Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1821

Odkryto grób ostatniej jakuckiej szamanki. DNA pokazuje, że Jakuci nie mieszali się z Rosjanami [+FOTO]

9 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

W wiecznej zmarzlinie północno-wschodniej Syberii, na terenie dzisiejszej Jakucji, archeolodzy natrafili na niezwykłe pochówki, które rzucają nowe światło na dzieje rdzennych mieszkańców tej krainy. Przez niemal 16 lat badacze prowadzili tu szeroko zakrojony projekt archeogenetyczny, w ramach którego wydobyto i przeanalizowano szczątki 122 Jakutów pochowanych między XIV a XIX wiekiem — sprzed, w trakcie i […]

Dąbrowski i Legiony: początek polskiej armii na emigracji

9 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

9 stycznia 1797 roku generał Jan Henryk Dąbrowski podpisał w Mediolanie umowę z Republiką Lombardzką, która zapoczątkowała powstanie Legionów Polskich we Włoszech. Była to pierwsza regularna polska formacja wojskowa po III rozbiorze Rzeczypospolitej. W sytuacji, gdy Polska zniknęła z mapy Europy, a tysiące polskich żołnierzy znalazło się na emigracji lub w niewoli, Włochy stały się […]

Polski uczony pokazał, że Ziemia nie jest jedyna

9 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

9 stycznia 1992 roku polski astronom prof. Aleksander Wolszczan wraz z Dale’em Frailem ogłosili odkrycie pierwszych potwierdzonych planet pozasłonecznych – przełom, który zmienił nasze wyobrażenie o kosmosie. Do tamtej pory nie mieliśmy żadnych naukowych dowodów na istnienie światów krążących wokół innych gwiazd. Choć pytania o to, czy istnieją „inne Ziemie”, zadawano od dawna, większość astronomów […]

Przełom w historii człowieka? W Maroku znaleziono możliwego wspólnego przodka Homo sapiens i neandertalczyka [+FOTO]

9 January 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W jaskini Grotte à Hominidés w Casablance w Maroku badacze znaleźli szczątki człowiekowatego sprzed około 773 tys. lat. Należały one do populacji, która mogła być bardzo bliska ostatniemu wspólnemu przodkowi Homo sapiens, neandertalczyka i tzw. denisowianina. Dlaczego to ważne? Ponieważ wciąż nie ma pełnej jasności, gdzie wyewoluował nasz gatunek – w Afryce czy w Europie. […]

DNA Leonarda na papierze. Ślady genetyczne z rysunków mogą zmienić badania autentyczności sztuki

8 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

W kwietniu 2024 roku naukowcy poinformowali o przełomie, który może zmienić sposób badania dzieł sztuki. Z powierzchni renesansowych rysunków i listów związanych z twórczością Leonarda da Vinci udało się odzyskać fragmenty ludzkiego DNA, które mogą należeć do samego artysty. Wyniki badań opublikowano w preprintie na bioRxiv (wstępna publikacja naukowa). Oznacza to, że są one publicznie […]

Punkt trzynasty: Polska w planie pokojowym USA

8 January 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

8 stycznia 1918 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilson wygłosił przed połączonymi izbami amerykańskiego Kongresu orędzie, które przeszło do historii jako program Czternastu Punktów – wizja warunków zakończenia I wojny światowej i fundamentów powojennego ładu międzynarodowego. Wystąpienie miało miejsce w szczególnych okolicznościach. Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny zaledwie w kwietniu 1917 roku, po latach deklarowanego […]

Miliony polskich marek za dolara. Największa zapaść walutowa II Rzeczypospolitej

8 January 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

8 stycznia 1924 roku za jednego dolara amerykańskiego trzeba było zapłacić ponad 10 milionów marek polskich. Był to punkt kulminacyjny hiperinflacji w II Rzeczypospolitej. Zjawisko to nie było efektem jednego błędu, lecz splotu okoliczności, z jakimi musiało zmierzyć się odrodzone państwo po 1918 roku. Polska odziedziczyła po zaborcach zniszczoną gospodarkę, różne systemy prawne i podatkowe […]

Skok, tortury czy upozorowane samobójstwo? Niewyjaśniona śmierć „Anody”

