Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1555

„Skończyłem wczora właśnie”. Dzień ukończenia „Pana Tadeusza”

13 lutego 1834 roku Adam Mickiewicz zakończył pracę nad „Panem Tadeuszem”. Ustalenie tej daty nie budzi wątpliwości, ponieważ wynika bezpośrednio z zachowanej korespondencji poety. 14 lutego 1834 roku pisał do Antoniego Edwarda Odyńca: „skończyłem wczora właśnie. Pieśni ogromnych dwanaście! […] Za parę tygodni druk zaczynam. Mnóstwo pracy w przepisywaniu”. Prace nad poematem miały przebieg nierównomierny. […]

Zaraza i profanacja zwłok. Mroczna afera grabarzy z Frankenstein, która mogła zainspirować Mary Shelley

13 lutego 1607 roku w śląskim miasteczku Frankenstein, dzisiejszych Ząbkowicach Śląskich, wykonano wyrok śmierci na grupie osób oskarżonych o sprowadzenie zarazy. Była to jedna z wielu podobnych historii epoki nowożytnej, jednak właśnie ta mogła – według części badaczy – zainspirować Mary Shelley do napisania słynnej powieści „Frankenstein”. Skazani w 1607 roku byli w większości grabarzami. […]

ZHR. Harcerstwo poza strukturami PRL

12 lutego 1989 roku grupa 51 instruktorów z całej Polski powołała Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej (ZHR) – ogólnopolską organizację harcerską, która miała stanowić alternatywę wobec Związku Harcerstwa Polskiego działającego w realiach schyłkowego PRL. Decyzja ta była efektem wieloletnich napięć i sporów o kształt harcerstwa, jego wartości, autonomię oraz stosunek do władz komunistycznych. Geneza ZHR sięga początku […]

Czy miecz z Czerska należał do angielskiego królewicza? Można go zobaczyć w warszawskim muzeum

Po sześciu latach remontu Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie ponownie otwiera się dla zwiedzających. Na jednej z inauguracyjnych wystaw będzie można zobaczyć miecz odkryty w Czersku, który mógł należeć do komesa Magnusa – jednej z najbardziej zagadkowych postaci przełomu XI i XII wieku.

USA: Spadki poparcia dla Trumpa w większości grup chrześcijańskich

Rok po rozpoczęciu drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa najnowsze badanie Pew Research Center pokazuje spadek poparcia dla jego prezydentury w większości badanych grup wyznaniowych w Stanach Zjednoczonych. Sondaż przeprowadzony w dniach 20–26 stycznia 2026 roku na próbie ponad 8,5 tys. dorosłych Amerykanów obejmował ocenę poparcia dla polityki prezydenta, zaufania do jego etycznego postępowania oraz aprobaty […]

Spalona wieś, zamordowani mieszkańcy. Puźniki 1945

Zbrodnia w Puźnikach była jednym z masowych mordów dokonanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) na polskiej ludności cywilnej w Małopolsce Wschodniej po zakończeniu działań frontowych II wojny światowej. Do ataku doszło w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku. Puźniki były wsią położoną w dawnym powiecie buczackim województwa tarnopolskiego. Zbrodni dokonały sotnie podporządkowane kureniowi […]

Jak łódzkie włókniarki wymusiły ustępstwa władz PRL

Lutowe strajki w Łodzi w 1971 roku były jednym z najważniejszych protestów robotniczych w Polsce po wydarzeniach Grudnia ’70. Ich kulminacja przypadła na 12 i 13 lutego, gdy bunt włókniarek objął znaczną część miasta i zmusił nowe władze do realnych ustępstw. Bezpośrednim tłem protestów była dramatyczna sytuacja łódzkiego przemysłu włókienniczego. Zakłady pracowały na przestarzałych maszynach, […]

Najstarsza wiertarka świata. Egipska technologia sprzed 5300 lat

Niewielki metalowy przedmiot, który przez dziesięciolecia przeleżał w muzealnym magazynie, okazał się kluczem do zrozumienia jednego z najwcześniejszych rozdziałów egipskiej technologii. Badacze ustalili, że artefakt sprzed około 5300 lat był elementem zaawansowanego wiertła łukowego – narzędzia, które dotąd kojarzono z epoką faraonów, a nie z czasami sprzed ich panowania. Czytaj też: Złoto ważniejsze niż ciało. Tutanchamon […]

