3 marca 1948 roku przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie rozpoczął się proces rotmistrza Witolda Pileckiego – oficera Armii Krajowej, ochotnika do Auschwitz oraz uczestnika Powstania Warszawskiego. Postępowanie miało charakter polityczny i było elementem likwidacji niepodległościowego podziemia przez komunistyczne władze. 15 marca 1948 roku zapadł wyrok śmierci, a 25 maja 1948 roku wykonano go w […]
We Francji w tegoroczną Wielkanoc może paść historyczny rekord liczby dorosłych i nastolatków przyjmujących chrzest – dane z diecezji wskazują na wyraźny i bezprecedensowy wzrost zainteresowania katechumenatem.
Cyfrowe kopie najcenniejszych rękopisów Fryderyka Chopina zostały zdeponowane w arktycznym archiwum na Svalbardzie – miejscu zaprojektowanym jako długoterminowy sejf dla dziedzictwa kultury na wypadek globalnych kryzysów.
3 marca 1745 roku urodziła się Izabela Dorota Fleming, późniejsza księżna Czartoryska – twórczyni pierwszego na ziemiach polskich muzeum pamiątek narodowych i jedna z najważniejszych postaci w dziejach polskiej kultury. Była córką Jerzego Detloffa Flemminga, wpływowego ministra związanego z dworem saskim, oraz Antoniny z Czartoryskich. W wieku piętnastu lat poślubiła księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego – […]
3 marca 1585 roku Elbląg podpisał porozumienie handlowe z angielską Kompanią Wschodnią (Eastland Company) – stowarzyszeniem kupców działających w obszarze handlu bałtyckiego na podstawie czarteru królowej Elżbiety I z 1579 roku. W efekcie miasto stało się jedynym miejscem składu (tzw. staple) dla angielskich kupców prowadzących wymianę z Rzecząpospolitą. W Elblągu rezydował przedstawiciel władz kompanii, a […]
Wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Pałac Golestan w Teheranie został uszkodzony w wyniku nalotów przeprowadzonych na irańską stolicę przez siły izraelsko-amerykańskie – poinformował minister dziedzictwa kulturowego Iranu Reza Salehi-Amiri. Władze zapowiadają złożenie formalnego raportu do UNESCO. Według przekazanych informacji pałac nie był bezpośrednim celem ataku, jednak ucierpiał wskutek eksplozji w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Fala […]
2 marca 1864 roku (według kalendarza gregoriańskiego) car Aleksander II ogłosił ukaz o uwłaszczeniu włościan w Królestwie Polskim, wprowadzający pełne i natychmiastowe nadanie chłopom prawa własności do użytkowanej przez nich ziemi. Reforma ta stanowiła jeden z najważniejszych elementów polityki władz rosyjskich wobec ziem polskich w czasie trwającego powstania styczniowego. Kwestia zniesienia pańszczyzny była przedmiotem debat […]
1 marca 2011 roku Jolanta Brzeska, liderka Warszawskiego Stowarzyszenia Lokatorów, wyszła z domu i nie wróciła. Tego samego dnia w Parku Kultury w Powsinie odnaleziono częściowo spalone, tlące się zwłoki kobiety. Sekcja zwłok potwierdziła, że była to Jolanta Brzeska. Z ustaleń śledczych wynikało, że do śmierci doszło wskutek podpalenia. Kobieta została oblana łatwopalną substancją, a […]
1 marca 1945 roku pod Borujskiem na Pomorzu Zachodnim dwa szwadrony 1 Samodzielnej Warszawskiej Brygady Kawalerii wykonały konną szarżę na niemieckie pozycje obronne Wału Pomorskiego. Natarcie zakończyło się przełamaniem umocnień i zdobyciem wsi, a wydarzenie to uznawane jest za ostatnią bojową szarżę w dziejach polskiej kawalerii. Zimą 1945 roku oddziały I Armii Wojska Polskiego prowadziły […]
