Początek wielkiej tradycji. Wyprawa Michałowskiego do Egiptu w 1957 roku
15 marca 1957 roku do Egiptu wyruszyła pierwsza samodzielna polska wyprawa archeologiczna kierowana przez profesora Kazimierza Michałowskiego.
Wydarzenie to uznaje się za początek nowego etapu w historii polskiej nauki – narodzin polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej, która w kolejnych dekadach zdobyła międzynarodowe uznanie.
Ekspedycja rozpoczęła badania w starożytnym mieście Tell Atrib, identyfikowanym z antycznym Athribis w delcie Nilu. W przeciwieństwie do przedwojennych badań prowadzonych przez Michałowskiego we współpracy z instytucjami zagranicznymi, była to misja organizowana już samodzielnie przez polskie środowisko naukowe. Stała się symbolem powrotu Polski na mapę światowej archeologii.
Kazimierz Michałowski, urodzony 14 grudnia 1901 roku w Tarnopolu, zmarł 1 stycznia 1981 roku w Warszawie. Był archeologiem, egiptologiem i historykiem sztuki, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, członkiem Polskiej Akademii Nauk oraz twórcą polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej. Przed wojną organizował Dział Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym w Warszawie, a po 1945 roku pozostał związany z tą instytucją jako jej wicedyrektor. Na Uniwersytecie Warszawskim do 1971 roku kierował Katedrą Archeologii Śródziemnomorskiej.
Studiował historię sztuki i archeologię klasyczną w Krakowie, a następnie w Paryżu. W okresie międzywojennym zdobywał doświadczenie terenowe w badaniach nad kulturą świata śródziemnomorskiego, prowadząc prace archeologiczne między innymi w Egipcie. Dopiero jednak wyprawa z 1957 roku otworzyła etap samodzielnej obecności polskich archeologów w tym kraju.
„Profesor w realizacji swych dalekosiężnych planów widział potrzebę stworzenia instytutu naukowego w Egipcie. W roku 1959 otwarta została Stacja Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze. Stacja badawcza koordynuje polskie prace na Bliskim Wschodzie do dzisiaj” – pisał na łamach „Teologii Politycznej” Zbigniew E. Szafrański.
Kierowane przez Michałowskiego ekspedycje prowadziły badania nie tylko w Egipcie, lecz także w innych krajach Bliskiego Wschodu i północno-wschodniej Afryki. Do najważniejszych osiągnięć należały prace w Deir el-Bahari, Palmyrze, Aleksandrii oraz w Faras w Sudanie.
Istotne były również atmosfera pracy i sposób budowania relacji z miejscową ludnością. „Profesor dbał o dobre, partnerskie – a nawet więcej, przyjacielskie – relacje z gospodarzami na wszystkich szczeblach, poczynając od zwykłych robotników. Ta zasada wpajana była już studentom […]” – wspominał Szafrański.
Odkrycie malowideł z nubijskiej katedry w Faras przyniosło Michałowskiemu światową sławę i ugruntowało pozycję polskiej archeologii. Część tych zabytków trafiła do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie do dziś stanowią jedną z najcenniejszych kolekcji sztuki nubijskiej na świecie. Michałowski uznawany jest również za prekursora badań nad dawną Nubią.
Był także znanym popularyzatorem wiedzy o starożytności. Wśród jego książek skierowanych do szerokiego grona czytelników znalazły się m.in. „Akropol”, „Palmyra”, „Sztuka starożytnego Egiptu”, „Nie tylko piramidy” oraz „W cieniu piramid”.
Dziedzictwo szkoły stworzonej przez Michałowskiego rozwija dziś Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Polscy archeolodzy prowadzą badania w wielu krajach regionu, m.in. w Egipcie, Sudanie, Tunezji, Maroku, na Cyprze, w Libanie, Kuwejcie, Omanie, Gruzji i Armenii. W ten sposób kontynuowana jest tradycja zapoczątkowana wyprawą z 1957 roku – momentem, który otworzył nowy rozdział w historii polskiej archeologii.
Czytaj też:
Libia: Polscy archeolodzy odkryli starożytne wrakowisko u wybrzeży Ptolemais [+FOTO]
Kresy.pl / Teologia Polityczna