Instytut Literacki: od rozkazu gen. Andersa do Maisons-Laffitte

11 lutego 1946 roku w Rzymie formalnie powołano Instytut Literacki – jedno z najważniejszych polskich przedsięwzięć kulturalnych XX wieku na emigracji. Placówka została utworzona przy 2 Korpusie Polskim gen. Władysława Andersa i miała stanowić zaplecze wydawnicze oraz intelektualne dla środowisk polskich pozostających poza krajem po zakończeniu wojny. Ppor. Giedroyc Instytut Literacki założył Jerzy Giedroyc wraz […]

Jak „Alek” usunął niemiecką tablicę z pomnika Kopernika

11 lutego 1942 roku przy pomniku Mikołaja Kopernika na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie doszło do jednej z najgłośniejszych akcji drobnego sabotażu w okresie okupacji niemieckiej. Harcerz Szarych Szeregów Maciej Aleksy Dawidowski ps. „Alek” samodzielnie usunął niemiecką tablicę, którą władze okupacyjne zamontowały na cokole monumentu zaledwie kilka tygodni wcześniej. Niemcy, instalując w styczniu 1942 roku nowe […]

Aresztowanie Wincentego Konstantego Kalinowskiego. Koniec powstania styczniowego na Litwie

10 lutego 1864 roku w Wilnie został aresztowany Wincenty Konstanty Kalinowski, jedna z kluczowych postaci powstania styczniowego na Litwie. Jego zatrzymanie przez władze carskie w praktyce zakończyło zorganizowany opór powstańczy na Litwie i Białorusi. Wincenty Konstanty Kalinowski pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Kalinowa. Studiował prawo w Moskwie i Petersburgu, gdzie już w czasie studiów związał […]

Projekt Gdynia. Miasto i port II Rzeczypospolitej

10 lutego 1926 roku Gdynia uzyskała prawa miejskie. Decyzja Rady Ministrów była zwieńczeniem jednego z najbardziej ambitnych projektów inwestycyjnych II Rzeczypospolitej – budowy od podstaw nowoczesnego miasta i portu morskiego, niezależnego od Gdańska. Choć Gdynia istniała jako wieś już w średniowieczu, jej znaczenie przez stulecia pozostawało lokalne. Przełom przyniósł dopiero rok 1918 i odzyskanie przez […]

AI podważa autorstwo dwóch obrazów przypisywanych Janowi van Eyckowi

Analiza z użyciem sztucznej inteligencji podważyła atrybucję dwóch obrazów od lat uznawanych za dzieła Jana van Eycka, jednego z najwybitniejszych mistrzów malarstwa niderlandzkiego XV wieku. Chodzi o niemal identyczne, niepodpisane przedstawienia „Św. Franciszek z Asyżu otrzymuje stygmaty”, znajdujące się w zbiorach Philadelphia Museum of Art oraz Musei Reali. Badanie przeprowadziła szwajcarska firma Art Recognition, współpracująca […]

Noc, mróz i bydlęce wagony. 10 lutego 1940 roku rozpoczęły się deportacje Polaków do ZSRR

10 lutego 1940 roku rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego. Był to początek jednej z największych operacji represyjnych wymierzonych w ludność Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej. W nocy z 9 na 10 lutego funkcjonariusze NKWD wkroczyli do tysięcy domów, dając rodzinom zaledwie kilkanaście minut na spakowanie się. W bydlęcych wagonach, w […]

Generał Haller wrzucił do Bałtyku platynowy pierścień. Zaślubiny Polski z morzem

10 lutego 1920 roku w Pucku odbyła się uroczystość symbolicznych zaślubin Polski z morzem, stanowiąca kulminację procesu obejmowania przez odrodzoną Rzeczpospolitą przyznanego jej wybrzeża Bałtyku. Akt ten był konsekwencją postanowień Traktatu Wersalskiego, na mocy którego Polska uzyskała 147 kilometrów linii brzegowej. Dostęp do morza miał jednak charakter niepełny – w granicach państwa nie znalazł się […]

Niski poziom Bałtyku odsłonił XVII-wieczny okręt wojenny w centrum Sztokholmu [+FOTO]