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, obchodzony corocznie 1 marca, upamiętnia żołnierzy antykomunistycznego podziemia niepodległościowego, którzy po zakończeniu II wojny światowej podjęli walkę z narzuconym Polsce siłą systemem komunistycznym. Data święta nie została wybrana przypadkowo – nawiązuje do wydarzeń z 1 marca 1951 roku, kiedy w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie wykonano wyroki śmierci na […]
W nocy z 28 na 29 lutego 1944 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii wspierane przez część miejscowej ludności ukraińskiej dokonały napadu na polskich mieszkańców wsi Korościatyn w dawnym powiecie buczackim województwa tarnopolskiego. Przed wojną Korościatyn był wsią zamieszkaną przez 206 polskich rodzin. Do wybuchu II wojny światowej relacje z Ukraińcami z sąsiednich miejscowości pozostawały poprawne. […]
28 lutego 1944 roku wieś Huta Pieniacka w powiecie brodzkim, w przedwojennym województwie tarnopolskim, została spacyfikowana przez ukraińskich żołnierzy 4 Galicyjskiego Ochotniczego Pułku Policji SS, powiązanego z 14 Dywizją Waffen SS „Galizien”. W akcji uczestniczyli także członkowie UPA, lokalni nacjonaliści ukraińscy oraz część mieszkańców okolicznych wsi. W wyniku masakry zginęło ponad 850 Polaków, według niektórych […]
27 lutego 1846 roku, w trakcie powstania krakowskiego, na terenie Wolnego Miasta Krakowa zorganizowano religijno-patriotyczną procesję, której celem było pozyskanie poparcia chłopów dla trwającego zrywu niepodległościowego. Jej inicjatorem był Edward Dembowski – jeden z najważniejszych działaczy powstańczych i faktyczny przywódca krakowskiej rewolucji, choć formalnie pełniący funkcję sekretarza dyktatora powstania Jana Tyssowskiego. Dembowski chciał przekonać chłopów […]
26 lutego 1927 roku rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych Felicjana Sławoja-Składkowskiego „Mazurek Dąbrowskiego” został oficjalnie ogłoszony hymnem Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta kończyła wieloletnią dyskusję, choć pieśń od 1918 roku pełniła już funkcję nieformalnego hymnu państwowego. Autorem słów był Józef Wybicki, który napisał „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” w lipcu 1797 roku. Utwór powstał w środowisku Legionów […]
25 lutego 1831 roku na przedpolach Warszawy doszło do bitwy o Olszynkę Grochowską, jednej z największych i najkrwawszych bitew wojny polsko-rosyjskiej 1830–1831 roku. Oddziały polskie powstrzymały rosyjski atak na stolicę. Dowodzący armią rosyjską feldmarszałek Iwan Dybicz, przygotowując się do zajęcia Warszawy, początkowo zamierzał oskrzydlić wojska polskie od północy. Wysłana w rejon Białołęki kolumna gen. Szachowskiego […]
W Parku Archeologicznym El Caño w prowincji Coclé w środkowej Panamie archeolodzy odkryli bogato wyposażony grobowiec sprzed ponad tysiąca lat. Pochówek datowany na okres między VIII a X wiekiem naszej ery zawiera szczątki osoby o wysokim statusie społecznym oraz liczne przedmioty ze złota i zdobioną ceramikę. Stanowisko El Caño uznawane jest za cmentarzysko elit związanych […]
24 lutego 1397 roku w Radzyniu Chełmińskim powstał Związek Jaszczurczy – organizacja rycerska pruskiej szlachty z ziemi chełmińskiej działająca na terenie państwa Zakonu Krzyżackiego. Początkowo funkcjonował on jawnie jako bractwo mające bronić swoich członków przed nadużyciami i bezprawiem ze strony urzędników zakonnych oraz osób prywatnych, przy zachowaniu formalnej lojalności wobec wielkiego mistrza i najwyższej władzy […]