7 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

7 stycznia 1949 roku w gmachu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego zginął w tajemniczych okolicznościach Jan Rodowicz „Anoda” — harcerz Szarych Szeregów, żołnierz Batalionu „Zośka”, uczestnik akcji pod Arsenałem, „Celestynów” i operacji „Taśma”. Należał do kręgu przyjaciół „Zośki” i „Rudego”. W Powstaniu Warszawskim walczył na Woli i Czerniakowie, został ciężko ranny, odznaczony Orderem Virtuti Militari i awansowany […]

Niemcy odchodzą z Kościołów, ale coraz więcej młodych myśli o powrocie

7 January 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Nowe badanie pracowni INSA, przeprowadzone na zlecenie „Die Tagespost” i inicjatywy Neuer Anfang, pokazuje złożony obraz religijności w Niemczech. Z jednej strony utrzymuje się fala odejść z Kościołów. Z drugiej — coraz więcej młodych deklaruje gotowość powrotu lub wstąpienia do wspólnoty chrześcijańskiej. Według sondażu 24 proc. katolików deklaruje, że w ciągu dwóch lat zamierza wystąpić […]

W katowni Gestapo wyryła modlitwę własnym zębem. Górecki uczynił z niej symfonię [+POSŁUCHAJ]

7 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

W piwnicach zakopiańskiego „Palace” — jednej z najokrutniejszych katowni Gestapo na Podhalu — osiemnastoletnia Helena Wanda Błażusiakówna wyryła na ścianie krótką modlitwę. Zrobiła to… własnym zębem, który jej wybito. Muzeum Armii Krajowej przypomina postać Heleny Błażusiakówny, góralki, której wojenny wiersz zrobił światową karierę dzięki muzyce Henryka Mikołaja Góreckiego. Wanda, lat 18, siedzi od 25 września […]

20 minut, które stworzyły polskie lotnictwo. Ławica była największym łupem polskiego oręża

6 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

6 stycznia 1919 roku powstańcy wielkopolscy dokonali jednego z najbardziej spektakularnych uderzeń w dziejach Polski: opanowali niemiecki port lotniczy w Ławicy pod Poznaniem. Zdobyty tam sprzęt stał się zalążkiem polskiego lotnictwa wojskowego. Akcja trwała zaledwie kilkanaście minut i zakończyła się niemal bez strat po stronie polskiej. W ręce powstańców wpadło lotnisko, koszary, magazyny i — […]

Największy „kontenerowiec” średniowiecza. Zbudowano go z polskiego drewna [+FOTO]

6 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Podczas badań dna w cieśninie Øresund w rejonie Kopenhagi archeolodzy z Muzeum Statków Wikingów natrafili na wyjątkowe odkrycie: największą znaną kogę — „superstatek” późnego średniowiecza. I – co dla nas szczególnie interesujące – znaczna część drewna użytego do jej budowy pochodziła z terenów dzisiejszej Polski. Statek, nazwany Svælget 2, miał ok. 28 metrów długości, 9 […]

Jak „Wiadomości Literackie” zmieniły polską kulturę

6 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

6 stycznia 1924 roku w Warszawie ukazał się pierwszy numer „Wiadomości Literackich” — pisma, które bardzo szybko stało się punktem odniesienia dla debaty kulturalnej II Rzeczypospolitej. Pomysłodawcą i redaktorem był Mieczysław Grydzewski, energiczny organizator życia literackiego, związany wcześniej ze „Skamandrem”. Jego ambicją było stworzenie tygodnika, który nie tylko informowałby o nowościach literackich, lecz także kształtował […]

Rzymianin, który został „ministrem kultury” Stanisława Augusta. Historia Marcella Bacciarellego

5 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , , /Przez

5 stycznia 1818 roku zmarł w Warszawie Marcello Bacciarelli — włoski malarz, który stał się jedną z najważniejszych postaci polskiego życia artystycznego czasów Stanisława Augusta i współtwórcą programu kulturalnego ostatniego króla Rzeczypospolitej. Urodzony w 1731 roku w Rzymie, kształcił się u znakomitego malarza Marca Benefiale. W młodości wyjechał do Drezna, gdzie kopiował dzieła galerii królewskiej […]

Dyskusje pod nadzorem. Jak działał Klub Krzywego Koła

5 January 2026 /0 Komentarze/w , /Przez

5 stycznia 1956 roku odbyło się pierwsze oficjalne spotkanie Klubu Krzywego Koła — niewielkiego, lecz wpływowego środowiska warszawskich intelektualistów, które stało się jednym z symboli politycznej „odwilży”. Klub narodził się jeszcze w cieniu stalinizmu, lecz korzystał z łagodniejących metod kontroli: władza pozwalała na dyskusję — pod warunkiem, że pozostanie ona „pod nadzorem”. W tamtym czasie […]

