Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1555

Nie chciał być nadwornym pianistą cara. Ostatni koncert Chopina w Polsce

11 października 1830 roku Fryderyk Chopin wystąpił w warszawskim Teatrze Narodowym, dając koncert, który przeszedł do historii jako jego ostatni występ w ojczyźnie. Młody kompozytor i pianista, mający zaledwie dwadzieścia lat, zagrał Koncert fortepianowy e-moll – dzieło, które sam skomponował i które tego wieczoru wykonał publicznie po raz pierwszy. Czytaj też: Odkryto nieznane zdjęcie Fryderyka […]

Maciejowice 1794 – ostatni bój Tadeusza Kościuszki i koniec Rzeczypospolitej

Klęska pod Maciejowicami 10 października 1794 roku przesądziła losy insurekcji kościuszkowskiej, stając się symbolem końca I Rzeczypospolitej i początku narodowej niewoli. Jesienią 1794 roku sytuacja sił polskich w powstaniu kościuszkowskim była już bardzo zła. Po początkowych sukcesach insurekcji, w tym zwycięstwie pod Racławicami i skutecznej obronie Warszawy, losy wojny zaczęły się odwracać. W sierpniu Rosjanie […]

W Dolinie Śmierci Niemcy zamordowali tysiące mieszkańców Bydgoszczy

Egzekucje w fordońskiej „Dolinie Śmierci” stanowią jedną z najtragiczniejszych kart w historii Bydgoszczy i regionu Pomorza. Pierwsza z egzekucji miała miejsce 10 października 1939 roku. Trwały aż do listopada. W dolinie położonej w pobliżu Fordonu – dziś dzielnicy Bydgoszczy – niemieccy okupanci dokonali serii masowych mordów, które pochłonęły życie od 1200 do 3000 osób. Historycy […]

Pokojowa Nagroda Nobla 2025 dla Marii Coriny Machado – symbolu walki o demokrację w Wenezueli

Norweski Komitet Noblowski ogłosił, że tegoroczną Pokojową Nagrodę Nobla otrzymuje Maria Corina Machado, liderka wenezuelskiej opozycji i wieloletnia działaczka na rzecz praw człowieka. Wyróżnienie przyznano jej za „nieustanną walkę o demokratyczne prawa obywateli Wenezueli oraz wysiłki na rzecz pokojowego przejścia od dyktatury do demokracji”. Przeciwniczka Maduro Machado od ponad dwóch dekad jest jednym z najważniejszych […]

Bitwa pod Komarnem – hetman Sobieski uwalnia dwadzieścia tysięcy jeńców

9 października 1672 roku pod Komarnem hetman wielki koronny Jan Sobieski odniósł kolejny spektakularny sukces. Jego zaledwie trzytysięczne wojsko rozgromiło czterokrotnie liczniejszą armię tatarską, zapisując jedną z najświetniejszych kart w dziejach polskiego oręża. W początkowej fazie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) sytuacja Rzeczpospolitej była dramatyczna. Turcy zdobyli Kamieniec Podolski, a wspierające ich hordy tatarskie pustoszyły ziemie między […]

Fontanna Neptuna – symbol Gdańska i jego morskiej potęgi

Fontanna Neptuna, jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Gdańska, została uroczyście uruchomiona 9 października 1633 roku. Jej historia jest jednak nieco dłuższa – pomysł stworzenia reprezentacyjnej fontanny przed Dworem Artusa narodził się już dwie dekady wcześniej z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna oraz rajców miejskich. Czytaj też: Gdańsk: archeolodzy znaleźli płytę nagrobną rycerza. „To, co odkopujemy w […]

Pierwsza adhortacja Leona XIV „Dilexi te”: nie można oddzielać wiary od miłości do ubogich

Opublikowano pierwszą adhortację apostolską papieża Leona XIV „Dilexi te” („Umiłowałem cię”). Dokument, rozpoczęty jeszcze za pontyfikatu Franciszka, stanowi rozwinięcie jego nauczania o miłości i sprawiedliwości społecznej. Papież potępia „gospodarkę, która zabija”, przemoc wobec kobiet, obojętność wobec migrantów, głód i kryzys edukacyjny. Wskazuje, że wiary nie można oddzielać od konkretnej miłości wobec ubogich. Leon XIV podpisał […]