24 lutego 1863 roku pod Małogoszczem doszło do jednej z największych bitew Powstania Styczniowego. Starcie oddziałów powstańczych dowodzonych przez Mariana Langiewicza i Antoniego Jeziorańskiego z wojskami rosyjskimi trwało około pięciu godzin i zakończyło się odwrotem Polaków, którym mimo strat udało się uniknąć rozbicia. W lutym 1863 roku w Małogoszczu połączyły się partie powstańcze dowodzone przez […]
23 lutego 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Dachau zmarł ks. Stefan Wincenty Frelichowski, kapłan diecezji chełmińskiej, harcerz i męczennik II wojny światowej. Urodził się 22 stycznia 1913 roku w Chełmży. Od młodości był związany z harcerstwem, należał do Związku Harcerstwa Polskiego, a z czasem został kapelanem Pomorskiej Chorągwi Harcerzy ZHP. Do harcerstwa podchodził […]
W nocy z 22 na 23 lutego 1945 roku upadła Cytadela – ostatni punkt niemieckiej obrony w Poznaniu. Zakończył się trwający blisko miesiąc bój o miasto, uznawany za jedną z najcięższych batalii miejskich na ziemiach polskich podczas II wojny światowej. Walki rozpoczęły się 22 stycznia, gdy oddziały Armii Czerwonej podeszły pod silnie ufortyfikowaną Festung Posen. […]
W nocy z 22 na 23 lutego 1944 roku oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonał masowego mordu na polskich mieszkańcach Berezowicy Małej, wsi położonej w pobliżu Zbaraża w dawnym województwie tarnopolskim. Zginęło 131 osób. Przed napadem w miejscowości działała polska samoobrona, utworzona po doniesieniach o trwającej rzezi wołyńskiej. Aktywność obrońców ograniczała się do wystawiania nocnych […]
22 lutego 1947 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o amnestii skierowaną do żołnierzy i działaczy antykomunistycznego podziemia. Akt ten ogłoszono miesiąc po sfałszowanych wyborach parlamentarnych i kilka dni po przyjęciu Małej Konstytucji, która utrwalała nowy system władzy. Amnestia miała – w oficjalnym przekazie – zakończyć okres powojennej konspiracji i umożliwić „powrót do normalnego życia”. Ustawa […]
22 lutego 1814 roku w Przysusze urodził się Oskar Kolberg – etnograf, folklorysta i kompozytor, który jako pierwszy w dziejach polskiej nauki podjął systematyczne badania nad polską kulturą ludową i nadał im naukowy kształt. Był synem Juliusza Kolberga, inżyniera-geodety przybyłego do Polski w 1798 roku z Prus, oraz Karoliny z domu Mercoeur, wywodzącej się z […]
22 lutego 1947 roku w szpitalu w Nowym Targu zmarł mjr Józef Kuraś „Ogień”. Przyczyną śmierci były rany odniesione dzień wcześniej w Ostrowsku, gdzie osaczony przez funkcjonariuszy UB i żołnierzy KBW próbował popełnić samobójstwo. Do dziś pozostaje jedną z najbardziej spornych postaci powojennego podziemia na Podhalu. Urodzony w 1915 roku w Waksmundzie koło Nowego Targu, […]
21 lutego 1846 roku w Chochołowie wybuchło Powstanie Chochołowskie – zbrojne wystąpienie górali przeciwko władzy austriackiej. Było ono lokalnym epizodem szeroko zakrojonego planu ogólnonarodowej insurekcji, przygotowywanej przez Towarzystwo Demokratyczne Polskie. Zryw miał objąć wszystkie trzy zabory jednocześnie. Jednak w zaborze pruskim doszło do dekonspiracji i aresztowań kilkudziesięciu spiskowców, co sparaliżowało centralne kierownictwo i przekreśliło szanse […]
