Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1690

Krakowska krwawa wiosna 1936. 8 zabitych podczas strajku w „Sempericie”

23 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Strajk w krakowskich zakładach „Semperit” oraz wydarzenia z 23 marca 1936 roku stanowią jeden z najtragiczniejszych epizodów konfliktów społecznych w II Rzeczypospolitej. Geneza wydarzeń wiązała się z narastającymi napięciami społecznymi, sporami o warunki pracy i płacy oraz pogłębiającym się niezadowoleniem środowisk robotniczych. Na początku marca 1936 roku wybuchł strajk okupacyjny w fabryce czekolady „Suchard”, który […]

Jerozolima: Wielki Tydzień bez publicznych obchodów. Ograniczenia z powodu wojny

23 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

W Jerozolimie tegoroczny Wielki Tydzień odbędzie się bez tradycyjnych, publicznych obchodów z udziałem wiernych. W związku z trwającym konfliktem zbrojnym zdecydowano o znaczącym ograniczeniu celebracji, choć życie liturgiczne Kościoła nie zostaje całkowicie zawieszone. Łaciński patriarcha Jerozolimy, kard. Pierbattista Pizzaballa, poinformował, że decyzja o ograniczeniu obchodów liturgicznych została podjęta ze względu na niestabilną sytuację bezpieczeństwa oraz […]

Watykan: jest dekret o heroiczności cnót wizjonerki z Gietrzwałdu

23 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , , /Przez

Ojciec Święty upoważnił Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych do promulgacji dekretu o heroiczności cnót służebnicy Bożej s. Stanisławy Barbary Samulowskiej. Oznacza to formalne uznanie przez Kościół, że jej życie cechowało się ponadprzeciętną wiernością Ewangelii, praktykowaniem cnót w stopniu heroicznym oraz autentyczną świętością w codzienności. Jest to jeden z kluczowych etapów procesu kanonizacyjnego, otwierający drogę do beatyfikacji. Stanisława […]

Zaprojektował samochód, który można było naprawić jednym kluczem. Polski geniusz zamordowany przez Niemców w Auschwitz

23 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

23 marca 1941 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz zamordowany został inż. Tadeusz Tański – jeden z najwybitniejszych konstruktorów II Rzeczypospolitej, zapomniany geniusz polskiej motoryzacji. Aresztowany przez Niemców w lipcu 1940 roku w Warszawie, trafił do Auschwitz jako więzień polityczny. Okupanci zdawali sobie sprawę z jego kompetencji i próbowali nakłonić go do współpracy. Odmówił. Zginął […]

Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Skąd się wziął i co upamiętnia

23 March 2026 /1 Komentarz/w , , , , /Przez

Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej, obchodzony 23 marca, został ustanowiony w 2007 roku na mocy uchwał parlamentów Polski i Węgier. Za inicjatorów ustanowienia tego święta uznaje się ówczesnych prezydentów Polski i Węgier – Lecha Kaczyńskiego oraz László Sólyoma. Święto stanowi symboliczne podkreślenie wielowiekowych relacji obu narodów, które w europejskiej historii wyróżniają się trwałością, wzajemnym zaufaniem i gotowością […]

Oprawców z tego obozu Amerykanie rozstrzelali bez sądu. 22 marca 1933 roku zaczął działać KL Dachau

22 March 2026 /1 Komentarz/w , , /Przez

22 marca 1933 roku w Niemczech uruchomiono pierwszy regularny nazistowski obóz koncentracyjny – w Dachau. Był to zarazem najdłużej funkcjonujący obóz tego typu w III Rzeszy. Początkowo Dachau przeznaczony był głównie do przetrzymywania przeciwników politycznych reżimu. Z czasem osadzano tam także Żydów, Polaków, Romów, duchownych, jeńców radzieckich oraz członków ruchu oporu i inne osoby uznawane […]

„Naucz się!” Archeolodzy odkryli w Hippos hellenistyczny pocisk z pogróżką [+FOTO]

22 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Archeolodzy badający antyczne miasto Hippos odkryli wyjątkowy, hellenistyczny pocisk do procy z unikatową grecką inskrypcją. Napis, interpretowany jako „Naucz się!” lub „Wyciągnij lekcję!”, najpewniej stanowił szyderczy komunikat skierowany do przeciwnika. Odkrycia dokonano w 2025 roku, a informacja o znalezisku została opublikowana na łamach specjalistycznego czasopisma „Palestine Exploration Quarterly” (10 marca 2026 roku). Ołowiany pocisk odnaleziono […]