W pierwszych dniach lutego w centrum Sztokholmu doszło do rzadko spotykanego zjawiska. Nadzwyczajnie niski poziom Morza Bałtyckiego sprawił, że przy zachodnim brzegu wyspy Kastellholmen, zaledwie kilka metrów od betonowego nabrzeża, ponad powierzchnię wody wynurzyły się fragmenty dużego drewnianego kadłuba. Odsłonięty wrak szybko przyciągnął uwagę mieszkańców i turystów, stając się tymczasową atrakcją w samym sercu szwedzkiej […]

Rozejm w Andruszowie. Straciliśmy Smoleńszczyznę, Kijowa Rosja już nigdy nie oddała

Rozejm andruszowski, podpisany 9 lutego 1667 roku (30 stycznia według kalendarza juliańskiego) w Andruszowie, zakończył trwającą od 1654 roku wojnę Rzeczypospolitej Obojga Narodów z Carstwem Rosyjskim. Porozumienie to było zwieńczeniem jednego z najbardziej dramatycznych okresów w dziejach państwa polsko-litewskiego, naznaczonego jednoczesnym powstaniem kozackim, potopem szwedzkim oraz rosyjską interwencją na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej. Geneza konfliktu sięga […]

Parośla. Początek ludobójstwa na Wołyniu

Zbrodnia w Parośli I, dokonana 9 lutego 1943 roku na Wołyniu, jest uznawana za symboliczny początek rzezi wołyńskiej. Ofiarą masowego mordu padła polska ludność cywilna niewielkiej osady Parośla I w gminie Antonówka, w powiecie sarneńskim. Wieś liczyła około 130 mieszkańców i 26 gospodarstw, a relacje z okoliczną ludnością ukraińską przed 1943 rokiem nie zapowiadały nadchodzącej […]

Demokratyczna Republika Konga: około 30 chrześcijan zabitych w kolejnym ataku w Północnym Kiwu

W sobotę 7 lutego w pobliżu wioski Gelumbe, niedaleko Beni-Oicha w prowincji Północne Kiwu na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga, doszło do kolejnej masakry ludności cywilnej. Według lokalnych źródeł liczba ofiar śmiertelnych wynosi od 25 do 35 osób. Zdecydowaną większość zabitych stanowili chrześcijanie — katolicy i protestanci — zamieszkujący ten rejon od pokoleń. Atak przypisywany jest […]

Ciała wrzucono do studni. Zbrodnia UPA w Hleszczawie i Stadnicy

W dniach 8–9 lutego 1945 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonały zbrodni na polskich mieszkańcach wsi Hleszczawa i chutoru Stadnica, położonych w dawnym powiecie trembowelskim województwa tarnopolskiego. W ciągu dwóch dni zamordowano 56–57 osób, głównie kobiety, dzieci oraz mężczyzn niezdolnych do służby wojskowej. Przed II wojną światową Hleszczawa liczyła około 2100 mieszkańców, z czego ponad […]

„Łupaszka” – dowódca, którego nie złamała władza komunistyczna

8 lutego 1951 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” („Łupaszko”), major Wojska Polskiego i Armii Krajowej, dowódca 5. Brygady Wileńskiej, AK został zamordowany strzałem w tył głowy z rozkazu komunistycznych władz. Zygmunt Szendzielarz należał do grona oficerów, których kariera wojskowa zapowiadała się wyjątkowo już przed wybuchem II wojny światowej. Kawalerzysta, oficer 4. […]

Moskwa: w zabytkowej kamienicy odkryto 20 tys. srebrnych monet z okresu wielkiej smuty [+FOTO]

Podczas prac konserwatorskich prowadzonych w zabytkowej kamienicy przy nabrzeżu Bersieniewskim w Moskwie odkryto skarb liczący blisko 20 tys. srebrnych monet. Na znalezisko natrafiono w trakcie restauracji dawnych komnat kupieckich należących do Awerkija Kirillowa, wpływowego moskiewskiego kupca i urzędnika z XVII wieku. Monety znajdowały się w ceramicznym naczyniu, ukrytym pod podłogą na drugim piętrze budynku. Odkrycie […]