Ponad sto lat po odkryciu niezwykłego grobu w Bagiczu (województwo zachodniopomorskie) badacze wreszcie rozstrzygnęli spór o jego wiek. Chodzi o tzw. „księżniczkę z Bagicza” – młodą kobietę pochowaną w wydrążonej dębowej kłodzie. To jedyny tak dobrze zachowany drewniany sarkofag z okresu rzymskiego odkryty na ziemiach polskich. Czytaj też: Takie odkrycia zdarzają się raz na stulecie. […]
21 lutego 1846 roku w Wolnym Mieście Krakowie wybuchło powstanie, które miało stać się ogólnonarodowym zrywem przeciwko trzem zaborcom, a zakończyło się po niespełna dwóch tygodniach klęską i likwidacją krakowskiej autonomii. Podłoże powstania wiązało się z działalnością konspiracyjną środowisk demokratycznych po upadku powstania listopadowego. Kraków, posiadający od 1815 roku status Rzeczypospolitej Krakowskiej pod „opieką” Austrii, […]
W lutym 1944 roku (najczęściej wskazuje się 21 lutego) oddział ukraińskich nacjonalistów napadł na klasztor Karmelitów Bosych pod wezwaniem św. Michała Archanioła w Wiśniowcu Nowym, dokonując masowego mordu na zgromadzonej tam ludności polskiej. Wiśniowiec w czasie rzezi wołyńskiej stanowił dla okolicznych Polaków miejsce schronienia. W klasztorze i kościele chroniło się nawet około 800 uchodźców z […]
20 lutego 1940 roku w Zakopanem rozpoczęła się konferencja przedstawicieli NKWD i Gestapo – trzecie i najdłuższe z serii spotkań służb bezpieczeństwa III Rzeszy i ZSRR poświęconych zwalczaniu polskiego ruchu oporu na okupowanych ziemiach II Rzeczypospolitej. Bezpośrednim kontekstem tych narad był podpisany 28 września 1939 roku w Moskwie traktat o granicach i przyjaźni między III […]
20 lutego 1944 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen został zamordowany Florian Marciniak – naczelnik i współtwórca Szarych Szeregów, konspiracyjnej organizacji Związku Harcerstwa Polskiego działającej w czasie okupacji niemieckiej. Urodzony 4 maja 1915 roku w Gorzycach w Wielkopolsce, od młodości związany był z harcerstwem. Przed wojną pełnił funkcję drużynowego 21. Poznańskiej Drużyny Harcerzy, działał także […]
20 lutego 1530 roku w katedrze wawelskiej doszło do wydarzenia bez precedensu w dziejach monarchii Jagiellonów. Arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Jan Łaski koronował dziesięcioletniego Zygmunta II Augusta na króla Polski jeszcze za życia jego ojca, Zygmunta I Starego. Była to tzw. koronacja vivente rege — czyli wyniesienie następcy tronu na godność królewską za życia […]
W lasach w pobliżu osady Zagrody koło Sławoborza w województwie zachodniopomorskim archeolodzy natrafili na relikty zaginionego średniowiecznego miasta Stolzenberg. Ośrodek powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XIII lub na początku XIV wieku i funkcjonował przez stosunkowo krótki czas, zanim został opuszczony w nieznanych dotąd okolicznościach. Odkrycia dokonali archeolodzy z Fundacji Relicta. O istnieniu Stolzenberga wspominały już […]
Badania tomografii komputerowej ujawniły niezwykłe ślady leczenia u Scytki należącej do kultury Pazyryk, która żyła około 2,5 tysiąca lat temu na terenach dzisiejszej południowej Syberii. Szczątki młodej kobiety w wieku około 25–30 lat odkryto w 1994 roku na płaskowyżu Ukok w górach Ałtaju. Jej ciało spoczywało na drewnianym łożu, a fragmenty głowy zachowały się dzięki […]
19 lutego 1942 roku Heinrich Himmler wydał rozkaz rozpoczynający systematyczny rabunek i germanizację polskich dzieci z okupowanych ziem. Szacuje się, że w czasie okupacji odebrano rodzinom i poddano przymusowej asymilacji w III Rzeszy od 50 tys. do 200 tys. małoletnich.