László Krasznahorkai laureatem literackiej Nagrody Nobla 2025

Węgierski pisarz László Krasznahorkai został laureatem literackiej Nagrody Nobla za rok 2025. Jak ogłosiła Szwedzka Akademia, uhonorowano go „za sugestywną i wizjonerską twórczość, która pośród apokaliptycznego lęku potwierdza siłę sztuki”. Krasznahorkai, uznawany za jednego z najważniejszych współczesnych autorów europejskich, zasłynął dystopijnymi i melancholijnymi powieściami, w których podejmuje refleksję nad losem człowieka w świecie chaosu i […]

Bunt, który nie był buntem. Zajęcie Wilna przez gen. Żeligowskiego

9 października 1920 roku oddziały gen. Lucjana Żeligowskiego wkroczyły do Wilna, pozorując bunt przeciwko polskiemu dowództwu. W rzeczywistości była to starannie przygotowana operacja polityczno-wojskowa. Jej celem było obejście międzynarodowych zobowiązań Polski i stworzenie wrażenia, że zajęcie Wilna nie jest decyzją rządu w Warszawie, lecz samowolnym wystąpieniem żołnierzy pochodzących z Wileńszczyzny. Po zakończeniu I wojny światowej […]

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii za rozwój struktur metalo-organicznych – materiałów przyszłości

Trzeci dzień Tygodnia Noblowskiego przyniósł ogłoszenie laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Tegoroczne wyróżnienie otrzymali Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi. Wyróżnienie otrzymali za opracowanie i rozwój struktur metalo-organicznych (MOF), które – jak podkreśla Szwedzka Akademia Nauk – otworzyły przed chemikami nowe możliwości w rozwiązywaniu globalnych wyzwań. Struktury metalo-organiczne to porowate materiały krystaliczne, […]

Jak Wincenty Gosiewski pojmał Bogusława Radziwiłła. Zapomniane zwycięstwo pod Prostkami

Bitwa pod Prostkami, stoczona 8 października 1656 roku, była jednym z najważniejszych epizodów kampanii pruskiej podczas potopu szwedzkiego. W starciu tym sprzymierzone wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Tatarów pod dowództwem hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego rozgromiły armię brandenbursko-szwedzką generała Jerzego Fryderyka von Waldecka, wspieraną przez jazdę Bogusława Radziwiłła. Choć zwycięstwo to miało znaczenie militarne i […]

Sobieski pod Parkanami. Od błędu do zwycięstwa

7 października 1683 roku, niespełna miesiąc po odsieczy wiedeńskiej, doszło do pierwszej z dwóch bitew pod Parkanami (dziś Štúrovo). Pierwsze starcie prawie doprowadziło do śmierci polskiego króla. Sobieski potrafił jednak uczyć się na własnych błędach. 7 października – porażka Po zwycięstwie pod Wiedniem sprzymierzeni ruszyli wzdłuż Dunaju, by przejąć przeprawę pod Ostrzyhomiem. Jan III Sobieski […]

ORP „Sokół” zatapia „Eridanię” – największy sukces polskiej broni podwodnej

7 października 1943 roku polski okręt podwodny ORP „Sokół” zatopił w rejonie przylądka Promontore (dziś Kamenjak) niemiecki transportowiec wojska „Eridania” – dawny włoski liniowiec przejęty przez III Rzeszę. Z trzech wystrzelonych torped dwie trafiły w cel; parowiec z ładunkiem m.in. amunicji zatonął w ciągu około pół godziny. Była to największa jednostka zatopiona podczas II wojny […]

Nobel z fizyki 2025 za odkrycie, które umożliwi powstanie komputerów kwantowych

Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała Nobla z fizyki 2025 Johnowi Clarke’owi, Michelowi H. Devoretowi i Johnowi M. Martinisowi „za odkrycie makroskopowego tunelowania i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym”. Laureaci pokazali, że prawa kwantowe mogą rządzić nie tylko pojedynczymi cząstkami, lecz także układem na chipie, który mieści się w dłoni. Badany przez nich obwód był nadprzewodzący […]