Prawnuczka kompozytora hymnu carskiej Rosji, narzeczona „Łupaszki”. Historia Lidii Lwow-Eberle

5 January 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

5 stycznia 2021 roku zmarła Lidia Lwow-Eberle — sanitariuszka 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, jedna z najbardziej rozpoznawalnych kobiet polskiego podziemia. Urodziła się 14 listopada 1920 roku w Plosie nad Wołgą, w rodzinie rosyjskiej arystokracji – po obu stronach wywodziła się z wybitnych rodów, a jednym z jej pradziadków był książę Aleksiej Fiodorowicz Lwow, kompozytor […]

Armia bez państwa. Narodziny Wojska Polskiego na emigracji

4 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

4 stycznia 1940 roku w Paryżu premier i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski podpisał z premierem Francji Édouardem Daladierem trzy kluczowe umowy, które otworzyły drogę do odbudowy Wojska Polskiego na Zachodzie. Dokumenty regulowały funkcjonowanie polskich sił lądowych, lotnictwa oraz sądownictwa wojskowego. Sprawiły też, że rozproszone po klęsce wrześniowej polskie oddziały mogły znów stać się regularną […]

Zanim nadszedł przewrót majowy, był ten nocny pucz. Zamach Januszajtisa i Sapiehy

4 January 2026 /1 Komentarz/w , , /Przez

4 stycznia 1919 roku późnym wieczorem w Warszawie rozpoczęła się akcja, która stała się jednym z najciekawszych i najbardziej zagadkowych puczów młodej II Rzeczypospolitej. Jej tłem był narastający konflikt o kształt państwa po odzyskaniu niepodległości. Józef Piłsudski powołał rząd Jędrzeja Moraczewskiego, oparty na socjalistach i lewicujących ludowcach, pozostawiając poza nim obóz narodowy i konserwatystów. Konserwatyści […]

„Merkuriusz Polski Ordynaryjny”. Gazeta króla i narodziny polskiej prasy

3 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

3 stycznia 1661 roku w Krakowie ukazał się pierwszy numer „Merkuriusza Polskiego Ordynaryjnego” — pisma, które otworzyło dzieje polskiej prasy periodycznej. W czasach, gdy w Europie rozwijały się już regularne gazety, dwór królewski postanowił stworzyć własny periodyk: po to, by informować o sprawach kraju i świata, ale też — bardziej dyskretnie — kształtować opinię publiczną […]

Wkroczenie Armii Czerwonej. Finał polskich złudzeń o „wyzwoleniu”

3 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

3 stycznia 1944 roku, wraz z kolejnym uderzeniem ofensywy zimowej, oddziały Armii Czerwonej przekroczyły granicę dawnej Rzeczypospolitej. Radzieckie wojsko przekroczyło linię graniczną z traktatu ryskiego 1921 roku nocą z 3 na 4 stycznia 1944 roku pod Sarnami na Wołyniu. Był to moment, który miał przynieść wyzwolenie spod niemieckiego terroru — szybko jednak okazało się, że […]

Rozejm w Dywilinie. Dzień, w którym Rzeczpospolita stała się największa w swojej historii

3 January 2026 /1 Komentarz/w , , /Przez

3 stycznia 1619 roku zawarto rozejm w Dywilinie — porozumienie, które zakończyło długą wojnę polsko-moskiewską i przypieczętowało moment, w którym Rzeczpospolita osiągnęła największy obszar w swoich dziejach. Inna podawana data tej ugody to 11 grudnia 1618. Rozejm kończył konflikt toczony od 1609 roku, mający źródło w rosyjskiej „Wielkiej Smucie” po wygaśnięciu dynastii Rurykowiczów. Władysław zachował […]

As bitwy o Anglię, najemnik w Afryce, przemytnik. Jan Zumbach zginął w niewyjaśnionych okolicznościach

3 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

3 stycznia 1986 roku w Paryżu zmarł w tajemniczych okolicznościach podpułkownik Jan Zumbach – jeden z najsłynniejszych polskich pilotów myśliwskich, bohater bitwy o Anglię i postać, której życiorys bardziej przypomina powieść przygodową niż klasyczną biografię. Urodzony 14 kwietnia 1915 roku w Ursynowie, dorastał w Bobrowie pod Brodnicą, gdzie – patrząc na przelatujące samoloty – postanowił, […]