Joachim Lelewel – między historią a rewolucją

22 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Uznawany za jednego z ojców nowoczesnej polskiej historiografii, a zarazem bezkompromisowy działacz polityczny, łączył pracę naukową z walką o niepodległość. Joachim Lelewel należał do pokolenia, które próbowało nie tylko opisać dzieje Polski, lecz także aktywnie je kształtować. Joachim Lelewel urodził się 22 marca 1786 roku w Warszawie. Był jednym z najwybitniejszych polskich historyków XIX wieku, […]

Archeolodzy odnaleźli zaginione miasto, zniszczone w 1410 roku przez wojska Władysława Jagiełły

22 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , , /Przez

Archeolodzy z Uniwersytetu Gdańskiego odkryli w pobliżu Dąbrówna, na obszarze dawnej Puszczy Galindzkiej, relikty zaginionego średniowiecznego miasta. Badania nieinwazyjne oraz analizy geofizyczne potwierdziły istnienie rozplanowanej zabudowy z centralnie usytuowanym rynkiem, co jednoznacznie wskazuje na rozwinięty ośrodek miejski funkcjonujący w średniowieczu. Zespół badawczy pod kierownictwem dr. Arkadiusza Koperkiewicza ustalił, że pierwotna lokalizacja Dąbrówna znajdowała się na […]

Walenty Badylak. Samotny protest przeciwko kłamstwu katyńskiemu

21 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

21 marca 1980 roku na Rynku Głównym w Krakowie Walenty Badylak dokonał aktu samospalenia, przykuwając się łańcuchem do studzienki i oblewając benzyną. W ten sposób zaprotestował przeciwko zakłamywaniu przez władze PRL prawdy o zbrodni katyńskiej oraz przeciw demoralizacji życia społecznego. Mimo prób ratunku ze strony przechodniów, nie udało się go ocalić. Na piersiach miał zawieszoną […]

Zamordowani za pomoc Żydom. Uroczystość przekazania not identyfikacyjnych rodzinie Pochwatków [+WIDEO]

21 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W poniedziałek, 23 marca, w siedzibie oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie odbędzie się uroczystość przekazania not identyfikacyjnych krewnym rodziny Pochwatków – ofiar niemieckiego terroru z okresu II wojny światowej. Józef Pochwatka, jego żona Bronisława oraz dwie córki – Pelagia Krystyna i Janina – zostali zamordowani 5 stycznia 1943 roku w Kolczynie koło Józefowa nad […]

Ruszają poszukiwania ofiar zbrodni wołyńskiej w Ugłach

21 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W najbliższy poniedziałek, 23 marca, naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie rozpoczną prace poszukiwawcze w miejscowości Ugły w obwodzie rówieńskim na Ukrainie. Celem badań jest odnalezienie zbiorowej mogiły kilkudziesięciu Polaków zamordowanych w czasie zbrodni wołyńskiej w maju 1943 roku. Ofiary zostały zabite przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii, a następnie pochowane w kilku prowizorycznych miejscach […]

Zbrodnia w Jasielu. UPA zmasakrowała żołnierzy WOP

20 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

20 marca 1946 roku w nieistniejącej dziś wsi Jasiel w Bieszczadach oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii rozbiły grupę żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza oraz funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a następnie dokonały egzekucji wziętych do niewoli Polaków. Placówka WOP w Jasielu funkcjonowała w wyjątkowo trudnych warunkach – była odosobniona i narażona na stałą aktywność UPA. W marcu 1946 roku […]

Profanacja w Gnieźnie. Jak okradziono relikwiarz św. Wojciecha

20 March 2026 /0 Komentarze/w , /Przez

W nocy z 19 na 20 marca 1986 roku doszło do jednego z najbardziej szokujących aktów profanacji w powojennej historii Polski. Trzej sprawcy włamali się do bazyliki prymasowskiej w Gnieźnie i dokonali dewastacji relikwiarza św. Wojciecha – jednego z najważniejszych symboli religijnych i narodowych. Przestępcy wykorzystali fakt prowadzonych w katedrze prac remontowych. Do wnętrza dostali […]