Matrony zabierały tam swoich Florianów Dulskich. Kabaret Zielony Balonik

7 października 1905 roku w Krakowie odbyła się premiera kabaretu Zielony Balonik, który uznawany jest za pierwszy polski kabaret literacki. Powstał z inicjatywy środowiska krakowskiej bohemy – literatów i malarzy skupionych wokół Cukierni Lwowskiej Jana Apolinarego Michalika, znanej później jako Jama Michalikowa. To właśnie tam, przy okrągłym stoliku, narodził się pomysł stworzenia miejsca, w którym […]

Bitwa pod Podhajcami – pierwszy wielki triumf Jana Sobieskiego

6 października 1667 roku rozpoczęła się bitwa pod Podhajcami – pierwsze samodzielne i zwycięskie starcie hetmana polnego koronnego Jana Sobieskiego. Było to przełomowe wydarzenie w jego karierze i punkt zwrotny w wojnie Rzeczypospolitej z siłami tatarsko-kozackimi, dowodzonymi przez Krym Gireja i Piotra Doroszenkę. Po rozejmie andruszowskim z Moskwą Polska utraciła lewobrzeżną Ukrainę, a Doroszenko – […]

Sejm Wielki: czteroletnia walka o naprawę Rzeczypospolitej

6 października 1788 roku w Warszawie rozpoczął obrady Sejm Wielki, zwany także Czteroletnim. Zwołany z inicjatywy rosyjskiego ambasadora Otta Stackelberga, miał pierwotnie wzmocnić rosyjskie wpływy i zapewnić Katarzynie II posiłki w wojnie z Turcją. Wkrótce jednak przerodził się w wielki ruch reformatorski, który odmienił losy państwa i doprowadził do uchwalenia Konstytucji 3 maja – pierwszej […]

Nobel z medycyny za odkrycie, jak układ odpornościowy chroni nas przed nami samymi

Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Komitet Noblowski Instytutu Karolinska uhonorował ich za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej – mechanizmu, który pozwala układowi odpornościowemu rozpoznawać własne komórki i zapobiegać autoagresji. Każdego dnia organizm człowieka toczy walkę z niezliczonymi drobnoustrojami. Układ odpornościowy potrafi odróżniać […]

Sensacyjne odkrycie w Kazimierzu Biskupim: niezwykłe trumny w klasztornej krypcie [+FOTO]

W krypcie pod klasztorem w Kazimierzu Biskupim (woj. wielkopolskie) archeolodzy natrafili na wyjątkowe znalezisko: trumny ułożone w nietypowej konfiguracji, w tym dwie pokryte dziegciem. Do kogo należały? Podczas najnowszego etapu badań w podziemiach kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i Pięciu Braci Męczenników odkryto trzy warstwy trumien, w których spoczywa co najmniej sześć osób. Najwyższa warstwa […]

Proces IV Zarządu WiN. Ostatni akt walki z niepodległościowym podziemiem był wyjątkowo okrutny

5 października 1950 roku przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie rozpoczął się pokazowy proces kierownictwa IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Organizacja ta, utworzona we wrześniu 1945 roku, kontynuowała działalność niepodległościową Armii Krajowej, dążąc do odzyskania przez Polskę suwerenności i zakończenia sowieckiej dominacji. Szybko stała się jednym z głównych celów komunistycznych służb bezpieczeństwa. […]

Kapitulacja pod Kockiem była końcem kampanii wrześniowej

Kapitulacja Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga zakończyła kampanię wrześniową 1939 roku. Po wyczerpujących walkach z niemiecką 13 Dywizją Piechoty Zmotoryzowanej polscy żołnierze znaleźli się w dramatycznej sytuacji – brakowało im amunicji i żywności. Po południu 5 października kwatermistrz SGO zameldował o całkowitym wyczerpaniu zapasów. W leśniczówce Hordzieszka gen. Kleeberg podjął decyzję […]

Jak zniknęły polskie korony. Pruska grabież wawelskich regaliów

W nocy z 3 na 4 października 1795 roku, gdy do podpisania traktatu wieńczącego rozbiory pozostawały trzy tygodnie, pruski gubernator Krakowa Antoni von Hoym przystąpił do z dawna planowanej akcji: włamania do Skarbca Koronnego na Wawelu i wywiezienia insyg­niów polskiej monarchii. Miasto od ponad roku było pod pruską okupacją. Zaraz po bitwie pod Szczekocinami, zamiast […]

