Przywódcy „Wielkiej Czwórki” podczas Konferencji Pokojowej w Paryżu (1919): David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando, Georges Clemenceau i Woodrow Wilson. Domena publiczna.

Dlaczego dopiero w 1923 roku? Ostateczne uznanie wschodniej granicy II RP

15 March 2026/0 Komentarze/w Historia, Kresopedia, międzywojnie /Przez Eugeniusz Wiśniewski

15 marca 1923 roku w Paryżu mocarstwa sprzymierzone ostatecznie uznały wschodnią granicę II Rzeczypospolitej. Decyzję tę podjęła Konferencja Ambasadorów – organ powołany po I wojnie światowej do rozstrzygania sporów terytorialnych.

Newsletter Skomentuj Udostępnij Wyłącz reklamy

Uznanie granicy oznaczało międzynarodowe potwierdzenie przynależności do Polski m.in. Galicji Wschodniej oraz Wileńszczyzny i zamykało kilkuletni proces kształtowania granic odrodzonego państwa.

Dlaczego do takiego rozstrzygnięcia doszło dopiero ponad cztery lata po zakończeniu wojny? Po rozpadzie imperiów zaborczych sytuacja w Europie Środkowo-Wschodniej była niezwykle niestabilna. Granice państw dopiero się kształtowały, a wiele sporów rozstrzygano zarówno na drodze dyplomatycznej, jak i militarnej. Polska musiała najpierw ustalić przebieg swoich granic w serii konfliktów zbrojnych i negocjacji międzynarodowych.

Kluczowe znaczenie miała wojna polsko-bolszewicka zakończona traktatem ryskim z 18 marca 1921 roku. Dokument ten wyznaczył granicę między Polską a Rosją Sowiecką i Ukrainą Sowiecką, jednak nie oznaczał jeszcze pełnego międzynarodowego uznania wschodniej granicy II Rzeczypospolitej przez mocarstwa zachodnie. Sprawą otwartą pozostawały także kwestie Galicji Wschodniej oraz Wileńszczyzny.

Dopiero w marcu 1923 roku Konferencja Ambasadorów uznała istniejący stan faktyczny i zatwierdziła przebieg granicy wschodniej Polski. Jednocześnie potwierdzono granicę polsko-litewską zgodnie z linią ustaloną wcześniej w tym samym roku, co w praktyce kończyło międzynarodowy spór o przynależność Wilna.

Decyzji tej nie zaakceptowały jednak wszystkie państwa regionu. Rząd Litwy w Kownie odrzucił postanowienia Konferencji Ambasadorów, nie uznając włączenia Wileńszczyzny do Polski. Protest zgłosiła również Rosja Sowiecka, kwestionując kompetencje tego gremium do rozstrzygania spraw dotyczących wschodniej Europy.

Jesteśmy najbardziej rzetelnymi mediami w Polsce

Mimo tych sprzeciwów uznanie granicy wschodniej przez mocarstwa zachodnie było znaczącym sukcesem polskiej dyplomacji. Wkrótce stanowisko to zaakceptowały także Stany Zjednoczone. Decyzja z marca 1923 roku oznaczała w praktyce zakończenie procesu międzynarodowego zatwierdzania granic II Rzeczypospolitej, której terytorium obejmowało wówczas ponad 388 tysięcy kilometrów kwadratowych.

Kresy.pl / PAP

Dodaj komentarz

Jan Matejko. Malarz, który nadał polskiej historii monumentalny kształt

Niemcy uderzyli na ZSRR. Tak zaczęła się wojna dwóch okupantów Polski

Nowa Huta. Socjalistyczne miasto idealne miało pod sobą sieć schronów

Masakry więzienne NKWD. Zbrodnia dokonana w cieniu niemieckiego ataku na ZSRR

Powstanie zabajkalskie 1866: syberyjski zryw powstańców styczniowych

24 czerwca 972 roku pokonaliśmy Niemców pod Cedynią

Za jego pogrzeb zapłacił car. 23 czerwca 1818 roku na Wawelu spoczął Tadeusz Kościuszko

Gdzie jest trumna Piłsudskiego? Konflikt wawelski prawie doprowadził do zerwania konkordatu

Po 1989 roku nie przyznano go ani razu. 22 czerwca 1792 roku powstał Order Virtuti Militari

22 czerwca 1792 roku król Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Virtuti Militari – najstarsze nadawane do dziś odznaczenie wojskowe na świecie. Choć powstało w dramatycznych okolicznościach upadającej Rzeczypospolitej, stało się trwałym symbolem żołnierskiej cnoty i bohaterstwa.

Wojna polsko-rosyjska 1792 roku, będąca próbą obrony Konstytucji 3 maja przed konfederacją targowicką wspieraną przez armię carycy Katarzyny II, była początkiem końca dawnej Rzeczypospolitej. Polskie wojska, mimo gorszego uzbrojenia i liczebności, odniosły kilka zwycięstw. Jedno z nich, stoczone 18 czerwca pod Zieleńcami, miało szczególne znaczenie. Król, wzruszony postawą armii i proszony przez bratanka – księcia Józefa Poniatowskiego – o uhonorowanie walczących, podjął decyzję o ustanowieniu odznaczenia za zasługi na polu bitwy.

