Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Skąd się wziął i co upamiętnia
Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej, obchodzony 23 marca, został ustanowiony w 2007 roku na mocy uchwał parlamentów Polski i Węgier.
Za inicjatorów ustanowienia tego święta uznaje się ówczesnych prezydentów Polski i Węgier – Lecha Kaczyńskiego oraz László Sólyoma. Święto stanowi symboliczne podkreślenie wielowiekowych relacji obu narodów, które w europejskiej historii wyróżniają się trwałością, wzajemnym zaufaniem i gotowością do pomocy w momentach próby.
Początki tej relacji sięgają X wieku i przyjęcia chrześcijaństwa przez oba państwa, co wprowadziło je do kręgu cywilizacji łacińskiej. Już w średniowieczu więzi nabrały charakteru politycznego i dynastycznego.
Szczególne znaczenie miał XIV wiek – po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku tron Polski objął król Węgier Ludwik Andegaweński. Wcześniej, na zjeździe wyszehradzkim w 1339 roku, ustalono zasady tej sukcesji. Aby utrzymać władzę w Polsce, Ludwik nadał w 1374 roku przywilej koszycki, który ograniczał obciążenia podatkowe szlachty i stał się jednym z fundamentów rozwoju monarchii stanowej. Po jego śmierci tron objęła jego córka Jadwiga Andegaweńska, co dodatkowo umocniło więzi między oboma krajami.
W XV wieku współpraca została wystawiona na próbę w obliczu ekspansji tureckiej. Władysław III, będący jednocześnie królem Polski i Węgier, podjął walkę z Imperium Osmańskim, jednak zginął w 1444 roku w bitwie pod Warną. W późniejszym okresie ważną postacią był Stefan Batory, książę Siedmiogrodu i król Polski, który przeprowadził reformy wojskowe, wzmacniając państwo i czerpiąc z doświadczeń węgierskich.
W XIX wieku, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, a Węgry w monarchii Habsburgów, relacje przerodziły się w solidarność narodów walczących o niepodległość. W czasie rewolucji węgierskiej w latach 1848–1849 Polacy, w tym generał Józef Bem, odegrali istotną rolę w walkach. Z kolei Węgrzy wspierali polskie dążenia niepodległościowe i inspirowali się polskimi powstaniami.
W XX wieku przyjaźń ta znalazła potwierdzenie w konkretnych działaniach. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku Węgry udzieliły Polsce znaczącej pomocy militarnej, przekazując broń i amunicję. W czasie II wojny światowej, mimo formalnego sojuszu z Niemcami, rząd węgierski odmówił udziału w agresji na Polskę, a państwo przyjęło około 140 tysięcy polskich uchodźców. Węgierscy żołnierze niejednokrotnie wspierali także polskie podziemie, w tym w okresie Powstania Warszawskiego.
Po 1945 roku oba kraje znalazły się pod dominacją Związku Sowieckiego, jednak również wówczas okazywały sobie solidarność. W 1956 roku Polacy aktywnie wsparli Węgrów podczas powstania węgierskiego, organizując pomoc humanitarną i manifestacje poparcia.
Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej obchodzony jest co roku. Gospodarzem uroczystości naprzemiennie zostają miasta polskie i węgierskie.
Czytaj też: Węgrzy celebrują swoje narodowe święto – także na historycznych kresach [+FOTO]
Kresy.pl / Przystanek Historia