Rekord na Drodze św. Jakuba. Pielgrzymów więcej niż kiedykolwiek

3 January 2026 /0 Komentarze/w , , , , , /Przez

W 2025 roku Camino de Santiago przeżyło rekordowy napływ pielgrzymów. Do katedry w Santiago de Compostela dotarło łącznie 530 987 osób, co oznacza wzrost o 6,4 procent w porównaniu z rokiem poprzednim i najwyższy wynik w historii. Po raz pierwszy w historii liczba pielgrzymów przekroczyła pół miliona. Z tej liczby 297 tysięcy stanowili cudzoziemcy, czyli […]

Rywal Piłsudskiego, architekt dyplomacji. Śmierć Romana Dmowskiego

2 January 2026 /2 Komentarze/w , , , , /Przez

2 stycznia 1939 roku w Drozdowie koło Łomży, po długiej i wyniszczającej chorobie, zmarł Roman Dmowski — przywódca obozu narodowego i jeden z głównych architektów polskiej niepodległości. Ostatnie miesiące życia spędził w odosobnieniu, zmagając się ze słabnącym zdrowiem. Pogrzeb, który odbył się 7 stycznia w Warszawie, przerodził się w wielką manifestację patriotyczną; uczestniczyły w nim […]

Zginęli, bo pomagali Żydom. W Boiskach Niemcy zamordowali dwie rodziny

2 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

2 stycznia 1943 roku niemieccy żandarmi zamordowali mieszkańców wsi Boiska (Boiska-Kolonia) koło Solca nad Wisłą, karząc ich za pomoc udzielaną Żydom. Zbrodnia została przeprowadzona przez oddział żandarmerii z Lipska nad Wisłą, należący do 1. Zmotoryzowanego Batalionu Żandarmerii. Akcja miała charakter pokazowy: miała zastraszyć okoliczną ludność i zniechęcić do ukrywania uciekinierów z gett. Z rąk żandarmerii […]

UPA w Bołdurach: dziesiątki ofiar, spalone domy

2 January 2026 /1 Komentarz/w , , , /Przez

2 stycznia 1944 roku Ukraińska Powstańcza Armia dokonała masakry we wsi Bołdury, położonej w powiecie brodzkim ówczesnego województwa tarnopolskiego. Miejscowość liczyła około tysiąca mieszkańców, zamieszkanych mniej więcej po równo przez Polaków i Ukraińców. Tragedia rozegrała się w czasie niemieckiej okupacji, przy całkowitej bierności stacjonujących w regionie oddziałów niemieckich, które nie podjęły żadnych działań, by zapobiec […]

Dwie premiery, jeden mit. Historia „Halki” Moniuszki

1 January 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

1 stycznia 1848 roku w Wilnie oraz 1 stycznia 1858 roku w Warszawie – te dwie daty wyznaczają drogę „Halki” Stanisława Moniuszki od skromnego dzieła, którego nikt nie chciał, do rangi „narodowej opery”. Opera antyszlachecka? Zanim opera zabrzmiała na scenie, narodziła się opowieść, na której jest oparta. Włodzimierz Wolski, poeta związany z warszawską cyganerią, napisał […]

Sylwester, który zmienił wojnę: tajemnica Enigmy

31 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Na przełomie grudnia 1932 i stycznia 1933 — najpewniej 31 grudnia — w Biurze Szyfrów Wojska Polskiego dokonano przełomu. Marian Rejewski po raz pierwszy odczytał depeszę zaszyfrowaną niemiecką maszyną „Enigma”. Urządzenie uchodziło dotąd za nie do pokonania: system wirników, pierścieni i kabli generował astronomiczną liczbę kombinacji, co sprawiało, że szyfr wydawał się absolutnie nie do […]

Jak AK uderzyła w sylwestrową noc. Historia akcji „Nowy Rok”

31 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W nocy z 31 grudnia 1942 roku na 1 stycznia 1943 roku Armia Krajowa przeprowadziła w Warszawie jedną z pierwszych operacji dywersyjnych Kedywu, nazwaną „Nowy Rok”. Był to zamierzony sygnał dla okupanta: polskie podziemie potrafi uderzać w strategiczne miejsca, nawet wtedy, gdy Niemcy próbują sparaliżować życie miasta i zakazać jakichkolwiek zgromadzeń. Akcja miała także wymiar […]

