Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1555

Armia bez państwa. Narodziny Wojska Polskiego na emigracji

4 stycznia 1940 roku w Paryżu premier i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski podpisał z premierem Francji Édouardem Daladierem trzy kluczowe umowy, które otworzyły drogę do odbudowy Wojska Polskiego na Zachodzie. Dokumenty regulowały funkcjonowanie polskich sił lądowych, lotnictwa oraz sądownictwa wojskowego. Sprawiły też, że rozproszone po klęsce wrześniowej polskie oddziały mogły znów stać się regularną […]

Zanim nadszedł przewrót majowy, był ten nocny pucz. Zamach Januszajtisa i Sapiehy

4 stycznia 1919 roku późnym wieczorem w Warszawie rozpoczęła się akcja, która stała się jednym z najciekawszych i najbardziej zagadkowych puczów młodej II Rzeczypospolitej. Jej tłem był narastający konflikt o kształt państwa po odzyskaniu niepodległości. Józef Piłsudski powołał rząd Jędrzeja Moraczewskiego, oparty na socjalistach i lewicujących ludowcach, pozostawiając poza nim obóz narodowy i konserwatystów. Konserwatyści […]

„Merkuriusz Polski Ordynaryjny”. Gazeta króla i narodziny polskiej prasy

3 stycznia 1661 roku w Krakowie ukazał się pierwszy numer „Merkuriusza Polskiego Ordynaryjnego” — pisma, które otworzyło dzieje polskiej prasy periodycznej. W czasach, gdy w Europie rozwijały się już regularne gazety, dwór królewski postanowił stworzyć własny periodyk: po to, by informować o sprawach kraju i świata, ale też — bardziej dyskretnie — kształtować opinię publiczną […]

Wkroczenie Armii Czerwonej. Finał polskich złudzeń o „wyzwoleniu”

3 stycznia 1944 roku, wraz z kolejnym uderzeniem ofensywy zimowej, oddziały Armii Czerwonej przekroczyły granicę dawnej Rzeczypospolitej. Radzieckie wojsko przekroczyło linię graniczną z traktatu ryskiego 1921 roku nocą z 3 na 4 stycznia 1944 roku pod Sarnami na Wołyniu. Był to moment, który miał przynieść wyzwolenie spod niemieckiego terroru — szybko jednak okazało się, że […]

Rozejm w Dywilinie. Dzień, w którym Rzeczpospolita stała się największa w swojej historii

3 stycznia 1619 roku zawarto rozejm w Dywilinie — porozumienie, które zakończyło długą wojnę polsko-moskiewską i przypieczętowało moment, w którym Rzeczpospolita osiągnęła największy obszar w swoich dziejach. Inna podawana data tej ugody to 11 grudnia 1618. Rozejm kończył konflikt toczony od 1609 roku, mający źródło w rosyjskiej „Wielkiej Smucie” po wygaśnięciu dynastii Rurykowiczów. Władysław zachował […]

As bitwy o Anglię, najemnik w Afryce, przemytnik. Jan Zumbach zginął w niewyjaśnionych okolicznościach

3 stycznia 1986 roku w Paryżu zmarł w tajemniczych okolicznościach podpułkownik Jan Zumbach – jeden z najsłynniejszych polskich pilotów myśliwskich, bohater bitwy o Anglię i postać, której życiorys bardziej przypomina powieść przygodową niż klasyczną biografię. Urodzony 14 kwietnia 1915 roku w Ursynowie, dorastał w Bobrowie pod Brodnicą, gdzie – patrząc na przelatujące samoloty – postanowił, […]

Rekord na Drodze św. Jakuba. Pielgrzymów więcej niż kiedykolwiek

W 2025 roku Camino de Santiago przeżyło rekordowy napływ pielgrzymów. Do katedry w Santiago de Compostela dotarło łącznie 530 987 osób, co oznacza wzrost o 6,4 procent w porównaniu z rokiem poprzednim i najwyższy wynik w historii. Po raz pierwszy w historii liczba pielgrzymów przekroczyła pół miliona. Z tej liczby 297 tysięcy stanowili cudzoziemcy, czyli […]