Kto zabił Przemysła II? Zamach w Rogoźnie

8 lutego 1296 roku w Rogoźnie został zamordowany Przemysł II, król Polski. Jego panowanie trwało niespełna rok. Przemysł II urodził się 14 października 1257 roku jako pogrobowiec, syn księcia wielkopolskiego Przemysła I i Elżbiety, córki Henryka Pobożnego. Wychowywał się na dworze stryja, Bolesława Pobożnego, po którego śmierci w 1279 roku objął władzę w całej Wielkopolsce. […]

Śryż, okiść i morszkulce. Jak polszczyzna nazywała zimowe zjawiska

Polszczyzna zachowała wyjątkowo bogaty zasób słów opisujących zimowe zjawiska przyrodnicze. Część z nich wciąż funkcjonuje w języku codziennym, inne jednak wyszły z użycia lub przetrwały jedynie w języku specjalistycznym. Zestawienie takich określeń opublikowało w mediach społecznościowych Towarzystwo Krajoznawcze Krajobraz, przypominając słownictwo ukształtowane w realiach długich i surowych zim. O bogactwie zimowej polszczyzny przypomniał także serwis […]

Piotr Bartoszcze. Niewyjaśniona śmierć działacza rolniczej „Solidarności”

7 lutego 1984 roku zaginął Piotr Bartoszcze, działacz opozycji rolniczej i członek Komitetu Założycielskiego NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność Chłopska”. Tej nocy rozwoził wydawnictwa podziemne. Następnego dnia jego ciało odnaleziono w studzience melioracyjnej na polu w okolicach Inowrocławia. Zwłoki nosiły ślady pobicia i duszenia. Odkrycia dokonał brat Roman Bartoszcze. Bartoszcze należał do najbardziej aktywnych działaczy niezależnego […]

Odchody jako lekarstwo. Niekonwencjonalna medycyna starożytnego Rzymu

Starożytni Rzymianie sięgali po środki lecznicze, które z dzisiejszej perspektywy mogą wydawać się skrajnie niekonwencjonalne. Jednym z najbardziej zaskakujących przykładów jest stosowanie ludzkich odchodów jako leku – praktyka, znana dotąd głównie z przekazów pisanych, teraz po raz pierwszy została potwierdzona materialnie. O wykorzystywaniu kału w medycynie wspominali autorzy antyczni, m.in. Pliniusz Starszy oraz Galen. Substancje […]

„Sokół” – od gimnastyki do niepodległości

7 lutego 1867 roku we Lwowie powstało Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” – ruch, który w realiach autonomii Galicji łączył wychowanie fizyczne z kształtowaniem postaw obywatelskich. Była to najstarsza polska organizacja wychowania fizycznego, która odegrała istotną rolę w kształtowaniu nowoczesnej świadomości narodowej w okresie zaborów. Do walki nie mogą stanąć ludzie nieprzygotowani fizycznie Utworzenie „Sokoła” było […]

Trzy lata więzienia za satyrę. Wyrok na Janusza Szpotańskiego

6 lutego 1968 roku zapadł jeden z najbardziej symbolicznych wyroków wobec twórcy niezależnej satyry w Polsce Ludowej. Tego dnia Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał Janusza Szpotańskiego na trzy lata więzienia za autorstwo i rozpowszechnianie satyrycznej opery „Cisi i gęgacze, czyli Bal u Prezydenta” – utworu funkcjonującego wyłącznie w nieoficjalnym obiegu. Demaskował mechanizmy władzy w Polsce […]

Luwr ujawnia skalę zniszczeń korony cesarzowej Eugenii. Ucierpiała podczas włamania [+FOTO]

Korona cesarzowej Eugenii, uszkodzona podczas włamania do Luwru 19 października 2025 roku, zachowała się w stanie pozwalającym na jej pełną restaurację, mimo że w wyniku brutalnego działania sprawców uległa poważnej deformacji. Muzeum zaprezentowało pierwsze zdjęcia obiektu oraz szczegółowe informacje dotyczące skali zniszczeń i planowanych prac konserwatorskich. Zabytek został odnaleziony u stóp galerii Apollina po tym, […]

Plan Pabsta. Jak III Rzesza planowała unicestwienie Warszawy

6 lutego 1940 roku niemieckie władze okupacyjne zaprezentowały projekt urbanistyczny znany jako plan Pabsta, przewidujący niemal całkowite zniszczenie Warszawy i jej przekształcenie w podporządkowane III Rzeszy miasto prowincjonalne. Plan Pabsta był elementem szerzej zakrojonej polityki niemieckiej wobec stolicy Polski w latach 1939–1945. Zakładał radykalną przebudowę Warszawy poprzez wyburzenie około 95 procent istniejącej zabudowy, redukcję powierzchni […]

Genetyczna „wyspa” na Peloponezie. Czy starożytność przetrwała tam do IX wieku?