W 2026 roku liczba dorosłych kandydatów do chrztu w Kościele katolickim w Belgii wzrosła do 689 osób. Oznacza to niemal 30-procentowy wzrost w porównaniu z 2025 rokiem, gdy sakrament przyjęło 534 dorosłych katechumenów, oraz trzykrotny wzrost względem 2016 roku, kiedy ochrzczono 229 osób. 18 lutego br., w Środę Popielcową, rozpoczął się Wielki Post – okres […]
19 lutego 1944 roku we wsi Podkamień, położonej w powiecie rohatyńskim województwa stanisławowskiego, oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonał masowego mordu na polskich mieszkańcach miejscowości. Tego dnia zamordowano około 60 osób narodowości polskiej, a kilka gospodarstw zostało spalonych. Przed wybuchem II wojny światowej Podkamień był wsią zamieszkaną w przybliżeniu po połowie przez Polaków i Ukraińców. […]
W nocy z 17 na 18 lutego 1944 roku doszło do masakry polskich mieszkańców wsi Ludwikówka w powiecie rohatyńskim województwa stanisławowskiego. Napadu dokonała sotnia Ukraińskiej Powstańczej Armii „Siromancy” pod dowództwem Dmytra Karpenki „Jastruba”, wspierana przez miejscową bojówkę OUN. Ludwikówka była wsią zamieszkaną wyłącznie przez Polaków. W obliczu narastających ataków utworzono tam samoobronę, uzbrojoną w broń […]
18 lutego 1966 roku zmarł Stanisław Cat-Mackiewicz – pisarz, publicysta i polityk, jedna z najbardziej wyrazistych postaci polskiego życia intelektualnego XX wieku. Jego śmierć zamknęła prowadzone przeciw niemu postępowanie karne w sprawie „rozpowszechniania fałszywych wiadomości mogących wyrządzić istotną szkodę interesom PRL”. Więzień Berezy Kartuskiej Urodzony w 1896 roku w Petersburgu, wychowany w Wilnie, był starszym […]
Fragment glinianego przedmiotu sprzed około 2,5 tys. lat, odkryty w Nienowicach koło Jarosławia, może być pierwszą na ziemiach polskich pintaderą – stemplem służącym do nanoszenia wzorów na tkaniny lub ciało. Taką interpretację przedstawił dr Marcin Burghardt z Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich. Jeśli hipoteza się potwierdzi, znalezisko może wskazywać na obecność lub bezpośrednie kontakty z […]
18 lutego 1846 roku w zachodniej Galicji rozpoczęły się napady na dwory szlacheckie, które w ciągu kilku dni przerodziły się w masowy bunt chłopski. W wyniku rabacji zniszczono ponad 500 siedzib ziemiańskich, a śmierć poniosło od 1200 do 3000 osób.
Środa Popielcowa rozpoczyna w Kościele katolickim czterdziestodniowy okres Wielkiego Postu – czas pokuty, modlitwy i przygotowania do Świąt Wielkanocnych. Nazwa tego dnia pochodzi od obrzędu posypywania głów wiernych popiołem, który stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków liturgii tego dnia. Gest ten ma głęboką symbolikę. Popiół przypomina o kruchości ludzkiego życia i potrzebie nawrócenia. W czasie […]
17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki jako pierwsi alpiniści w historii stanęli zimą na szczycie Mount Everestu, najwyższej góry świata. Wejście było zwieńczeniem narodowej, 20-osobowej wyprawy kierowanej przez Andrzeja Zawadę, prekursora zimowego himalaizmu. Polscy wspinacze wyruszyli w Himalaje z zamiarem przełamania bariery, którą wielu uznawało za niemożliwą do pokonania. Do 1980 roku […]
17 lutego 1981 roku władze PRL zarejestrowały Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS) – pierwszą niezależną organizację studencką w krajach bloku komunistycznego. Decyzja ta była efektem kilkumiesięcznych protestów i negocjacji prowadzonych przez środowisko akademickie z władzami państwowymi. NZS powstało jesienią 1980 roku na fali przemian zapoczątkowanych przez „Solidarność”. Studenci domagali się prawa do tworzenia własnej, niezależnej reprezentacji, […]