Czechy: spłonął zakład produkujący drony. Do ataku przyznała się grupa oskarżająca firmę o związki z Izraelem

20 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Czeskie służby prowadzą śledztwo w sprawie pożaru, do którego doszło w zakładzie przemysłowym w Pardubicach, około 100 kilometrów na wschód od Pragi. Ogień wybuchł nad ranem 20 marca w magazynie należącym do firmy LPP Holding, specjalizującej się w technologiach bezzałogowych. Według władz najbardziej prawdopodobną przyczyną zdarzenia jest celowe podpalenie, a sprawa rozpatrywana jest w kontekście […]

Narodziny symbolu oporu. Jak powstała kotwica Polski Walczącej

20 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

20 marca 1942 roku na murach okupowanej Warszawy po raz pierwszy pojawił się znak Polski Walczącej – słynna „kotwica”, która stała się jednym z najważniejszych symboli oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi. Jej powstanie było odpowiedzią na nasilającą się wówczas wojnę propagandową. Niemcy szeroko wykorzystywali symbol „V”, przejęty od aliantów i przekształcony w znak własnych zwycięstw. Polskie […]

Syrena – najbardziej polski samochód w powojennej historii

20 March 2026 /0 Komentarze/w , /Przez

20 marca 1957 roku w warszawskiej FSO ruszyła seryjna produkcja Syreny – auta, które stało się jednym z najtrwalszych symboli motoryzacji PRL. Był to zarazem jedyny powojenny samochód osobowy produkowany w Polsce, który uchodzi za konstrukcję w pełni krajową. Pierwsze prototypy pokazano już w 1955 roku, a model seryjny otrzymał nazwę Syrena 100. Miał dwucylindrowy, […]

Sensacyjne odkrycie w Krośnie. Arsenał z wojen światowych ukryty w piwnicy kamienicy [+FOTO]

20 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

Około 80 jednostek broni oraz elementy wyposażenia militarnego z okresu I i II wojny światowej odkryto w piwnicach kamienicy przy ul. Blich 1 w Krośnie. Znalezisko ujawniono podczas prac archeologicznych prowadzonych w związku z remontem budynku. Na ślad historycznego arsenału natrafiono w czwartek, 19 marca. Archeolog prowadzący badania odkrył zasypisko, które – jak się okazało […]

Bydgoszcz 1981. Pobicie działaczy „Solidarności” i moment przełomowy karnawału wolności

19 March 2026 /0 Komentarze/w , /Przez

19 marca 1981 roku w Bydgoszczy doszło do jednego z najpoważniejszych kryzysów w historii „Solidarności”. W gmachu Wojewódzkiej Rady Narodowej milicja brutalnie pobiła działaczy związkowych i przedstawicieli rolników domagających się legalizacji niezależnego związku zawodowego. Wydarzenia te znacząco zaostrzyły napięcia społeczne i postawiły kraj na krawędzi otwartego konfliktu. Bezpośrednim tłem kryzysu był spór o utworzenie NSZZ […]

Jeden z najpotężniejszych Polaków wszech czasów. Kim był Jan Zamoyski

19 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Jan Zamoyski należał do najbardziej wpływowych ludzi swojej epoki i bez wątpienia do najwybitniejszych magnatów w dziejach Rzeczypospolitej. Urodził się 19 marca 1542 roku w Skokówce. Wywodził się ze średniozamożnej szlachty. Jego ojciec był kasztelanem chełmskim, jednak nie należał do elity magnackiej i posiadał zaledwie kilka wsi. Tym bardziej imponująca jest skala kariery, jaką osiągnął […]

Wielkanoc 2026: wyraźny wzrost liczby konwertytów w USA

19 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W Stanach Zjednoczonych rośnie liczba dorosłych przygotowujących się do przyjęcia wiary katolickiej. Dane z wielu diecezji wskazują, że tegoroczna Wielkanoc przyniesie wyraźny wzrost liczby katechumenów, co część obserwatorów interpretuje jako oznaki lokalnego odrodzenia religijnego. Jak podaje OSV News, po latach spadków liczby dorosłych chrztów i konwersji widoczny jest trend wzrostowy. Już w latach 2023–2024 odnotowano […]

