przekazane jako depozyt do Muzeum Narodowego w Krakowie, gdzie jest obecnie prezentowane […]

SS zamordowało 440 pacjentów. Zbrodnia w Chełmie

12 stycznia 1940 roku niemieckie formacje SS przeprowadziły w Chełmie jedną z najbardziej brutalnych zbrodni na ludności cywilnej na ziemiach Generalnego Gubernatorstwa. W ciągu jednej nocy zlikwidowano tam szpital psychiatryczny, mordując wszystkich 440 pacjentów – w tym 128 kobiet i 18 dzieci. Egzekucja miała charakter otwarty i demonstracyjny: strzały były słyszane w okolicy, a w […]

Józef Czapski, świadek Katynia i jeden z najlepszych polskich pisarzy XX wieku, patronem roku 2026

12 stycznia 1993 roku w Maisons-Laffitte pod Paryżem zmarł Józef Czapski – malarz, pisarz, żołnierz, świadek epoki i jeden z najważniejszych dokumentatorów zbrodni katyńskiej. Urodził się 3 kwietnia 1896 roku w Pradze w arystokratycznej rodzinie Hutten-Czapskich. Wychowany w środowisku o austriackich, rosyjskich i polskich korzeniach, w wielojęzycznej rzeczywistości Pragi i Petersburga, nie otrzymał polskości jako […]

„Odprawa posłów greckich”. Premiera dla króla, który nie rozumiał

12 stycznia 1578 roku w królewskim pałacyku w Jazdowie pod Warszawą odbyła się prapremiera „Odprawy posłów greckich” Jana Kochanowskiego, uznawanej za pierwszy nowoczesny dramat w języku polskim. Przedstawienie przygotowano na wesele podkanclerzego koronnego Jana Zamoyskiego z Krystyną Radziwiłłówną i pokazano je w obecności króla Stefana Batorego oraz królowej Anny Jagiellonki. Autorem sztuki był Jan Kochanowski, […]

800 lat temu zmarł jeden z najsłynniejszych świętych Kościoła. Leon XIV ogłosił Rok Świętego Franciszka

Papież Leon XIV ogłosił okres od 10 stycznia 2026 do 10 stycznia 2027 Rokiem Świętego Franciszka, z okazji 800. rocznicy śmierci św. Franciszka z Asyżu. Decyzję ogłoszono w dekrecie Penitencjarii Apostolskiej. Rokowi jubileuszowemu towarzyszyć będą obchody w Asyżu oraz w miejscach związanych z duchowością franciszkańską. Wierni spełniający określone warunki mogą w tym czasie uzyskać odpust […]

W Polsce „dron”, na świecie „slop” i „rage bait”. Słowa, które zdefiniowały 2025 rok

Decyzją ogólnopolskiej kapituły językoznawców „dron” został Słowem Roku 2025 w Polsce. W równoległym głosowaniu internautów zwyciężył natomiast „kosmos”. To wyniki 15. edycji plebiscytu organizowanego przez Instytut Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Fundację Języka Polskiego. Sekretarz kapituły prof. Marek Łaziński wskazał, że jeszcze dekadę temu „dron” kojarzył się głównie z zabawką, a dziś funkcjonuje jako jedno […]

Kotwice, ulotki i zamazane tablice. Jak działał mały sabotaż w okupowanej Warszawie

W nocy z 9 na 10 stycznia 1942 roku w okupowanej Warszawie wydarzyło się coś, czego Niemcy się nie spodziewali. Na murach pojawiły się symbole Polski Walczącej, zniknęły niemieckie nazwy ulic, a na chodnikach, klatkach schodowych i placach leżały tysiące ulotek z noworocznym przemówieniem prezydenta RP Władysława Raczkiewicza. Była to jedna z największych jednorazowych akcji […]

Złoto ważniejsze niż ciało. Tutanchamon został poćwiartowany przez Cartera, potem to zatuszowano

Pod koniec 2025 roku minęło sto lat od chwili, gdy po raz pierwszy rozpoczęto badania mumii Tutanchamona. Właśnie w listopadzie 1925 roku – w trakcie oficjalnej „autopsji” jednego z najsłynniejszych faraonów w dziejach – doszło do jednego z najbardziej destrukcyjnych aktów w historii archeologii. O sprawie przypomina magazyn „The Conversation”. Grobowiec Tutanchamona został odkryty w […]

Decyzja w Wołkowysku. Jak Polska oddała tron litewskiemu księciu

11 stycznia 1386 roku w Wołkowysku poselstwo panów polskich zawarło z wielkim księciem litewskim Jagiełłą porozumienie, które przesądziło o jego ślubie z królem Polski Jadwigą Andegaweńską i objęciu przez niego polskiej korony. Akt był politycznym zwieńczeniem długich negocjacji i bezpośrednim krokiem ku powstaniu unii polsko-litewskiej oraz dynastii Jagiellonów. Następstwo unii w Krewie Droga do Wołkowyska […]

Pierwsza od 25 lat ewakuacja ISS. NASA uruchamia procedury z powodu choroby astronauty

NASA zdecydowała o przedterminowym zakończeniu misji Crew-11 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w związku z poważnym problemem zdrowotnym jednego z astronautów. Załogę Crew-11 tworzą amerykańscy astronauci Mike Fincke i Zena Cardman, japoński astronauta Kimiya Yui oraz rosyjski kosmonauta Oleg Płatonow. NASA nie ujawniła, który z nich wymaga wcześniejszego powrotu na Ziemię, ani jaki jest charakter problemu […]

Jedyna taka w Armii Krajowej. Generał Elżbieta Zawacka „Zo”

10 stycznia 2009 roku w Toruniu zmarła generał Elżbieta Zawacka ps. „Zo” – jedyna kobieta wśród Cichociemnych i jedna z najbardziej niezwykłych postaci w dziejach Armii Krajowej. Jej życie było świadectwem bezwarunkowej służby Polsce, prowadzonej zarówno na polu walki, jak i w cichej, długotrwałej walce o pamięć historyczną. Kurierka AK Urodzona 19 marca 1909 roku […]

Róg, który przerażał Rzymian. Bezcenny celtycki karnyks odkryty w Norfolk [+FOTO]

Na stanowisku archeologicznym kilka mil od Thetford w hrabstwie Norfolk odkryto jeden z najcenniejszych zabytków z epoki żelaza w historii Wielkiej Brytanii. W trakcie rutynowych prac poprzedzających budowę osiedla zespół firmy Pre-Construct Archaeology natrafił na depozyt broni i insygniów wojennych, którego centralnym elementem jest niemal kompletny karnyks – wielki celtycki róg bojowy z brązu, ukształtowany […]

Papież: „orwellowski” język inkluzywności zagraża wolności sumienia na Zachodzie [+WIDEO]

W Watykanie, podczas noworocznego spotkania z korpusem dyplomatycznym akredytowanym przy Stolicy Apostolskiej, papież Leon XIV mówił o kryzysie języka i zawężaniu przestrzeni dla wolności słowa na Zachodzie. W wystąpieniu ostrzegł przed rozwojem „orwellowskiego” sposobu mówienia, który w imię inkluzywności prowadzi do wykluczania i ograniczania praw podstawowych, w tym wolności sumienia. W trakcie dorocznego przemówienia do […]