Patron, który pomagał Sobieskiemu zwyciężać. Św. Stanisław Kostka

31 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

31 grudnia 1726 roku w Rzymie Stanisław Kostka został ogłoszony świętym. Pochodzący z Rostkowa koło Przasnysza młody szlachcic żył zaledwie osiemnaście lat, a jednak jego postać szybko zyskała europejską sławę. Urodzony w 1550 roku w zamożnej rodzinie, odebrał staranne wychowanie i naukę. W wieku czternastu lat został wysłany do kolegium jezuickiego w Wiedniu. Tam — […]

Śnieg nie przestawał padać. Polska zima stulecia

31 December 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

31 grudnia 1978 roku w Polsce rozpoczęły się opady śniegu, które nie ustawały aż do końca lutego 1979 roku. Wraz z towarzyszącym im silnym wiatrem i siarczystymi mrozami doprowadziły do paraliżu komunikacji, problemów z dostawami energii i wody oraz do sytuacji, w której całe miejscowości zostały odcięte od świata. Nieprzejezdne tysiące kilometrów tras Silny wiatr […]

Niech żyje Polska! Bernard Świerczyna i polska konspiracja w Auschwitz

30 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

30 grudnia 1944 roku na placu apelowym KL Auschwitz powieszono Bernarda Świerczynę — oficera Wojska Polskiego, współorganizatora i jednego z przywódców polskiej konspiracji w obozie. Egzekucja, przeprowadzona publicznie w obecności tysięcy więźniów, była ostatnią taką karą na placu apelowym KL Auschwitz I. Świerczyna przed śmiercią krzyknął: „Niech żyje Polska!”. Razem ze Świerczyną straceni zostali: Piotr […]

Krwawy sylwester 1945: napad UPA na Nowosielce

30 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W nocy z 29 na 30 grudnia 1945 roku banda UPA wkroczyła do Nowosielec i zaatakowała wieś, mordując mieszkańców i paląc zabudowania. Zginęły ok. 22 osoby, spalono 60 proc. zabudowy. Do ataku na Nowosielce przystąpiło kilka sotni ukraińskich nacjonalistów, w tym oddziały dowodzone przez Stepana Stebelskiego „Chrina” oraz sotnię „Didyka”. Banderowcy wkroczyli do wsi ok. […]

Od królewskiej rezydencji do ruin. Losy Pałacu Saskiego

29 December 2025 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

29 grudnia 1944 roku dobiegło końca wysadzanie przez Niemców Pałacu Saskiego w Warszawie. Między 27 a 29 grudnia saperzy stopniowo niszczyli kolejne fragmenty gmachu. 29 grudnia po pałacu pozostały już tylko gruzy i środkowa część kolumnady z Grobem Nieznanego Żołnierza. Tak zakończyła się długa historia jednej z najważniejszych warszawskich rezydencji. Zasługa Sasów Początki Pałacu Saskiego […]

Opłatki sprzed potopu. Niezwykłe odkrycie w szwedzkiej bibliotece

29 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Najstarsze zachowane polskie opłatki znalazły się w dość nieoczekiwanym miejscu — między kartkami książki, która przed wiekami należała do szlachcica Władysława Konstantego Wituskiego. Wolumin ten jest częścią jego dawnej biblioteki, dziś przechowywanej na zamku Skokloster pod Uppsalą. Kolekcja trafiła do Szwecji w XVII wieku jako wojenny łup podczas potopu. W księgozbiorze właściciela zamku, feldmarszałka Karola […]

Narodziny legendy. Skąd wziął się LOT?

29 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

29 grudnia 1928 roku powstały Polskie Linie Lotnicze LOT — narodowy przewoźnik, który narodził się z połączenia kilku działających wcześniej prywatnych firm lotniczych i szybko stał się symbolem nowoczesności II Rzeczypospolitej.  Nowa spółka rozpoczęła działalność już 1 stycznia 1929 roku, przejmując połączenia krajowe i porządkując dotychczas rozproszony system komunikacji lotniczej. W pierwszym roku funkcjonowania przewieziono […]

