Marcin Kromer – biskup, który opisał Polskę Europie

23 marca 1589 roku w Lidzbarku Warmińskim zmarł Marcin Kromer – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego renesansu, biskup warmiński, dyplomata królewski, historyk i ważna postać kontrreformacji.

Urodził się 11 listopada 1512 roku w Bieczu w rodzinie mieszczańsko-szlacheckiej. Jego droga życiowa stanowi przykład awansu opartego na wykształceniu i pracy.

Studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie kontynuował naukę we Włoszech, m.in. w Padwie i Bolonii, gdzie uzyskał doktorat z prawa. Już we wczesnym okresie działalności zajmował się pracą naukową, w tym przekładami dzieł Arystotelesa, co umożliwiło mu wejście do kancelarii królewskiej.

Po przyjęciu święceń kapłańskich związał się z dworem królewskim. Po śmierci biskupa Piotra Gamrata został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. W latach 1558–1564 pełnił funkcję stałego posła Rzeczypospolitej na dworze cesarza Ferdynanda I Habsburga, odgrywając istotną rolę w relacjach dyplomatycznych z Habsburgami.

Kromer należał do czołowych przedstawicieli kontrreformacji w Polsce. Współpracował blisko ze Stanisławem Hozjuszem i angażował się w działania mające na celu umocnienie Kościoła katolickiego, m.in. poprzez działalność pisarską oraz wspieranie sprowadzenia jezuitów do Rzeczypospolitej.

Największe znaczenie przyniosła mu jednak twórczość historyczna i opisowa. Jego dzieła, zwłaszcza „De origine et rebus gestis Polonorum” oraz „Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et Republica regni Polonici”, przybliżyły Europie obraz państwa polskiego jako dobrze zorganizowanego i liczącego się politycznie. Kromer jako historyk odznaczał się większą dbałością o źródła i krytycznym podejściem do przekazów niż wielu wcześniejszych kronikarzy.

W 1579 roku został biskupem warmińskim i na tym stanowisku spędził ostatnie lata życia. Z jego inicjatywy powstały m.in. pierwsze mapy Warmii. Dorobek Kromera obejmujący historiografię, dyplomację i działalność kościelną uczynił go jedną z kluczowych postaci życia intelektualnego i publicznego XVI-wiecznej Rzeczypospolitej.

Czytaj też: Sarmaci najczystszym narodem chrześcijańskiej Europy. Brud w XVI-XVII wiecznej Europie

Kresy.pl / MuzHP