Nowe badania genetyczne przeprowadzone przez międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy z Uniwersytetu Oksfordzkiego dostarczyły wyjątkowych dowodów na długotrwałą ciągłość biologiczną i kulturową jednej z najbardziej odizolowanych społeczności Europy. Analizie poddano mieszkańców wewnętrznych, trudno dostępnych rejonów półwyspu Mani na południu Grecji, od wieków wyróżniających się silną odrębnością kulturową. Punktem wyjścia badań były przekazy znane historykom […]

Największa bitwa powstania i zagłada miasta. Siemiatycze 1863

Bitwa pod Siemiatyczami była największym i jednym z najkrwawszych starć Powstania Styczniowego. Rozegrała się w dniach 6–7 lutego 1863 roku na terenie miasta i jego bezpośrednich okolic. Siemiatycze już przed wybuchem powstania stanowiły ważny ośrodek nastrojów patriotycznych. Od 1860 roku odbywały się tam manifestacje o charakterze narodowym, a po wycofaniu rosyjskiego garnizonu w 1862 roku […]

Tak wyglądała energia sprzed rewolucji przemysłowej. Naukowcy odkryli w Polsce 630 tys. stanowisk wypału węgla drzewnego

Naukowcy zidentyfikowali na terenie Polski ślady po ponad 630 tysiącach mielerzy – dawnych konstrukcji służących do wypalania węgla drzewnego. To efekt ogólnokrajowych badań, które po raz pierwszy pozwoliły oszacować skalę przedprzemysłowej produkcji energii opartej na drewnie i jej wpływ na krajobraz oraz środowisko. Zespół badawczy z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, kierowany przez prof. […]

Znak książęcej władzy Rurykowiczów z X wieku odkryty w Starej Ładodze [+FOTO]

Podczas wykopalisk archeologicznych w Starej Ładodze odkryto wyjątkowy wczesnośredniowieczny zabytek – dwustronną zawieszkę heraldyczną z przedstawieniem trójzębu Rurykowiczów. Znalezisko datowane jest na X–XI wiek i łączone z funkcjonowaniem wczesnego systemu administracyjnego Rusi. O odkryciu, dokonanym w ostatnim sezonie wykopaliskowym, poinformowano podczas 40. konferencji naukowej „Nowogród i ziemia nowogrodzka: historia i archeologia” w Nowogrodzie Wielkim. Zawieszka […]

Centralny Okręg Przemysłowy. Największa inwestycja II Rzeczypospolitej

5 lutego 1937 roku w Sejmie Rzeczypospolitej wicepremier i minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski przedstawił projekt budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Tego samego dnia zapadła decyzja o koncentracji kluczowych inwestycji państwowych w centralnej części kraju, w widłach Wisły i Sanu. Projekt stał się najambitniejszym przedsięwzięciem gospodarczym II Rzeczypospolitej i jednym z filarów jej polityki ekonomicznej w drugiej […]

135 ofiar. Zbrodnia UPA w Baryszu

W nocy z 5 na 6 lutego 1945 roku w miejscowości Barysz, położonej w dawnym powiecie buczackim województwa tarnopolskiego, doszło do jednej z największych masowych zbrodni dokonanych na Polakach na obszarze galicyjskiego Podola. Napadu dokonał kureń Ukraińskiej Powstańczej Armii dowodzony przez Petra Chamczuka „Bystrego”, wspierany przez miejscową ludność ukraińską. Barysz liczył wówczas około 7 tysięcy […]