Bieruń 1981: najdłuższy podziemny strajk grudnia

28 December 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

28 grudnia 1981 roku w kopalni „Piast” w Bieruniu zakończył się najdłuższy grudniowy strajk okupacyjny czasu stanu wojennego — protest, który rozpoczął się rano 14 grudnia 650 metrów pod ziemią i trwał bez przerwy dwa tygodnie. Jego bezpośrednią przyczyną była wiadomość o zatrzymaniu działaczy „Solidarności”: Eugeniusza Szelągowskiego i Stanisława Dziwaka. „Solidarność” tonowała nastroje Górnicy pierwszej […]

Tragedia Łozowej. Wieś spalona, mieszkańcy wymordowani

28 December 2025 /1 Komentarz/w , , , /Przez

28 grudnia 1944 roku w Łozowej w dawnym powiecie tarnopolskim doszło do kolejnej zbrodni, dokonanej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Wioskę, zamieszkaną głównie przez Polaków, zaatakowała sotnia „Burłaky” dowodzona przez Iwana Semczyszyna „Czarnego”. Było ponad 100 ofiar. Wśród napastników znajdowali się również Ukraińcy z okolicznych miejscowości — Kurnik Szlachcinieckich, Stechnikowiec, Czernichowiec oraz Szlachciniec. Sygnałem do […]

Spóźniony powrót. Mazowsze dołącza do Polski

27 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

27 grudnia 1529 roku Mazowsze oficjalnie stało się częścią Królestwa Polskiego — decyzją sejmu walnego i króla Zygmunta I Starego zakończył się trwający niemal trzy stulecia okres jego odrębności. Dla współczesnych była to zmiana ogromnej wagi: do Korony włączono ziemię o własnej tradycji, prawie i dynastii. Dziedzictwo rozbicia dzielnicowego Dlaczego Mazowsze tak długo nie było […]

Powstanie wielkopolskie – zwycięstwo organizacji i determinacji

27 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

27 grudnia 1918 roku w Poznaniu wybuchło Powstanie Wielkopolskie — spontaniczny, ale dobrze przygotowany zryw mieszkańców regionu, którzy postanowili własnymi siłami przesądzić o losie swojej ziemi. Było to powstanie narodowe, wyrastające z długiej tradycji pracy organicznej i doświadczeń bojowych Wielkopolan. Dzięki wytrwałości w organizowaniu życia społecznego i gospodarczego oraz rozwijaniu polskich struktur, region był gotów […]

„Dar Pomorza”. Żaglowiec, który wychował pokolenia marynarzy

26 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

26 grudnia 1929 roku żaglowiec szkolny „Dar Pomorza” wypłynął w pierwszy rejs pod polską banderą — i od tego momentu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli naszej morskiej historii. Trójmasztowiec, który dziś kojarzy się z Gdynią, zanim trafił do Polski, miał już bogatą przeszłość. Zbudowany w 1909 roku w Hamburgu, służył początkowo niemieckiemu armatorowi […]

Kardynał Ryś zapowiada otwarcie tajnych archiwów krakowskiej kurii

26 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W świątecznej rozmowie w Radiu Kraków kardynał Grzegorz Ryś, nowy metropolita krakowski, zasugerował, że w Krakowie może dojść do przełomu w dostępie do kościelnych dokumentów. Hierarcha nie ogłosił jeszcze formalnej decyzji, jednak z jego wypowiedzi wynika, że tajne archiwa kurii metropolitalnej zostaną udostępnione badaczom. „To nie jest dobre, kiedy archiwum jest zamknięte dla badaczy” Zapytany […]

„Wywalcz wolność lub zgiń”. Ostatni skok Cichociemnych

26 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku nad Beskidem Wyspowym pojawił się Liberator z bazy Campo Casale pod Brindisi. Przytransportował do Polski ostatnich cichociemnych. Na zrzutowisku „Wilga I” w rejonie Szczawy odebrano sześciu ostatnich cichociemnych: kapitana Stanisława Dmowskiego, majora Zdzisława Sroczyńskiego, majora Witolda Edwarda Uklańskiego, porucznika Jana Matyskę, porucznika Bronisława Czepczaka-Góreckiego oraz plutonowego […]

Boże Narodzenie 1943. Zbrodnia w Janówce na Wołyniu

25 December 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

25 grudnia 1943 roku doszło do zbrodni w Janówce, jednego z epizodów ludobójstwa wołyńskiego. Zbrodnia ta została przeprowadzona na ludności polskiej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), wspieranej przez uzbrojonych chłopów ukraińskich. Janówka była polską kolonią w gminie Lubitów, w powiecie kowelskim województwa wołyńskiego (dawniej Skobajewo). Napad stanowił element skoordynowanej akcji UPA określanej mianem „krwawego […]