Unia wileńsko-radomska. Kompromis Jagiełły i Witolda

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

18 marca 1401 roku w Radomiu potwierdzono jedno z kluczowych porozumień w dziejach relacji polsko-litewskich – unię wileńsko-radomską. Akt ten, poprzedzony wcześniejszymi ustaleniami w Wilnie i Grodnie, regulował stosunki między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim po okresie napięć i niepewności politycznej. Bezpośrednim impulsem do zawarcia porozumienia była klęska wojsk litewskich nad Worsklą w 1399 […]

Decyzja, która wyprowadziła Polaków z „nieludzkiej ziemi”

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

18 marca 1942 roku zapisał się jako moment przełomowy w dziejach Armii Polskiej w Związku Sowieckim. Tego dnia, po rozmowie generała Władysława Andersa z Józefem Stalinem, zapadła decyzja o ewakuacji części polskich oddziałów na Bliski Wschód. Była ona konsekwencją dramatycznej sytuacji aprowizacyjnej oraz narastających napięć politycznych między sojusznikami. Niespodziewana zgoda Stalina Bezpośrednim impulsem do działania […]

Katastrofa sprzed tysiąca lat. Błąd budowniczych na Ostrowie Lednickim odsłania tajemnice państwa Piastów

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Na Ostrowie Lednickim – jednym z najważniejszych ośrodków wczesnego państwa Piastów – w X wieku doszło do katastrofy budowlanej. To, co było porażką pierwszych władców Polski, dziś stało się dla archeologów wyjątkową okazją do poznania technik inżynieryjnych z czasów Mieszka I. Ponad tysiąc lat później ślady tego zdarzenia pozwalają naukowcom zrekonstruować sposób budowy umocnień grodowych. […]

1596 rok i „przeniesienie stolicy”. Jak było naprawdę?

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

18 marca 1596 roku tradycyjnie wskazuje się jako moment przeniesienia stolicy z Krakowa do Warszawy. W rzeczywistości nie była to jednak formalna decyzja ustanawiająca nowe centrum państwa, lecz początek procesu, który dopiero z czasem doprowadził do trwałego przeniesienia dworu i instytucji władzy. Bezpośrednim impulsem był pożar zamku na Wawelu na początku 1596 roku, który poważnie […]

Koniec spadków? W Hiszpanii rośnie liczba kandydatów do kapłaństwa

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W hiszpańskich seminariach duchownych kształci się obecnie 1066 kleryków – wynika z najnowszych danych Konferencja Episkopatu Hiszpanii. To o 30 więcej niż rok wcześniej, co oznacza pierwsze wyraźniejsze odbicie po latach spadków liczby powołań. W ciągu ostatniego roku do seminariów wstąpiło 201 kandydatów, natomiast 82 zrezygnowało z dalszej formacji. W tym samym czasie 58 alumnów […]

Bazylika Grobu Świętego zamknięta od 28 lutego. Najdłuższe zamknięcie w historii może potrwać do Wielkanocy

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

Bazylika Grobu Świętego w Jerozolimie pozostaje zamknięta od 28 lutego 2026 roku. Decyzja ta została podjęta przez władze izraelskie w związku z gwałtowną eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz zagrożeniem ostrzałami rakietowymi. Oficjalnym uzasadnieniem są względy bezpieczeństwa. W rejonie Starego Miasta odnotowano przypadki spadających odłamków – na przykład 16 marca fragmenty pocisku spadły w jego […]

Traktat ryski. Pozostawił ponad milion Polaków na łasce sowieckiego terroru

18 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Traktat ryski, podpisany 18 marca 1921 roku, zakończył wojnę polsko-bolszewicką i ustalił wschodnią granicę Polski aż do 1939 roku. Dla części historyków był wyrazem realistycznej polityki obozu narodowego, dla innych – porażką federalistycznej koncepcji Józefa Piłsudskiego. Układ wszedł w życie 30 kwietnia 1921 roku po wymianie dokumentów ratyfikacyjnych w Mińsku. Rokowania polsko-sowieckie rozpoczęły się w […]

Twórca Ossolineum. Kim był Józef Maksymilian Ossoliński

17 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

17 marca 1826 roku w Wiedniu zmarł Józef Maksymilian Ossoliński – wybitny bibliofil, uczony i twórca Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W dwusetną rocznicę jego śmierci Sejm ustanowił rok 2026 Rokiem Ossolińskiego, podkreślając jego znaczenie dla polskiej kultury i nauki. Urodził się najpewniej w 1754 roku w Woli Mieleckiej, skoro został ochrzczony 8 czerwca tego roku. […]