Z Lwowa przez Londyn do Warszawy. Leopold Okulicki – ostatni Komendant Główny AK

3 października 1944 roku, w cieniu kapitulacji Powstania Warszawskiego, Leopold Okulicki przejął faktyczne dowodzenie nad Armią Krajową. Była to chwila symboliczna i dramatyczna – dotychczasowy Komendant Główny AK, gen. Tadeusz Bór-Komorowski, przewidywał, że po dostaniu się do niewoli jego następca musi zapewnić ciągłość działań podziemia. Wybór „Bora” padł na Okulickiego, ale nominacja – wydana w […]

Jan Szczepanik. Wszyscy mówią o Tesli, a Galicja miała własnego geniusza

Jan Szczepanik, określany mianem „galicyjskiego Leonarda da Vinci” czy też „polskiego Edisona”, należy do grona najwybitniejszych wynalazców przełomu XIX i XX wieku. Eksperymentował z telewizją, drukiem 3D i wynalazł kamizelkę kuloodporną, która uratowała życie królowi Hiszpanii. Urodził się 13 czerwca 1872 roku w Rudnikach pod Mościskami, a wychowywał w Krośnie pod opieką wujostwa Gradowiczów. Już […]

Ostatnia bitwa kampanii wrześniowej zakończyła się taktycznym zwycięstwem Polaków. Bój pod Kockiem

Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” dowodzona przez gen. Franciszka Kleeberga była ostatnim zgrupowaniem Wojska Polskiego stawiającym zorganizowany opór we wrześniu 1939 roku. Powstała z oddziałów zapasowych, resztek rozbitych formacji i jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza. Jej zadaniem była obrona Polesia, a później marsz na odsiecz Warszawie. – Nasza grupa składała się z resztek różnych jednostek. Widziałem miedzy […]

Bitwa pod Bydgoszczą. Jan Henryk Dąbrowski pokonał Prusaków

Bitwa pod Bydgoszczą, stoczona 2 października 1794 roku, była jednym z najważniejszych epizodów insurekcji kościuszkowskiej na ziemiach kujawsko-pomorskich. Powstanie kościuszkowskie, rozpoczęte w marcu 1794 roku, skierowane było przede wszystkim przeciwko wojskom rosyjskim, choć od początku zakładano konieczność oporu także wobec sił pruskich. Początkowe sukcesy, w tym zwycięstwo pod Racławicami, podniosły morale powstańców i pokazały znaczenie […]

Plebiscyt, którego nie było. Jak Polska zajęła Zaolzie

2 października 1938 roku oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Bortnowskiego przekroczyły Olzę i wkroczyły na Zaolzie – część Śląska Cieszyńskiego należącą od 1920 roku do Czechosłowacji. Marszałek Edward Śmigły-Rydz w rozkazie do żołnierzy pisał wówczas: „Za chwilę przekroczycie Olzę, skazaną w ciągu długich lat na upokarzającą służbę rzeki, oznaczającej granicę nie istniejącą ani […]

„Walczyliśmy o sprawę najwyższą”. Upadek Powstania Warszawskiego

2 października 1944 roku w kwaterze gen. Ericha von dem Bacha w Ożarowie przedstawiciele Komendy Głównej Armii Krajowej podpisali akt kapitulacji Powstania Warszawskiego. W imieniu AK występowali przedstawiciele KG AK: płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”. „Walka skończona. Zamknięty przeszło dwumiesięczny okres jednej z najszczytniejszych i najtragiczniejszych zarazem kart naszej historii”, donosił […]

„Była to obrona skazana na samotność”. Hel bronił się najdłużej

Obrona Helu, trwająca od 1 września do 2 października 1939 roku, była najdłuższym epizodem wojny obronnej Polski. Obrońcy stwierdzili: „Wszyscy kapitulują we wrześniu. My wytrzymamy do października!”. Wytrzymali. Półwysep, kluczowa baza Marynarki Wojennej, od pierwszego dnia wojny znalazł się pod intensywnym ostrzałem niemieckiego lotnictwa i artylerii okrętowej. Niemcy zamierzali szybko przełamać polską obronę, lecz opór […]

Broń lekka, elegancka i śmiercionośna. Wędkarz znalazł rapier z czasów Potopu [+FOTO]