Już 22 czerwca 1792 roku, zaledwie cztery dni po bitwie, stworzono Order Virtuti Militari (łac. Cnocie Wojskowej). Pierwsze insygnia – owalne medale wybite w Warszawie – wręczono uroczyście 25 czerwca 1792 roku w obozie polskich wojsk w Ostrogu na Wołyniu. Wśród odznaczonych znaleźli się m.in. książę Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko i Józef Zajączek. Wkrótce order zyskał statut i podział na pięć klas, a jego wygląd zmieniono – przyjął formę krzyża, która, z niewielkimi modyfikacjami, przetrwała do dziś.

Czytaj dalej

Powstanie zabajkalskie 1866: syberyjski zryw powstańców styczniowych

24 czerwca 1866 roku w Kułtuku nad Bajkałem wybuchło powstanie zabajkalskie — zbrojny zryw polskich zesłańców skazanych po powstaniu styczniowym, uznawany za jego ostatni akord. Grupa katorżników skierowanych do budowy traktu okołobajkalskiego rozbroiła rosyjskich strażników i podjęła próbę wydostania się z Syberii.

Po klęsce powstania styczniowego władze carskie zesłały na Syberię tysiące Polaków. Według szacunków historyków po 1863 roku mogło tam trafić około 20 tys. osób, głównie na Syberię Wschodnią. W samym Irkucku znalazło się około dwóch tys. Polaków.

Jak wyjaśniał serwisowi Dzieje.pl prof. Wiesław Caban, na Syberię Wschodnią kierowano do ciężkich robót tych powstańców, którzy według władz carskich odegrali szczególnie aktywną rolę w powstaniu styczniowym. „Kierowano tam do robót ciężkich powstańców, którzy «mieli na sumieniu» najwięcej. W samym Irkucku znalazło się 2 tys. Polaków. W takiej zbiorowości musiało narodzić się dążenie do wydostania się z Syberii. Ludzie uczestniczący w spisku omskim i powstaniu zabajkalskim już idąc na Syberię długimi miesiącami myśleli jak się z niej wydostać i dalej bić o Polskę. Do niewielu bowiem docierało, że walka zbrojna w Królestwie Polskim jest już zakończona” — mówił historyk.

Czytaj dalej

Niemcy uderzyli na ZSRR. Tak zaczęła się wojna dwóch okupantów Polski

22 czerwca 1941 roku po 3:00 nad ranem III Rzesza rozpoczęła operację „Barbarossa” – zbrojny atak na Związek Sowiecki bez wypowiedzenia wojny. Był to początek wojny niemiecko-sowieckiej i największej kampanii lądowej II wojny światowej.

Niemcy uderzyli mimo wcześniejszego paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku oraz późniejszego traktatu o granicach i przyjaźni, który sankcjonował rozbiór Polski między dwa totalitarne państwa. W czerwcu 1941 roku dawni wspólnicy w agresji na Rzeczpospolitą stali się przeciwnikami.

Czytaj dalej

Za jego pogrzeb zapłacił car. 23 czerwca 1818 roku na Wawelu spoczął Tadeusz Kościuszko

23 czerwca 1818 roku Tadeusz Kościuszko został uroczyście pochowany w Katedrze na Wawelu. Był to jego drugi pogrzeb.

Kościuszko zmarł pół roku wcześniej, 15 października 1817 roku, w szwajcarskiej Solurze i tam miał miejsce jego pierwszy pochówek. Za sprowadzenie ciała do Krakowa zapłacił sam car.

Legenda dwóch światów

Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko urodził się w 1746 roku w Mereczowszczyźnie (dzisiaj na Białorusi). Kształcił się w Szkole Rycerskiej w Warszawie, a następnie – dzięki stypendium królewskiemu – pogłębiał wiedzę wojskową we Francji.

Czytaj dalej

24 czerwca 972 roku pokonaliśmy Niemców pod Cedynią

Bitwa stoczona 24 czerwca 972 roku, tradycyjnie określana jako bitwa pod Cedynią, należy do najstarszych starć zbrojnych państwa Piastów potwierdzonych w źródłach pisanych. Najważniejszą informację o niej przekazał niemiecki kronikarz Thietmar z Merseburga, syn grafa Zygfryda z Walbeck, jednego z uczestników wyprawy margrabiego Hodona przeciw Mieszkowi I.

Starcie miało kluczowe znaczenie w konflikcie o wpływy u ujścia Odry między Mieszkiem I a margrabią Marchii Łużyckiej, Hodonem.

Otton I i Hodon

Przyjęcie przez Ottona I w 962 roku tytułu cesarza rzymskiego było ukoronowaniem jego dążeń do przejęcia zwierzchnictwa nad całą chrześcijańską Europą. Na wschodnich rubieżach cesarstwa Otton dążył do podporządkowania lokalnej, słowiańskiej ludności. Zakładano nowe biskupstwa (m.in. w Havelbergu i Brandenburgu) oraz tworzono marchie zarządzane przez margrabiów. Mieszko I, chcąc utrzymać autonomię, dbał o dobre stosunki z cesarzem – płacił trybut i starał się ograniczać samowolę lokalnych niemieckich władz.

Czytaj dalej

Masakry więzienne NKWD. Zbrodnia dokonana w cieniu niemieckiego ataku na ZSRR

Po rozpoczęciu niemieckiej ofensywy na ZSRR władze sowieckie zarządziły ewakuację więzień w głąb kraju. W praktyce funkcjonariusze NKWD zaczęli mordować więźniów na miejscu. Były dziesiątki tysięcy ofiar. (more…)

Czytaj dalej

Zobacz także

Legenda dwóch światów

Otton I i Hodon

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.1 zł = 1 dzień dostępu.

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.
1 zł = 1 dzień dostępu.