Toksyczny sporysz, pasożytniczy grzyb wytwarzający alkaloidy powiązane chemicznie z LSD, mógł po odpowiedniej obróbce stać się halucynogenem używanym podczas misteriów eleuzyjskich – wynika z badania opublikowanego 13 lutego 2026 roku w „Scientific Reports”. W trakcie obrzędów uczestnicy spożywali kykeon – rytualny napój przyjmowany po okresie postu i oczyszczeń. Antyczne przekazy przypisują mu wywoływanie wizji, silnych […]
17 lutego 1865 roku na stokach Cytadeli Warszawskiej władze carskie powiesiły Emanuela Szafarczyka, ostatniego dowódcę warszawskich sztyletników. Wraz z nim stracono Aleksandra Waszkowskiego, naczelnika miasta z ramienia Rządu Narodowego. Egzekucja ta symbolicznie zamykała działalność jednej z najbardziej zakonspirowanych i zarazem najbardziej kontrowersyjnych formacji powstania styczniowego. Wykonywali wyroki powstańczego rządu Organizację powołał jeszcze przed wybuchem powstania […]
16 lutego 1920 roku nad jeziorem Gwiazda w pobliżu Borowego Młyna doszło do starcia ludności kaszubskiej z niemieckimi żołnierzami podczas wytyczania granicy polsko-niemieckiej. Wydarzenie to przeszło do historii jako „wojna palikowa”. Po traktacie wersalskim z 1919 roku większość Pomorza Gdańskiego przyznano Polsce. Na początku 1920 roku Wojsko Polskie przejmowało kolejne miejscowości. 31 stycznia 59. Pułk […]
16 lutego 1358 roku w Sieradzu w dokumencie przysięgi wierności po raz pierwszy w zachowanym akcie urzędowym pojawiło się słowo „Rzeczpospolita” jako określenie państwa polskiego. Termin ten, będący tłumaczeniem łacińskiego „Respublica”, odnosił się do Korony Królestwa Polskiego. Tego dnia Maciej Borkowic, przywódca konfederacji wielkopolskiej, złożył uroczyste przyrzeczenie wierności królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Dokument sporządzono po kilkuletnim […]
16 lutego 1987 roku w Jerozolimie rozpoczął się proces Iwana (Johna) Demianiuka, który zapoczątkował trwającą ponad dwie dekady serię postępowań sądowych w Izraelu, Stanach Zjednoczonych i Niemczech. Sprawa dotyczyła służby Demianiuka w niemieckim systemie obozów zagłady i udziału w masowym mordzie Żydów podczas II wojny światowej. Ocaleni z Treblinki identyfikowali go jako strażnika nazywanego „Iwanem […]
Japonia rozpoczyna morskie testy nowej broni laserowej o mocy 100 kilowatów, zainstalowanej na pokładzie okrętu doświadczalnego „Asuka”, należącego do Japońskich Sił Samoobrony. System opracowany pod nadzorem Agencji ds. Zakupów, Technologii i Logistyki (ATLA), podległej japońskiemu Ministerstwu Obrony, ma służyć do zwalczania dronów, pocisków moździerzowych oraz innych lekkich zagrożeń powietrznych. Instalacja na „Asuce” obejmuje dwa kontenerowe […]
16 lutego 1936 roku w szwajcarskiej miejscowości Morges, w willi Riond-Bosson należącej do sędziwego Ignacego Jana Paderewskiego, rozpoczęło się spotkanie polityków centrowych i centroprawicowych, które doprowadziło do powołania Frontu Morges. Formalne ogłoszenie porozumienia nastąpiło 17 lutego 1936 roku. Inicjatywa była odpowiedzią na umacnianie się autorytarnego modelu rządów sanacyjnych po śmierci Józefa Piłsudskiego oraz na ograniczanie […]
Francuski rząd ogłosił nowy plan walki z niepłodnością, w ramach którego do wszystkich obywateli w wieku 29 lat ma zostać wysłana specjalna wiadomość, przypominająca o kwestiach związanych z płodnością. Program, zapowiadany wcześniej przez prezydenta Emmanuela Macrona, został oficjalnie przedstawiony 5 lutego 2026 roku przez minister zdrowia Stéphanie Rist. Współczynnik dzietności we Francji spadł do najniższego […]