W okolicach Nowego Dworu Mazowieckiego przypadkowo wyłowiono rapier z XVII wieku, prawdopodobnie tzw. typu Agrippa – poinformował Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Na znalezisko natrafił wędkarz, który o odkryciu poinformował archeologa ze Stowarzyszenia Historyczno-Badawczego Triglav. Jak podaje Triglav, tego rodzaju broń wyróżniała się bogato profilowaną rękojeścią z ozdobnymi kabłąkami i jelcem, które doskonale chroniły dłoń walczącego. […]

Zamach na Weffelsa – odwet podziemia za Pawiak

1 października 1943 roku w Warszawie oddział Armii Krajowej „Agat” przeprowadził udany zamach na Ernsta Weffelsa – gestapowca z Pawiaka, strażnika żeńskiego oddziału „Serbia”. Weffels uchodził wśród więźniarek za sadystę. O wykonaniu wyroku zdecydowano jednak wtedy, gdy polskie podziemie ustaliło, że Weffels próbuje rozpracować kanały przerzutu grypsów, korzystając z informacji zdobytych m.in. przez konfidentki (w […]

Filomaci. Od republiki marzeń do legendy romantyzmu

Towarzystwo Filomatów powstało 1 października 1817 roku na Uniwersytecie Wileńskim. To wtedy zaczął się jeden z najważniejszych akademickich ruchów w kulturze polskiej w XIX wieku. W warunkach sprzyjającej, choć krótkotrwałej liberalizacji za panowania Aleksandra I Wilno tętniło życiem intelektualnym: działały pisma („Dziennik Wileński”, „Tygodnik Wileński”, „Wiadomości Brukowe”), księgarnia Zawadzkiego, a uniwersytet przyciągał wybitnych wykładowców. W […]

Wielka ucieczka „Batorego”. Jak żołnierze wymknęli się z kapitulującego Helu

Na dzień przed podpisaniem aktu kapitulacji Helu kontradmirał Józef Unrug zezwolił na próby ucieczki sprawnym jednostkom. W grę wchodziły nieliczne kutry i ścigacze Straży Granicznej, które przetrwały oblężenie. Dowódcy obrony, Unrug i komandor Włodzimierz Steyer, świadomie pozostali na miejscu, by przekazać broniony rejon okupantom i dzielić los swoich żołnierzy. Czytaj też: „Józef Unrug nie rozmawiał ze […]

Pałac w Łańcucie odzyskuje część dawnej kolekcji. Portrety Potockich i Radziwiłłów wracają do Polski po 80 latach

Odnaleziono kolejne elementy dawnej kolekcji Alfreda Potockiego, ostatniego ordynata łańcuckiego. Jak donosi dziennik „Rzeczpospolita”, z Austrii do Polski powróciło piętnaście portretów magnackich, które Alfred Potocki wywiózł z Łańcuta w 1944 roku, obawiając się rabunku przez nadciągającą Armię Czerwoną. Dzieła odnaleźli potomkowie polskich rodów arystokratycznych – Maciej Radziwiłł i Michał Sobański. Portrety przechowywane były przez dziesięciolecia […]

Władysław Raczkiewicz: wybór kompromisowy i konieczny

30 września 1939 w obliczu klęski wrześniowej i internowania władz polskich w Rumunii, Ignacy Mościcki zrezygnował z urzędu prezydenta Rzeczypospolitej i na mocy Konstytucji kwietniowej przekazał władzę Władysławowi Raczkiewiczowi. Decyzja ta, podjęta w Paryżu, uratowała ciągłość prawną państwa polskiego i stała się fundamentem legalizmu władz RP na uchodźstwie. Minister, wojewoda, znany na emigracji Raczkiewicz urodził […]

Polskie rządy w Wiedniu. Jak Badeni i jego ministrowie sterowali CK monarchią

W latach 1895–1897 w Wiedniu mówiono o „polskich rządach”. Na czele gabinetu stał Kazimierz Badeni, a u jego boku kluczowe teki objęli politycy z Galicji. Polski premier przejął ster nad CK monarchią 30 września 1895 roku. Kazimierz Badeni był polskim hrabią wywodzącym się z konserwatywnej galicyjskiej szlachty. W składzie jego rządu znalazło się kilku kolejnych […]