Rywal Piłsudskiego, architekt dyplomacji. Śmierć Romana Dmowskiego

2 stycznia 1939 roku w Drozdowie koło Łomży, po długiej i wyniszczającej chorobie, zmarł Roman Dmowski — przywódca obozu narodowego i jeden z głównych architektów polskiej niepodległości. Ostatnie miesiące życia spędził w odosobnieniu, zmagając się ze słabnącym zdrowiem. Pogrzeb, który odbył się 7 stycznia w Warszawie, przerodził się w wielką manifestację patriotyczną; uczestniczyły w nim […]

Zginęli, bo pomagali Żydom. W Boiskach Niemcy zamordowali dwie rodziny

2 stycznia 1943 roku niemieccy żandarmi zamordowali mieszkańców wsi Boiska (Boiska-Kolonia) koło Solca nad Wisłą, karząc ich za pomoc udzielaną Żydom. Zbrodnia została przeprowadzona przez oddział żandarmerii z Lipska nad Wisłą, należący do 1. Zmotoryzowanego Batalionu Żandarmerii. Akcja miała charakter pokazowy: miała zastraszyć okoliczną ludność i zniechęcić do ukrywania uciekinierów z gett. Z rąk żandarmerii […]

UPA w Bołdurach: dziesiątki ofiar, spalone domy

2 stycznia 1944 roku Ukraińska Powstańcza Armia dokonała masakry we wsi Bołdury, położonej w powiecie brodzkim ówczesnego województwa tarnopolskiego. Miejscowość liczyła około tysiąca mieszkańców, zamieszkanych mniej więcej po równo przez Polaków i Ukraińców. Tragedia rozegrała się w czasie niemieckiej okupacji, przy całkowitej bierności stacjonujących w regionie oddziałów niemieckich, które nie podjęły żadnych działań, by zapobiec […]

Dwie premiery, jeden mit. Historia „Halki” Moniuszki

1 stycznia 1848 roku w Wilnie oraz 1 stycznia 1858 roku w Warszawie – te dwie daty wyznaczają drogę „Halki” Stanisława Moniuszki od skromnego dzieła, którego nikt nie chciał, do rangi „narodowej opery”. Opera antyszlachecka? Zanim opera zabrzmiała na scenie, narodziła się opowieść, na której jest oparta. Włodzimierz Wolski, poeta związany z warszawską cyganerią, napisał […]

Sylwester, który zmienił wojnę: tajemnica Enigmy

Na przełomie grudnia 1932 i stycznia 1933 — najpewniej 31 grudnia — w Biurze Szyfrów Wojska Polskiego dokonano przełomu. Marian Rejewski po raz pierwszy odczytał depeszę zaszyfrowaną niemiecką maszyną „Enigma”. Urządzenie uchodziło dotąd za nie do pokonania: system wirników, pierścieni i kabli generował astronomiczną liczbę kombinacji, co sprawiało, że szyfr wydawał się absolutnie nie do […]

Jak AK uderzyła w sylwestrową noc. Historia akcji „Nowy Rok”

W nocy z 31 grudnia 1942 roku na 1 stycznia 1943 roku Armia Krajowa przeprowadziła w Warszawie jedną z pierwszych operacji dywersyjnych Kedywu, nazwaną „Nowy Rok”. Był to zamierzony sygnał dla okupanta: polskie podziemie potrafi uderzać w strategiczne miejsca, nawet wtedy, gdy Niemcy próbują sparaliżować życie miasta i zakazać jakichkolwiek zgromadzeń. Akcja miała także wymiar […]

Patron, który pomagał Sobieskiemu zwyciężać. Św. Stanisław Kostka

31 grudnia 1726 roku w Rzymie Stanisław Kostka został ogłoszony świętym. Pochodzący z Rostkowa koło Przasnysza młody szlachcic żył zaledwie osiemnaście lat, a jednak jego postać szybko zyskała europejską sławę. Urodzony w 1550 roku w zamożnej rodzinie, odebrał staranne wychowanie i naukę. W wieku czternastu lat został wysłany do kolegium jezuickiego w Wiedniu. Tam — […]

Śnieg nie przestawał padać. Polska zima stulecia

31 grudnia 1978 roku w Polsce rozpoczęły się opady śniegu, które nie ustawały aż do końca lutego 1979 roku. Wraz z towarzyszącym im silnym wiatrem i siarczystymi mrozami doprowadziły do paraliżu komunikacji, problemów z dostawami energii i wody oraz do sytuacji, w której całe miejscowości zostały odcięte od świata. Nieprzejezdne tysiące kilometrów tras Silny wiatr […]

