Zakonnice wobec Zagłady – cicha sieć ratunku dla żydowskich dzieci
W Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów serwis Vatican News przypomina o ludziach, którzy w warunkach terroru podejmowali decyzje wymagające wyjątkowej odwagi i konsekwencji. Istotną rolę odegrały wśród nich wspólnoty zakonne.
Tysiące osób życia konsekrowanego i duchownych – sióstr zakonnych, księży i zakonników – angażowało się w ratowanie Żydów podczas II wojny światowej, mimo że za taką pomoc w okupowanej przez Niemców Polsce groziła kara śmierci.
Siostry zakonne wykorzystywały prowadzone przez siebie placówki – sierocińce, internaty i ochronki – jako miejsca ukrycia dla żydowskich dzieci i dorosłych. Pomoc ta wymagała nie tylko gotowości do ryzyka, lecz także sprawnej organizacji i zachowania ścisłej konspiracji. Każdy błąd mógł prowadzić do dekonspiracji i śmierci zarówno ukrywanych, jak i pomagających.
Jednym z przykładów jest działalność Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu w Warszawie. W domu przy ulicy Czerniakowskiej ukrywano żydowskie dziewczęta oraz prowadzono tajne nauczanie. Wspólnotą kierowała siostra Eulalia Jadwiga Wismont, która odpowiadała za funkcjonowanie placówki w warunkach okupacyjnych. Po wojnie została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
Szeroko zakrojoną pomoc organizowało także Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi pod kierunkiem matki Matyldy Getter. Dzięki stworzonej przez nią sieci wsparcia uratowano około 750 osób, w tym ponad 500 dzieci żydowskich. System obejmował nie tylko ukrywanie, lecz także zapewnienie nowych tożsamości i przemieszczanie podopiecznych w razie zagrożenia.
Podobne działania podejmowały inne zgromadzenia, m.in. urszulanki, felicjanki, albertynki czy siostry miłosierdzia. Klasztory w wielu miastach i wsiach stawały się punktami schronienia oraz zaplecza organizacyjnego.
Czytaj też: Los rodzin, które ratowały Żydów: Stary Ciepielów i Rekówka
Według ustaleń badaczy w pomoc ludności żydowskiej zaangażowanych było co najmniej 2345 sióstr zakonnych z różnych zgromadzeń. Ich działalność, choć często trudna do pełnego udokumentowania, stanowi istotną część historii ratowania Żydów w okupowanej Polsce.
Świadectwa tych działań zostały zebrane m.in. w obszernej monografii „Wartime Rescue of Jews by the Polish Catholic Clergy”, która dokumentuje pomoc udzielaną przez polskie duchowieństwo. Publikacja ta ukazuje skalę zaangażowania oraz konkretne historie ludzi, którzy w obliczu śmiertelnego zagrożenia zdecydowali się nieść pomoc.
Czytaj też: Zginęli za ratowanie Żydów. Egzekucja jezuity i sióstr niepokalanek pod Słonimem
Kresy.pl / Vatican News