Polscy naukowcy nagrodzeni za przełomowy wodorowy system zasilania dronów [+WIDEO]

17 March 2026 /1 Komentarz/w , , , /Przez

Krakowscy naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zdobyli złoty medal podczas międzynarodowych targów wynalazków Invention & Design EXPO w Kaohsiung na Tajwanie. Nagrodę przyznano za opracowanie nowatorskiego systemu zasilania dronów opartego na wodorowych ogniwach paliwowych. Projekt dotyczy bezzałogowego statku powietrznego z hybrydowym źródłem energii, które pozwala jednocześnie zmniejszyć masę układu zasilania i wydłużyć czas lotu. […]

Kryzys 1938 roku: Polska, Litwa i przymusowa odbudowa relacji

17 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

17 marca 1938 roku rząd Rzeczypospolitej Polskiej wystosował wobec Litwy ultimatum, które stało się punktem zwrotnym w relacjach obu państw. Choć bezpośrednim impulsem do jego ogłoszenia był incydent graniczny z 11 marca, w którym litewscy strażnicy zastrzelili żołnierza Korpusu Ochrony Pogranicza Stanisława Serafina, rzeczywiste przyczyny kryzysu miały znacznie głębszy charakter i sięgały początku lat dwudziestych. […]

Polski atom miał kobiece imiona. Historia zapomnianego programu jądrowego PRL

17 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

17 marca 1963 roku (niektóre źródła podają 12 czerwca 1963 roku) w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku uruchomiono reaktor „Anna” – jedno z ważniejszych urządzeń w historii polskich badań nad energią jądrową. Nie był to reaktor energetyczny, lecz tzw. zestaw krytyczny o bardzo małej mocy, przeznaczony do badań i szkolenia specjalistów. Był to pierwszy w […]

Konstytucja marcowa – fundament państwa czy początek kryzysu?

17 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

17 marca 1921 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję Marcową – pierwszą pełną ustawę zasadniczą odrodzonej Rzeczypospolitej. Akt ten miał zakończyć okres tymczasowości po odzyskaniu niepodległości i stworzyć trwałe podstawy ustrojowe państwa. Był efektem dwuletnich prac prowadzonych w trudnych warunkach walk o granice oraz ostrych sporów politycznych. Konstytucja opierała się na zasadzie suwerenności narodu i trójpodziale […]

Medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dla Leona Jastrzębia. Wyróżnienie odebrała wnuczka bohatera

16 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Medal i dyplom „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dla Leona Jastrzębia (1904–1971) zostały uroczyście wręczone w poniedziałek, 16 marca 2026 roku, w Chełmie. Wyróżnienie odebrała jego wnuczka Anna Wojda podczas ceremonii w Muzeum Ziemi Chełmskiej. Tytuł przyznano za uratowanie żydowskiej rodziny Singerów w czasie niemieckiej okupacji w latach 1941–1942. Choć Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uznał […]

Rzecznik Archidiecezji Krakowskiej zabrał głos po publikacji „Rzeczpospolitej” o kard. Wojtyle

16 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , , /Przez

Rzecznik prasowy Archidiecezji Krakowskiej ks. Piotr Studnicki odniósł się do publikacji „Rzeczpospolitej”, dotyczącej działań kard. Karola Wojtyły wobec duchownych oskarżanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich w czasach, gdy był metropolitą krakowskim. Komentarz ukazał się w poniedziałek, 16 marca, na stronie archidiecezji. W swoim stanowisku ks. Studnicki położył nacisk przede wszystkim na perspektywę osób skrzywdzonych. Napisał, że […]

Zaginiona karta Archimedesa odnaleziona po ponad stu latach. Pod modlitwami mogą kryć się skarby starożytnej matematyki

16 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Jedna z zaginionych kart, należących do tzw. Palimpsestu Archimedesa – średniowiecznego rękopisu zawierającego kopie dzieł starożytnego matematyka – została odnaleziona we francuskim Musée des Beaux-Arts w Blois. Odkrycia dokonał Victor Gysembergh, badacz francuskiego CNRS związany z Centre Léon Robin (CNRS/Sorbonne Université). W zbiorach muzeum natrafił on na pergamin, który przez ponad sto lat pozostawał nierozpoznany. […]