Niech żyje Polska! Bernard Świerczyna i polska konspiracja w Auschwitz

30 grudnia 1944 roku na placu apelowym KL Auschwitz powieszono Bernarda Świerczynę — oficera Wojska Polskiego, współorganizatora i jednego z przywódców polskiej konspiracji w obozie. Egzekucja, przeprowadzona publicznie w obecności tysięcy więźniów, była ostatnią taką karą na placu apelowym KL Auschwitz I. Świerczyna przed śmiercią krzyknął: „Niech żyje Polska!”. Razem ze Świerczyną straceni zostali: Piotr […]

Krwawy sylwester 1945: napad UPA na Nowosielce

W nocy z 29 na 30 grudnia 1945 roku banda UPA wkroczyła do Nowosielec i zaatakowała wieś, mordując mieszkańców i paląc zabudowania. Zginęły ok. 22 osoby, spalono 60 proc. zabudowy. Do ataku na Nowosielce przystąpiło kilka sotni ukraińskich nacjonalistów, w tym oddziały dowodzone przez Stepana Stebelskiego „Chrina” oraz sotnię „Didyka”. Banderowcy wkroczyli do wsi ok. […]

Od królewskiej rezydencji do ruin. Losy Pałacu Saskiego

29 grudnia 1944 roku dobiegło końca wysadzanie przez Niemców Pałacu Saskiego w Warszawie. Między 27 a 29 grudnia saperzy stopniowo niszczyli kolejne fragmenty gmachu. 29 grudnia po pałacu pozostały już tylko gruzy i środkowa część kolumnady z Grobem Nieznanego Żołnierza. Tak zakończyła się długa historia jednej z najważniejszych warszawskich rezydencji. Zasługa Sasów Początki Pałacu Saskiego […]

Opłatki sprzed potopu. Niezwykłe odkrycie w szwedzkiej bibliotece

Najstarsze zachowane polskie opłatki znalazły się w dość nieoczekiwanym miejscu — między kartkami książki, która przed wiekami należała do szlachcica Władysława Konstantego Wituskiego. Wolumin ten jest częścią jego dawnej biblioteki, dziś przechowywanej na zamku Skokloster pod Uppsalą. Kolekcja trafiła do Szwecji w XVII wieku jako wojenny łup podczas potopu. W księgozbiorze właściciela zamku, feldmarszałka Karola […]

Narodziny legendy. Skąd wziął się LOT?

29 grudnia 1928 roku powstały Polskie Linie Lotnicze LOT — narodowy przewoźnik, który narodził się z połączenia kilku działających wcześniej prywatnych firm lotniczych i szybko stał się symbolem nowoczesności II Rzeczypospolitej.  Nowa spółka rozpoczęła działalność już 1 stycznia 1929 roku, przejmując połączenia krajowe i porządkując dotychczas rozproszony system komunikacji lotniczej. W pierwszym roku funkcjonowania przewieziono […]

Bieruń 1981: najdłuższy podziemny strajk grudnia

28 grudnia 1981 roku w kopalni „Piast” w Bieruniu zakończył się najdłuższy grudniowy strajk okupacyjny czasu stanu wojennego — protest, który rozpoczął się rano 14 grudnia 650 metrów pod ziemią i trwał bez przerwy dwa tygodnie. Jego bezpośrednią przyczyną była wiadomość o zatrzymaniu działaczy „Solidarności”: Eugeniusza Szelągowskiego i Stanisława Dziwaka. „Solidarność” tonowała nastroje Górnicy pierwszej […]

Tragedia Łozowej. Wieś spalona, mieszkańcy wymordowani

28 grudnia 1944 roku w Łozowej w dawnym powiecie tarnopolskim doszło do kolejnej zbrodni, dokonanej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Wioskę, zamieszkaną głównie przez Polaków, zaatakowała sotnia „Burłaky” dowodzona przez Iwana Semczyszyna „Czarnego”. Było ponad 100 ofiar. Wśród napastników znajdowali się również Ukraińcy z okolicznych miejscowości — Kurnik Szlachcinieckich, Stechnikowiec, Czernichowiec oraz Szlachciniec. Sygnałem do […]