Kto otruł królewicza? Spisek, który zgasił pierworodną linię Piastów

W 1089 roku młodego Mieszka Bolesławowica, syna Bolesława Śmiałego, otruto podczas uczty. Kto stał za tym zamachem – stryj Władysław Herman, możny palatyn Sieciech, a może ambitna ciotka Judyta Salicka – do dziś pozostaje tajemnicą. Mieszko Bolesławowic, jedyny syn króla Bolesława II Śmiałego (zwanego też Szczodrym), urodził się w 1069 roku. Dzieciństwo upłynęło mu w […]

Kapitulacja Modlina. Koniec heroicznej obrony

29 września 1939 roku zakończyła się obrona twierdzy Modlin przed niemieckimi wojskami. Tego dnia, wobec kapitulacji Warszawy oraz wyczerpania zapasów amunicji i żywności, dowódca garnizonu gen. Wiktor Thommée zmuszony był podpisać akt poddania fortecy. Twierdza Modlin od lat stanowiła strategiczny punkt w systemie obronnym Polski – jej budowę rozpoczęto za Napoleona, choć miejsce bywało fortyfikowane […]

Drugi pakt Ribbentrop–Mołotow, czwarty rozbiór Polski

28 września 1939 roku, gdy w Polsce wciąż trwały zmagania z wojskami niemieckimi i sowieckimi, w Moskwie zawarto traktat nazwany „układem o granicach i przyjaźni”. Sygnatariuszami porozumienia byli ponownie minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop i jego sowiecki odpowiednik, pełniący jednocześnie funkcję premiera, Wiaczesław Mołotow. Dokumentowi towarzyszyły poufne i tajne protokoły, które regulowały […]

Oblężona i niepokonana. Upadek Warszawy

28 września 1939 roku, po niemal trzytygodniowych walkach, skapitulowała Warszawa. Od pierwszego dnia wojny stolica była celem niemieckich nalotów. Luftwaffe bombardowała lotnisko na Okęciu, dzielnice mieszkalne i infrastrukturę. Pomimo zniszczeń w pierwszych dniach września nadal działały sklepy, transport i podstawowe usługi miejskie, a mieszkańcy wierzyli, że sojusznicy przyjdą Polsce z pomocą. Walki o Warszawę rozpoczęły […]

Szare Szeregi – harcerstwo przechodzi do konspiracji

27 września 1939 roku, równolegle z powołaniem Służby Zwycięstwu Polski, w okupowanej Warszawie powstały Szare Szeregi – konspiracyjna forma Związku Harcerstwa Polskiego. Szare Szeregi były kryptonimem Związku Harcerstwa Polskiego, który po klęsce wrześniowej zszedł do konspiracji i od 27 września 1939 roku prowadził działalność w okupowanym kraju. Była to najliczniejsza organizacja młodzieżowa podziemia, która w […]

Starcie pod Płowcami. Łokietek kontra potęga Zakonu

27 września 1331 roku pod wsią Płowce rozegrała się jedna z najsłynniejszych bitew średniowiecznej Polski. Starły się wojska króla Władysława Łokietka z siłami Zakonu Krzyżackiego, którego ekspansja od lat zagrażała dopiero co scalonemu Królestwu. Źródłem konfliktu była sprawa Pomorza Gdańskiego. Łokietek, obejmując te ziemie w 1306 roku, szybko popadł w spór z Brandenburgią. W obliczu […]

Od Służby Zwycięstwu Polski do ZWZ-AK: początki polskiej konspiracji

Służba Zwycięstwu Polski powstała w jednym z najbardziej dramatycznych momentów w dziejach II Rzeczypospolitej. W obliczu nieuchronnej kapitulacji Warszawy, 27 września 1939 roku gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz, korzystając z udzielonych mu pełnomocnictw, powołał do życia ogólnokrajową organizację podziemną, która miała kontynuować walkę o niepodległość w nowych warunkach okupacyjnych. Była to pierwsza centralna struktura konspiracyjna, która w […]

Kircholm 1605 – triumf husarii i geniuszu Chodkiewicza

Bitwa pod Kircholmem, stoczona 27 września 1605 roku na przedpolach Rygi, uznawana jest za jedno z najświetniejszych zwycięstw militarnych Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była kulminacyjnym momentem polsko-szwedzkiej wojny o Inflanty, która rozpoczęła się w 1600 roku. Hetman polny litewski Jan Karol Chodkiewicz dysponował niespełna czterotysięczną armią, złożoną głównie z jazdy, w tym husarii, oraz tysiąca piechoty […]