Premiera „Wesela”. Jak dramat Wyspiańskiego podbił Kraków

16 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

16 marca 1901 roku w krakowskim Teatrze Miejskim odbyła się premiera „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego – dramatu, który z czasem urósł do rangi jednego z najważniejszych utworów w dziejach polskiej literatury i teatru. Inspiracją dla sztuki było autentyczne wesele poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, które odbyło się pod koniec listopada 1900 roku w Bronowicach pod […]

Rekord chrztów dorosłych w Singapurze. W Wielkanoc przybędzie ponad tysiąc nowych katolików

16 March 2026 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

Kościół katolicki w Singapurze przygotowuje się na przyjęcie rekordowej liczby nowych wiernych podczas tegorocznych obchodów Wielkanocy. W noc paschalną chrzest przyjmie 1089 dorosłych katechumenów, a kolejnych 158 osób ochrzczonych wcześniej w innych wspólnotach chrześcijańskich zostanie w pełni przyjętych do Kościoła katolickiego poprzez sakramenty inicjacji chrześcijańskiej. Uroczystości poprzedził obrzęd wybrania, który rozpoczyna ostatni etap przygotowania do […]

Zbrodnia w Siedliskach. Niemcy zamordowali rodzinę Baranków za pomoc Żydom

15 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

15 marca 1943 roku nad ranem niemieccy funkcjonariusze otoczyli gospodarstwo Wincentego i Łucji Baranków w Siedliskach pod Miechowem, a następnie zamordowali małżeństwo Baranków, ich dwóch synów oraz czterech ukrywanych przez nich Żydów. Następnego dnia zginęła także Katarzyna Baranek, macocha Wincentego, wydana Niemcom pod groźbą zbiorowej represji wobec mieszkańców wsi. Rodzina Baranków należała do tych Polaków, […]

Początek wielkiej tradycji. Wyprawa Michałowskiego do Egiptu w 1957 roku

15 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

15 marca 1957 roku do Egiptu wyruszyła pierwsza samodzielna polska wyprawa archeologiczna kierowana przez profesora Kazimierza Michałowskiego. Wydarzenie to uznaje się za początek nowego etapu w historii polskiej nauki – narodzin polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej, która w kolejnych dekadach zdobyła międzynarodowe uznanie. Ekspedycja rozpoczęła badania w starożytnym mieście Tell Atrib, identyfikowanym z antycznym Athribis w […]

Dlaczego dopiero w 1923 roku? Ostateczne uznanie wschodniej granicy II RP

15 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

15 marca 1923 roku w Paryżu mocarstwa sprzymierzone ostatecznie uznały wschodnią granicę II Rzeczypospolitej. Decyzję tę podjęła Konferencja Ambasadorów – organ powołany po I wojnie światowej do rozstrzygania sporów terytorialnych. Uznanie granicy oznaczało międzynarodowe potwierdzenie przynależności do Polski m.in. Galicji Wschodniej oraz Wileńszczyzny i zamykało kilkuletni proces kształtowania granic odrodzonego państwa. Dlaczego do takiego rozstrzygnięcia […]

Badanie: co czwarty dorosły Polak ma objawy PTSD. To znacznie więcej niż w Europie

14 March 2026 /1 Komentarz/w , , , /Przez

Około 24 proc. dorosłych Polek i Polaków może spełniać kryteria PTSD, czyli zaburzenia po stresie traumatycznym – wynika z nowego badania opublikowanego właśnie w „Scientific Reports”. To wynik wyjątkowo wysoki na tle Europy: autorzy przypominają, że w reprezentatywnych badaniach prowadzonych w krajach europejskich odsetek prawdopodobnego PTSD zwykle mieści się w przedziale od 0,4 do 3,8 […]

List 34 – sprzeciw inteligencji wobec polityki kulturalnej PRL

14 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

14 marca 1964 roku Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera Józefa Cyrankiewicza List 34 – krótki protest polskiej inteligencji przeciw polityce kulturalnej władz PRL. Autorzy pisma sprzeciwiali się przede wszystkim zaostrzeniu cenzury oraz ograniczeniu przydziału papieru na druk książek i czasopism. W szerszym sensie występowali także przeciw ograniczaniu wolności słowa i swobód obywatelskich. Wystąpienie to […]

Reuters wskazuje tożsamość Banksy’ego. Koniec jednej z największych zagadek sztuki?