Spóźniony powrót. Mazowsze dołącza do Polski

27 grudnia 1529 roku Mazowsze oficjalnie stało się częścią Królestwa Polskiego — decyzją sejmu walnego i króla Zygmunta I Starego zakończył się trwający niemal trzy stulecia okres jego odrębności. Dla współczesnych była to zmiana ogromnej wagi: do Korony włączono ziemię o własnej tradycji, prawie i dynastii. Dziedzictwo rozbicia dzielnicowego Dlaczego Mazowsze tak długo nie było […]

Powstanie wielkopolskie – zwycięstwo organizacji i determinacji

27 grudnia 1918 roku w Poznaniu wybuchło Powstanie Wielkopolskie — spontaniczny, ale dobrze przygotowany zryw mieszkańców regionu, którzy postanowili własnymi siłami przesądzić o losie swojej ziemi. Było to powstanie narodowe, wyrastające z długiej tradycji pracy organicznej i doświadczeń bojowych Wielkopolan. Dzięki wytrwałości w organizowaniu życia społecznego i gospodarczego oraz rozwijaniu polskich struktur, region był gotów […]

„Dar Pomorza”. Żaglowiec, który wychował pokolenia marynarzy

26 grudnia 1929 roku żaglowiec szkolny „Dar Pomorza” wypłynął w pierwszy rejs pod polską banderą — i od tego momentu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli naszej morskiej historii. Trójmasztowiec, który dziś kojarzy się z Gdynią, zanim trafił do Polski, miał już bogatą przeszłość. Zbudowany w 1909 roku w Hamburgu, służył początkowo niemieckiemu armatorowi […]

Kardynał Ryś zapowiada otwarcie tajnych archiwów krakowskiej kurii

W świątecznej rozmowie w Radiu Kraków kardynał Grzegorz Ryś, nowy metropolita krakowski, zasugerował, że w Krakowie może dojść do przełomu w dostępie do kościelnych dokumentów. Hierarcha nie ogłosił jeszcze formalnej decyzji, jednak z jego wypowiedzi wynika, że tajne archiwa kurii metropolitalnej zostaną udostępnione badaczom. „To nie jest dobre, kiedy archiwum jest zamknięte dla badaczy” Zapytany […]

„Wywalcz wolność lub zgiń”. Ostatni skok Cichociemnych

W nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku nad Beskidem Wyspowym pojawił się Liberator z bazy Campo Casale pod Brindisi. Przytransportował do Polski ostatnich cichociemnych. Na zrzutowisku „Wilga I” w rejonie Szczawy odebrano sześciu ostatnich cichociemnych: kapitana Stanisława Dmowskiego, majora Zdzisława Sroczyńskiego, majora Witolda Edwarda Uklańskiego, porucznika Jana Matyskę, porucznika Bronisława Czepczaka-Góreckiego oraz plutonowego […]

Boże Narodzenie 1943. Zbrodnia w Janówce na Wołyniu

25 grudnia 1943 roku doszło do zbrodni w Janówce, jednego z epizodów ludobójstwa wołyńskiego. Zbrodnia ta została przeprowadzona na ludności polskiej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), wspieranej przez uzbrojonych chłopów ukraińskich. Janówka była polską kolonią w gminie Lubitów, w powiecie kowelskim województwa wołyńskiego (dawniej Skobajewo). Napad stanowił element skoordynowanej akcji UPA określanej mianem „krwawego […]

„Tęgi rębacz, żaden wódz”. Generał Józef Zajączek doskonale wykonywał cudze strategie

Józef Zajączek zapisał się w historii Polski jako postać co najmniej niejednoznaczna. W Boże Narodzenie 1815 roku objął urząd namiestnika Królestwa Polskiego, stając się najwyższym przedstawicielem władzy wykonawczej w państwie pozostającym pod zwierzchnictwem cara. Widać go nawet na „Panoramie Racławickiej” Urodzony w 1752 roku, Zajączek wcześnie związał się z wojskiem. Jako bardzo młody oficer wziął […]