Bunt stanów pruskich. Początek wojny trzynastoletniej

4 lutego 1454 roku Związek Pruski formalnie wypowiedział posłuszeństwo Zakonowi Krzyżackiemu. Wkrótce potem w Toruniu i Gdańsku rozpoczęto zbrojne działania przeciwko Krzyżakom, co oznaczało przejście od sporu politycznego do otwartego buntu. Wydarzenia te zapoczątkowały konflikt, który w kolejnych miesiącach przerodził się w wojnę trzynastoletnią – jeden z najdłuższych i najważniejszych sporów zbrojnych w dziejach późnośredniowiecznej […]

Słoń Hannibala? Kość sprzed 2200 lat odkryta w Hiszpanii

W południowej Hiszpanii odkryto kość słonia sprzed około 2200 lat, która może stanowić rzadki, bezpośredni dowód wykorzystania słoni bojowych przez Kartagińczyków w czasie II wojny punickiej. Znalezisko pochodzi z okolic Kordoby i zostało opisane w lutowym numerze czasopisma „Journal of Archaeological Science: Reports”. Czytaj też: Złoto ważniejsze niż ciało. Tutanchamon został poćwiartowany przez Cartera, potem […]

Konferencja jałtańska. Gdy rozstrzygnięto sprawę Polski

4 lutego 1945 roku w Jałcie na Krymie rozpoczęła się konferencja przywódców trzech głównych mocarstw koalicji antyhitlerowskiej: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego. W spotkaniu, które trwało do 11 lutego, uczestniczyli prezydent USA Franklin Delano Roosevelt, premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill oraz przywódca ZSRR Józef Stalin. Obrady miały przesądzić o zasadach zakończenia II wojny […]

Droga Szczerbca z wojennej tułaczki do Krakowa

3 lutego 1959 roku do Polski powróciła z Kanady część bezcennych skarbów narodowego dziedzictwa, wywiezionych z kraju jesienią 1939 roku w obliczu niemieckiej agresji. Tego dnia na Dworzec Główny w Warszawie wjechał pociąg wiozący skrzynie z częścią skarbów narodowych przechowywanych w Kanadzie. Ich droga powrotna prowadziła z Ottawy do Nowego Jorku, skąd 21 stycznia 1959 […]

Węgrów 1863: jedna z największych bitew powstania styczniowego

3 lutego 1863 roku pod Węgrowem rozegrała się jedna z największych bitew powstania styczniowego, która szybko nabrała znaczenia symbolicznego. Starcie oddziałów powstańczych dowodzonych przez Władysława Jabłonowskiego ps. „Genueńczyk” i Jana Matlińskiego ps. „Sokół” z wojskami carskimi zapisało się w historii jako przykład heroicznego oporu wobec przeważających sił przeciwnika. Po wycofaniu z miasta rosyjskich sotni kozackich […]

Ivar Bez Kości: czy legendarny wiking spoczywa pod wzgórzem w Anglii?

Od ponad tysiąca lat miejsce pochówku jednego z najsłynniejszych wodzów epoki wikingów pozostaje nieznane. Teraz archeolodzy wskazują, że Anglia – a dokładniej północno-zachodnie wybrzeże kraju – może skrywać grób Ivara Bez Kości, legendarnego przywódcy wikińskiej Wielkiej Armii Pogańskiej. Hipotezę wysunął brytyjski archeolog Steve Dickinson, który od lat zestawia dane archeologiczne z przekazami średniowiecznych sag. „Królewski […]

Hrabina, która wyprowadziła tysiące cywilów z płonącej Warszawy. Maria Tarnowska

Była działaczką Polskiego Czerwonego Krzyża, oficerem Armii Krajowej i uczestniczką negocjacji, które umożliwiły ewakuację tysięcy cywilów z walczącej Warszawy. Kim była „szalenie odważna hrabina”, Maria Tarnowska ze Światopełk-Czetwertyńskich? O tej niebanalnej postaci przypomina dzisiaj Muzeum Armii Krajowej. Była pielęgniarką już podczas Wielkiej Wojny Maria Tarnowska ze Światopełk-Czetwertyńskich urodziła się 6 lipca 1880 roku w pałacu […]

Jan Rzepecki przed sądem. Finał pierwszego procesu WiN

3 lutego 1947 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie ogłosił wyrok w pierwszym procesie Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Był to jeden z najważniejszych powojennych procesów pokazowych, przeprowadzonych przez władze komunistyczne w przededniu sfałszowanych wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Głównym oskarżonym był pułkownik Jan Rzepecki, prezes I Zarządu Głównego WiN i jeden z najwyższych rangą […]