14 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Jedna z największych zagadek współczesnej sztuki ulicznej może być bliska rozwiązania. W opublikowanym 13 marca śledztwie agencja Reuters odsłoniła tożsamość słynnego anonimowego artysty o pseudonimie Banksy. Agencja Reuters przedstawiła najbardziej przekonujące i szczegółowe jak dotąd dowody wskazujące, że Banksy w rzeczywistości nazywa się Robin Gunningham. Gunningham to pochodzący z Bristolu Brytyjczyk urodzony w 1973 roku, […]

Rzymski fort odkryty daleko na północ od Wału Hadriana

14 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

Archeolodzy pracujący w Szkocji odkryli pozostałości niewielkiego rzymskiego fortu strażniczego zbudowanego w pobliżu Wału Antonina. Znalezisko jest interesujące, ponieważ przypomina o okresie, gdy Rzymianie próbowali przesunąć granicę swojego imperium dalej na północ niż słynny Wał Hadriana. Rzymska obecność w tej części Brytanii była jednak krótkotrwała, a północ Szkocji nigdy nie została trwale podporządkowana Rzymowi. Czytaj […]

Ewelina Hańska. Polska szlachcianka, która została żoną Balzaca

14 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

14 marca 1850 roku w Berdyczowie Honoré de Balzac poślubił Ewelinę Hańską, kobietę, z którą przez lata łączył go jeden z najsłynniejszych romansów epistolarnych XIX wieku. Ich ślub był zwieńczeniem długiej, skomplikowanej historii uczucia, które narodziło się w listach, dojrzewało podczas nielicznych spotkań i przez wiele lat musiało ustępować miejsca konwenansom, sprawom majątkowym oraz codziennym […]

Gorzkie Żale. Nabożeństwo, które narodziło się w Warszawie

13 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

13 marca 1707 roku w kościele Świętego Krzyża w Warszawie po raz pierwszy odprawiono nabożeństwo Gorzkich Żali – jedno z najbardziej charakterystycznych nabożeństw pasyjnych w polskiej tradycji katolickiej. Powstało ono na początku XVIII wieku i szybko rozpowszechniło się w całym kraju. Choć na przestrzeni wieków wprowadzano drobne zmiany językowe, zasadnicza struktura nabożeństwa pozostała niemal niezmieniona […]

Zamach na Aleksandra II. Jak Polak zabił rosyjskiego cara

13 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

13 marca 1881 roku w Petersburgu doszło do jednego z najgłośniejszych zamachów politycznych XIX wieku. W jego wyniku śmierć poniósł car Rosji Aleksander II. Atak został przeprowadzony przez członków rewolucyjnej organizacji Narodnaja Wola, a bezpośrednim sprawcą śmiertelnej eksplozji był Ignacy Hryniewiecki – Polak pochodzący ze zubożałej szlachty z terenów dzisiejszej Białorusi. Przyczyny zamachu były związane […]

„Rzeczpospolita”: brak dowodów, że kard. Karol Wojtyła tuszował pedofilię

13 March 2026 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Dziennikarze „Rzeczpospolitej” opublikowali nowe ustalenia dotyczące działań kard. Karola Wojtyły wobec duchownych oskarżanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich w czasach, gdy był metropolitą krakowskim. Autorzy tekstu, Tomasz Krzyżak i Piotr Litka, przeprowadzili kwerendę w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, które po kilku latach ponownie otwarto dla badaczy. Wcześniej, w latach 2022–2023, analizowali również materiały znajdujące się […]

Gdy Kopernik przedłużył zimę, a posąg Kilińskiego przemówił do Warszawy

13 March 2026 /0 Komentarze/w , , /Przez

13 marca 1942 roku w okupowanej Warszawie doszło do głośnych akcji małego sabotażu, które stały się symbolem sprytu i odwagi młodych konspiratorów z Szarych Szeregów. Tego dnia na murze Muzeum Narodowego pojawił się napis przypisywany Janowi Kilińskiemu, a na pomniku Mikołaja Kopernika w tym samym czasie – żartobliwy „dekret” o przedłużeniu zimy. Oba wydarzenia były […]