Boże Narodzenie 1076. Koronacja Bolesława Szczodrego

Koronacja Bolesława Szczodrego (Śmiałego) była jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych XI-wiecznej Polski i zwieńczeniem długotrwałych starań o odbudowę królestwa. Ostatnim wcześniej koronowanym władcą był Mieszko II, który utracił koronę w 1031 roku. Przez kolejne cztery dekady Polska pozostawała księstwem, odbudowywanym stopniowo przez Kazimierza Odnowiciela i samego Bolesława Szczodrego. Odbudował królestwo… Szczodry, obejmując władzę książęcą w […]

1000 lat temu koronował się Mieszko II

25 grudnia 1025 roku, według najbardziej prawdopodobnej rekonstrukcji historycznej, na króla Polski koronował się Mieszko II Lambert, syn i następca Bolesława Chrobrego. Koronacja nastąpiła zaledwie kilka miesięcy po śmierci ojca i miała kluczowe znaczenie dla utrzymania prestiżu oraz pozycji państwa piastowskiego, które u schyłku panowania pierwszego króla osiągnęło rangę jednego z ważniejszych organizmów politycznych w […]

„Zadmijmy w trąbę w tym dniu”. Posłuchaj najstarszej polskiej kolędy [+WIDEO]

Najstarsza znana kolęda związana z ziemiami polskimi pochodzi z początku XV wieku i jest dziś przechowywana w skarbcu Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Utwór ten, zapisany w języku łacińskim i oparty na melodii chorału gregoriańskiego, stanowi jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej kultury muzycznej w Polsce. Pieśń rozpoczyna się od słów „Buccinemus in hac die”, czyli „Zadmijmy […]

Atak serca czy egzekucja NKWD? Sprawa Okulickiego

24 grudnia 1946 roku, w wigilię Bożego Narodzenia, w sowieckim więzieniu zmarł generał Leopold Okulicki „Niedźwiadek” – ostatni komendant główny Armii Krajowej. Tak przynajmniej brzmi wersja oficjalna. Okoliczności jego śmierci do dziś pozostają jedną z najbardziej niejasnych zagadek powojennej historii Polski. Choć w dokumentach sowieckich jako datę zgonu wskazano właśnie ten dzień, a przyczyną miał […]

Wigilijna decyzja władzy. Początek ZOMO

Wigilia 1956 roku przyniosła Polakom szczególny „prezent” od władzy ludowej. Dokładnie 24 grudnia Rada Ministrów PRL podjęła uchwałę o powołaniu ZOMO. Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej były specjalną formacją przeznaczoną do tłumienia „zbiorowych naruszeń porządku publicznego”. Decyzja o ich powstaniu zapadła w atmosferze niepokoju po Październikowej Odwilży i była odpowiedzią na wydarzenia, które kilka miesięcy wcześniej […]

Tajemnicze chaty na Srebrnym Wzgórzu. Nowe spojrzenie na początki Wolina

Podczas tegorocznych badań wykopaliskowych w Wolinie, na Srebrnym Wzgórzu, archeolodzy natrafili na nietypowe chaty, które nie pasują do dotychczasowych wyobrażeń o wczesnośredniowiecznym mieście. Odkrycia te każą na nowo spojrzeć na początki Wolina, jego porty oraz rolę, jaką mogli odegrać w nich przybysze ze Skandynawii. Nietypowe chaty Najbardziej zaskakującym rezultatem zakończonego właśnie sezonu badawczego było odsłonięcie […]

Strajk, który musiał się poddać. Huta „Katowice”

23 grudnia 1981 roku zakończył się jeden z najdłuższych strajków okresu stanu wojennego – protest załogi Kombinatu Metalurgicznego Huty „Katowice”, który trwał nieprzerwanie od 13 grudnia. Tego dnia Międzyzakładowy Komitet Strajkowy podjął decyzję o rozwiązaniu protestu, jednak władze i tak przeprowadziły szeroko zakrojoną operację wojskowo-milicyjną, określaną jako „odblokowanie” zakładu. Huta stała się twierdzą Strajk wybuchł […]

Zanim powstała Flotylla Pińska. Flotylla Wiślana 1918

23 grudnia 1918 roku doszło do wydarzenia dziś rzadko pamiętanego, a istotnego dla dziejów odradzającego się Wojska Polskiego. Tego dnia połączono dwie istniejące już formacje rzeczne – krakowską Polską Flotyllę Wiślaną oraz warszawską Flotyllę Wiślaną – tworząc Flotyllę Wiślaną, która stała się częścią Polskiej Marynarki Wojennej. Była to pierwsza w pełni zorganizowana formacja morska i […]