Kaplica Sykstyńska: pierwsza od 30 lat renowacja „Sądu Ostatecznego”

W Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie rozpoczęła się nadzwyczajna konserwacja fresku „Sąd Ostateczny” autorstwa Michała Anioła. Prace ruszyły 1 lutego i potrwają około trzech miesięcy. Jest to pierwsza interwencja konserwatorska tego dzieła od zakończenia wielkiej renowacji w 1994 roku. Konserwacja obejmuje monumentalny fresk znajdujący się na ścianie ołtarzowej kaplicy, przedstawiający scenę Sądu Ostatecznego. Dzieło powstało w […]

Uście Zielone: 133 ofiary zbrodni UPA

2 lutego 1945 roku oddziały UPA przeprowadziły masowy atak na Uście Zielone, wieś położoną w dawnym powiecie buczackim województwa tarnopolskiego II Rzeczypospolitej. Była to największa zbrodnia dokonana w tej miejscowości w czasie II wojny światowej i jedna z najkrwawszych na terenie regionu. Zginęło 133 mieszkańców i uchodźców, głównie narodowości polskiej. Atak rozpoczął się nocą i […]

Napad UPA na uchodźców z Łanowiec. 129 zabitych

2 lutego 1944 roku w rejonie krzemienieckim na Wołyniu oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonał masowej zbrodni na polskich uchodźcach ewakuujących się z Łanowiec do Wiśniowca. Zginęło co najmniej 129 osób, w większości cywilów. Mord ten wpisywał się w trwającą wówczas falę czystek etnicznych wymierzonych w ludność polską. Niemcy uciekli i nie podjęli walki Wobec […]

To alchemik Zygmunta III odkrył tlen. Michał Sędziwój i „pokarm żywota”

2 lutego 1566 roku w Łukowicy niedaleko Nowego Sącza urodził się Michał Sędziwój (Sendivogius), jeden z najsłynniejszych polskich alchemików przełomu XVI i XVII wieku. Był dworzaninem i dyplomatą działającym na europejskich dworach. Choć jego biografia w wielu punktach pozostaje niejasna, a część opowieści o „wytwarzaniu złota” ma charakter legendy, dorobek intelektualny Sędziwoja odegrał istotną rolę […]

Najstarsze znane przedstawienie władzy politycznej odkryte na Synaju

Na południowo-zachodnim Synaju odkryto inskrypcję skalną sprzed około 5 tysięcy lat, która może być najstarszym znanym wizualnym przedstawieniem władzy politycznej w dziejach ludzkości. Relief, wyryty na dobrze widocznej powierzchni skały w wadi Khamila (suchej dolinie rzecznej), ukazuje scenę podporządkowania miejscowej ludności przez wczesne państwo egipskie. Odkrycia dokonał Mustafa Nour El-Din, inspektor egipskiego Ministerstwa Starożytności z […]

Sejm niemy 1717. Ograniczenie władzy hetmanów i wycofanie wojsk saskich

1 lutego 1717 roku w Warszawie odbyła się jednodniowa sesja sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narodów, która przeszła do historii jako „Sejm niemy”. Obrady zwołano w szczególnych okolicznościach, po dwuletniej wojnie domowej między królem Augustem II Mocnym a skonfederowaną szlachtą, skupioną od 1715 roku w konfederacji tarnogrodzkiej. Konflikt był następstwem stacjonowania wojsk saskich na ziemiach Rzeczypospolitej, ich […]

„Widziałam «Lota», jak biegł i rozrywał płaszcz”. Zamach na Franza Kutscherę

1 lutego 1944 roku w Warszawie przeprowadzono akcję likwidacji dowódcy SS i Policji na dystrykt warszawski Franza Kutschery, jednego z głównych organizatorów niemieckiego terroru w okupowanej stolicy. Od objęcia stanowiska we wrześniu 1943 roku Kutschera odpowiadał za eskalację łapanek oraz publicznych egzekucji ulicznych, które miały złamać opór ludności cywilnej. W październiku i listopadzie 1943 roku […]