Komunistyczny odwet. Anders, Maczek i Chruściel bez polskiego obywatelstwa

26 września 1946 roku Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej pozbawił obywatelstwa polskiego kilkudziesięciu najwyższych oficerów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, co stało się jednym z najbardziej symbolicznych aktów represji wobec emigracji wojskowej. Decyzję podjęto w formie dwóch uchwał – pierwsza objęła 75 oficerów związanych z Polskim Korpusem Przysposobienia i Rozmieszczenia (PKPR), druga zaś była wymierzona bezpośrednio […]

Skok czterech premierów. Napad pod Bezdanami zmienił historię Polski

Akcja pod Bezdanami, przeprowadzona 26 września 1908 roku, była jednym z najbardziej spektakularnych przedsięwzięć Organizacji Bojowej PPS i zapisała się w historii nie tylko jako głośny napad na rosyjski pociąg pocztowy, lecz także jako wydarzenie, w którym uczestniczyło aż czterech przyszłych premierów niepodległej Polski. Na czele akcji stał Józef Piłsudski, wspierany przez Tomasza Arciszewskiego, Walerego […]

Morańce – symboliczny kres polskiej kawalerii

Szarża pod Morańcami, stoczona 26 września 1939 roku, była ostatnią szarżą kawalerii podczas kampanii wrześniowej. Miejscowość ta, położona około 50 kilometrów na północny wschód od Przemyśla, znalazła się na drodze odwrotu Nowogródzkiej Brygady Kawalerii, dowodzonej przez generała Władysława Andersa. To właśnie tam 27. Pułk Ułanów im. Króla Stefana Batorego, we wrześniu 1939 roku wchodzący w […]

Altmark 1629: koniec wojny, początek strat dla Rzeczypospolitej

Rozejm w Altmarku, podpisany 26 września 1629 roku, zakończył trwający od 1626 roku konflikt polsko-szwedzki, toczony głównie na obszarze Prus i Inflant. Był on w dużej mierze wynikiem presji mocarstw europejskich, które dążyły do zakończenia działań zbrojnych nad Bałtykiem. Holandii szczególnie zależało na przywróceniu swobodnego handlu morskiego, którego szlaki zostały zablokowane przez wojnę. Z kolei […]

Eugeniusz Lokajski był autorem setek zdjęć z Powstania Warszawskiego. Zginął na Marszałkowskiej [+GALERIA]

25 września 1944 roku, w 56. dniu Powstania Warszawskiego, zginął por. Armii Krajowej Eugeniusz Lokajski „Brok” – olimpijczyk, lekkoatleta, nauczyciel i fotograf, który przeszedł do historii jako jeden z najwybitniejszych dokumentalistów zrywu. Lokajski urodził się w 1908 roku w Warszawie. Był wszechstronnie utalentowanym sportowcem, trzykrotnym mistrzem Polski i rekordzistą kraju w rzucie oszczepem, wicemistrzem świata […]

Internowanie kard. Stefana Wyszyńskiego: cios w niezależność Kościoła

W nocy z 25 na 26 września 1953 roku funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa aresztowali prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego oraz jego sekretarza, biskupa Antoniego Baraniaka. Prymasa wywieziono z warszawskiego Pałacu Prymasowskiego do klasztoru w Rywałdzie, gdzie rozpoczął trzyletnie internowanie. Po II wojnie światowej, wraz z przejęciem władzy w Polsce przez komunistów, rozpoczęto systematyczną likwidację wszelkiej opozycji. […]

Wielka Brytania: katolicyzm wkrótce będzie miał więcej wiernych niż anglikanizm

Katolicyzm w Wielkiej Brytanii zyskuje na znaczeniu i w niedalekiej przyszłości może liczebnie przewyższyć anglikanizm – wynika z najnowszych analiz. Jeszcze niedawno taki scenariusz wydawał się nierealny, jednak obecne dane wskazują na wyraźne ożywienie życia katolickiego, szczególnie wśród młodych oraz w dużych ośrodkach miejskich. Jak donosi portal Religión de la Libertad, przełomowy sygnał przyszedł z […]