Kto zabił Stefana Starzyńskiego? Trop urwał się w grudniu 1939

Pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 roku został zamordowany Stefan Starzyński, ostatni przedwojenny prezydent Warszawy. Dokładna data i miejsce jego śmierci nie są znane, jednak ustalenia śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej wskazują, że do egzekucji doszło jeszcze przed końcem grudnia, krótko po wywiezieniu go z warszawskiego Pawiaka. Stefan Starzyński był jedną z symbolicznych postaci […]

1990: Symboliczny powrót insygniów władzy prezydenckiej

22 grudnia 1990 roku w Warszawie Lech Wałęsa złożył przed Zgromadzeniem Narodowym przysięgę prezydencką, obejmując urząd głowy państwa. Kilka godzin później, na Zamku Królewskim, odebrał z rąk Ryszarda Kaczorowskiego, ostatniego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, insygnia władzy prezydenckiej II Rzeczypospolitej. Akt ten zakończył trwające od 1939 roku sprawowanie urzędu prezydenta RP poza granicami kraju. Insygnia […]

22 grudnia 1944. Zbrodnie UPA w Toustobabach i Zawadówce

22 grudnia 1944 roku Ukraińska Powstańcza Armia zaatakowała jednocześnie kilka polskich miejscowości w dawnym województwie tarnopolskim, w tym Toustobaby i Zawadówkę. Najtragiczniejszy przebieg miała zbrodnia w Toustobabach, wsi o mieszanym składzie narodowościowym. Około godziny 15:00 oddziały UPA, liczące według relacji świadków około 500 ludzi, rozpoczęły okrążanie miejscowości. Wykorzystano moment osłabienia obrony – część uzbrojonych mężczyzn […]

Dar społeczeństwa polskiego. Oblęgorek dla Sienkiewicza

22 grudnia 1900 roku Henryk Sienkiewicz otrzymał na własność majątek Oblęgorek w Górach Świętokrzyskich – dar społeczeństwa polskiego, wręczony mu podczas centralnych obchodów jubileuszu 25-lecia pracy literackiej. Akt własności przekazał pisarzowi biskup Kazimierz Ruszkiewicz w warszawskim ratuszu, po uroczystej mszy dziękczynnej odprawionej w kościele Świętego Krzyża. Idea jubileuszu narodziła się kilka lat wcześniej, jednak obchody […]

Poznań odzyskał Studzienkę Raczyńskiego – dzieło pioniera pracy organicznej i fundatora miejskich wodociągów

Po 85 latach do przestrzeni publicznej Poznania powróciła Studzienka Raczyńskiego. Była ona elementem budowanej dla miasta sieci wodociągowej, u której wylotu hrabia Edward Raczyński ufundował pomnik-fontannę, zapewniając mieszkańcom dostęp do czystej wody pitnej. Zrekonstruowany obiekt został odsłonięty w piątek 19 grudnia przy ulicy Długiej, w bezpośrednim sąsiedztwie Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. Inwestycja została zrealizowana we współpracy […]

Ratowali najstarszy rękopis „Kroniki polskiej” i autograf „Balladyny”, zginęło dziewięciu. Pożar zamku Tarnowskich

W nocy z 20 na 21 grudnia 1927 roku wybuchł pożar w zamku Tarnowskich w Dzikowie. Zagrożona została słynna Biblioteka Dzikowska, w której przechowywano rękopisy najwybitniejszych twórców polskiej literatury, starodruki oraz archiwum rodowe Tarnowskich. W trakcie dramatycznej akcji ratunkowej, prowadzonej w skrajnie trudnych warunkach zimowych, zginęło dziewięć osób, wśród nich wybitny lekkoatleta Alfred Freyer, wielokrotny […]