„Tęgi rębacz, żaden wódz”. Generał Józef Zajączek doskonale wykonywał cudze strategie

25 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Józef Zajączek zapisał się w historii Polski jako postać co najmniej niejednoznaczna. W Boże Narodzenie 1815 roku objął urząd namiestnika Królestwa Polskiego, stając się najwyższym przedstawicielem władzy wykonawczej w państwie pozostającym pod zwierzchnictwem cara. Widać go nawet na „Panoramie Racławickiej” Urodzony w 1752 roku, Zajączek wcześnie związał się z wojskiem. Jako bardzo młody oficer wziął […]

Boże Narodzenie 1076. Koronacja Bolesława Szczodrego

25 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Koronacja Bolesława Szczodrego (Śmiałego) była jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych XI-wiecznej Polski i zwieńczeniem długotrwałych starań o odbudowę królestwa. Ostatnim wcześniej koronowanym władcą był Mieszko II, który utracił koronę w 1031 roku. Przez kolejne cztery dekady Polska pozostawała księstwem, odbudowywanym stopniowo przez Kazimierza Odnowiciela i samego Bolesława Szczodrego. Odbudował królestwo… Szczodry, obejmując władzę książęcą w […]

1000 lat temu koronował się Mieszko II

25 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

25 grudnia 1025 roku, według najbardziej prawdopodobnej rekonstrukcji historycznej, na króla Polski koronował się Mieszko II Lambert, syn i następca Bolesława Chrobrego. Koronacja nastąpiła zaledwie kilka miesięcy po śmierci ojca i miała kluczowe znaczenie dla utrzymania prestiżu oraz pozycji państwa piastowskiego, które u schyłku panowania pierwszego króla osiągnęło rangę jednego z ważniejszych organizmów politycznych w […]

„Zadmijmy w trąbę w tym dniu”. Posłuchaj najstarszej polskiej kolędy [+WIDEO]

24 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Najstarsza znana kolęda związana z ziemiami polskimi pochodzi z początku XV wieku i jest dziś przechowywana w skarbcu Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Utwór ten, zapisany w języku łacińskim i oparty na melodii chorału gregoriańskiego, stanowi jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej kultury muzycznej w Polsce. Pieśń rozpoczyna się od słów „Buccinemus in hac die”, czyli „Zadmijmy […]

Atak serca czy egzekucja NKWD? Sprawa Okulickiego

24 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

24 grudnia 1946 roku, w wigilię Bożego Narodzenia, w sowieckim więzieniu zmarł generał Leopold Okulicki „Niedźwiadek” – ostatni komendant główny Armii Krajowej. Tak przynajmniej brzmi wersja oficjalna. Okoliczności jego śmierci do dziś pozostają jedną z najbardziej niejasnych zagadek powojennej historii Polski. Choć w dokumentach sowieckich jako datę zgonu wskazano właśnie ten dzień, a przyczyną miał […]

Wigilijna decyzja władzy. Początek ZOMO

24 December 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

Wigilia 1956 roku przyniosła Polakom szczególny „prezent” od władzy ludowej. Dokładnie 24 grudnia Rada Ministrów PRL podjęła uchwałę o powołaniu ZOMO. Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej były specjalną formacją przeznaczoną do tłumienia „zbiorowych naruszeń porządku publicznego”. Decyzja o ich powstaniu zapadła w atmosferze niepokoju po Październikowej Odwilży i była odpowiedzią na wydarzenia, które kilka miesięcy wcześniej […]

Tajemnicze chaty na Srebrnym Wzgórzu. Nowe spojrzenie na początki Wolina

23 December 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Podczas tegorocznych badań wykopaliskowych w Wolinie, na Srebrnym Wzgórzu, archeolodzy natrafili na nietypowe chaty, które nie pasują do dotychczasowych wyobrażeń o wczesnośredniowiecznym mieście. Odkrycia te każą na nowo spojrzeć na początki Wolina, jego porty oraz rolę, jaką mogli odegrać w nich przybysze ze Skandynawii. Nietypowe chaty Najbardziej zaskakującym rezultatem zakończonego właśnie sezonu badawczego było odsłonięcie […]