Ingres kardynała Rysia. Nowy metropolita krakowski zapowiada synod

Dzisiaj w katedrze wawelskiej na Wawelu odbył się ingres kardynała Grzegorza Rysia, który rozpoczął jego posługę jako arcybiskupa metropolity krakowskiego. Po powitaniu przez Kapitułę Metropolitalną, ucałowaniu krzyża i relikwii św. Stanisława oraz modlitwie przed Najświętszym Sakramentem odczytano papieską bullę nominacyjną. Następnie arcybiskup Marek Jędraszewski przekazał pastorał arcybiskupi nuncjuszowi apostolskiemu w Polsce, arcybiskupowi Antoniemu Guido Filipazziemu, […]

Westerplatte sprzed 1939 roku. Archeolodzy odkrywają ślady kurortu

Westerplatte ma znacznie dłuższą i bardziej złożoną historię niż ta, która na trwałe zapisała się w powszechnej świadomości jako obrona z września 1939 roku. O wcześniejszych dziejach półwyspu przypominają rezultaty najnowszego sezonu badań archeologicznych prowadzonych na Westerplatte. Tegoroczne odkrycia odsłaniają zapomniany obraz tego miejsca jako ekskluzywnego kurortu i przestrzeni wypoczynku, funkcjonującej na długo przed jego […]

Stanisław Wojciechowski. Prezydent czasu kryzysu

20 grudnia 1922 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało Stanisława Wojciechowskiego na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, kończąc okres politycznego wstrząsu wywołanego zabójstwem Gabriela Narutowicza w warszawskiej Zachęcie. Po tragedii obowiązki głowy państwa przejął marszałek sejmu Maciej Rataj, który – działając w warunkach silnych napięć społecznych i politycznych – doprowadził do możliwie najszybszego przeprowadzenia nowych wyborów. Zgodnie z konstytucją […]

Zginęli za ratowanie Żydów. Egzekucja jezuity i sióstr niepokalanek pod Słonimem

19 grudnia 1942 roku, na Górze Pietralewickiej koło Słonima na Polesiu, niemieccy żandarmi rozstrzelali jezuitę o. Adama Sztarka oraz dwie siostry ze Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny – s. Marię Martę od Jezusa Kazimierę Wołowską i s. Marię Ewę od Opatrzności Bogumiłę Noiszewską – za niesienie pomocy Żydom skazanym na zagładę. Zbrodnia była […]

Skazany na zapomnienie. Jak Polska wyrzuciła z nauki ojca elektroniki

19 grudnia 1945 roku Senat Politechniki Warszawskiej wykluczył z życia akademickiego prof. Jana Czochralskiego, jednego z najwybitniejszych polskich uczonych XX wieku. Jan Czochralski – twórca metody otrzymywania monokryształów, bez której nie istniałaby współczesna elektronika półprzewodnikowa – został skazany na naukową banicję. Jak to się stało? Miał wielki dorobek Czochralski urodził się w 1885 roku w […]

I Brygada Legionów – pierwsza polska formacja wojskowa XX wieku

19 grudnia 1914 roku władze austro-węgierskie oficjalnie powołały do życia I Brygadę Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego, tworząc pierwszą regularną polską formację wojskową w XX wieku. Decyzja ta była zwieńczeniem procesów zapoczątkowanych jeszcze przed wybuchem I wojny światowej i bezpośrednią konsekwencją działań niepodległościowych środowisk skupionych wokół Piłsudskiego. Geneza I Brygady sięga sierpnia 1914 roku, […]

„Fanatyczna Polka” Alicja Habsburg. Księżna, która była szeregowcem AK

18 grudnia 1889 roku urodziła się Alicja Habsburg (z domu Ankarcrona) – szwedzka arystokratka, która w czasie II wojny światowej działała w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej jako szeregowiec polskiej konspiracji. Alicja Ankarcrona urodziła się 18 grudnia 1889 roku w Hölö w Szwecji. Pochodziła z wpływowego, protestanckiego rodu Ankarcronów, od pokoleń związanego z dworem […]

Remont dłuższy niż w Notre-Dame. Katedra opolska gotowa na otwarcie

Po dziesięciu latach gruntownej renowacji katedra Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu zostanie ponownie otwarta 20 grudnia. Prace trwały dłużej niż odbudowa paryskiej Notre-Dame i stały się jednym z najdłuższych oraz najbardziej kompleksowych projektów konserwatorskich realizowanych w polskiej świątyni w ostatnich dekadach. Katedra była zamknięta przez trzy lata Remont rozpoczęto w 2015 roku. Początkowo koncentrował się […]