Znał Biblię niemal na pamięć i przemawiał po hebrajsku. Mało znany doktor Kościoła
Kościół katolicki 21 lipca wspomina św. Wawrzyńca z Brindisi – kapucyna, kaznodzieję, teologa i dyplomatę, który przemierzał Europę, broniąc katolickiej nauki w epoce reformacji.
Choć pozostaje znacznie mniej znany niż św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu czy św. Teresa z Ávili, należy do wąskiego grona świętych obdarzonych tytułem doktora Kościoła.
Przyszły święty urodził się 22 lipca 1559 roku w Brindisi na południu Italii jako Giulio Cesare Russo. Po śmierci ojca kształcił się pod opieką franciszkanów, a następnie przeniósł się do Wenecji. W 1575 roku wstąpił do kapucynów, przyjmując imię Wawrzyniec. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1582 roku.
Już podczas studiów zwracał uwagę niezwykłymi zdolnościami. Oprócz łaciny i włoskiego poznał grekę, hebrajski i syryjski, a także kilka języków używanych w ówczesnej Europie, między innymi niemiecki i francuski. Benedykt XVI podkreślał, że Wawrzyniec znał Pismo Święte niezwykle dokładnie, a jego wiedza o literaturze rabinicznej budziła szacunek żydowskich uczonych.
Kaznodzieja katolickiej odnowy
Wawrzyniec rozpoczął działalność kaznodziejską jeszcze przed przyjęciem święceń kapłańskich. Później głosił kazania w najważniejszych miastach Italii, a z polecenia papieża przemawiał również do rzymskich Żydów. Znajomość języka hebrajskiego pozwalała mu sięgać bezpośrednio do tekstów biblijnych oraz prowadzić dyskusje z rabinami bez pośrednictwa tłumaczy.
Jego działalność przypadła na okres wielkich sporów religijnych wywołanych reformacją. Wawrzyniec został wysłany do krajów niemieckojęzycznych, gdzie wyjaśniał i bronił katolickiej nauki. W sporach z protestantami odwoływał się przede wszystkim do Pisma Świętego i pism Ojców Kościoła.
Bronił między innymi prymatu św. Piotra i jego następców, apostolskiego pochodzenia urzędu biskupiego, katolickiej nauki o usprawiedliwieniu oraz znaczenia dobrych uczynków dla życia chrześcijańskiego.
Kapucyn nie ograniczał się jednak do pracy naukowej. Był wykładowcą teologii, mistrzem nowicjuszy, przełożonym prowincjalnym, definitorem generalnym, a w latach 1602–1605 stał na czele całego zakonu kapucynów. Uczestniczył również w zakładaniu klasztorów w Europie Środkowej, między innymi w Pradze, Wiedniu i Grazu.
Z krzyżem przed wojskiem
W 1601 roku Wawrzyniec przebywał na Węgrzech jako kapelan wojsk walczących z Imperium Osmańskim. Według przekazów szedł przed żołnierzami z uniesionym krzyżem, dodając im odwagi podczas walk w rejonie Székesfehérváru.
Epizod ten stał się jednym z najbardziej znanych wydarzeń w jego życiu. Nie był jednak dowódcą wojskowym. Jego zadaniem pozostawało duszpasterstwo, głoszenie kazań oraz zabieganie o współpracę władców państw zagrożonych ekspansją osmańską.
Wawrzyniec był także cenionym dyplomatą. Papieże oraz katoliccy władcy powierzali mu misje służące łagodzeniu konfliktów i zawieraniu porozumień. Pod koniec życia udał się do króla Hiszpanii Filipa III, aby przedstawić skargi mieszkańców Królestwa Neapolu na działania miejscowych władz.
Misja zaprowadziła go do Lizbony. Tam zmarł 22 lipca 1619 roku, dokładnie w dniu swoich 60. urodzin. Jego ciało przewieziono później do klasztoru franciszkańskiego w Villafranca del Bierzo na terenie Hiszpanii.
Za co został doktorem Kościoła?
Wawrzyniec z Brindisi został beatyfikowany w 1783 roku przez papieża Piusa VI, a w 1881 roku kanonizował go Leon XIII. Dopiero jednak w XX wieku rozpoczęto pełne wydawanie jego zachowanych pism. Opublikowane w latach 1928–1956 dzieła zebrane objęły ponad 15 tomów.
Znalazły się w nich komentarze biblijne, traktaty teologiczne, pisma polemiczne oraz liczne kazania. Szczególne znaczenie miała „Explanatio in Genesim”, czyli obszerne objaśnienie Księgi Rodzaju, w którym autor korzystał z dorobku Ojców Kościoła, teologów scholastycznych, a także uczonych żydowskich.
Ważną część jego spuścizny stanowiło również „Mariale” – zbiór kazań i rozważań poświęconych Matce Bożej. Wawrzyniec bronił w nich nauki o Niepokalanym Poczęciu i pisał o udziale Maryi w dziele odkupienia. Pozostawił także trzytomowe dzieło „Lutheranismi hypotyposis”, przedstawiające katolicką odpowiedź na nauki reformatorów.
Papież Jan XXIII ogłosił go doktorem Kościoła 19 marca 1959 roku, nadając mu przydomek „Doctor Apostolicus” – „doktor apostolski”. Decyzja nie była nagrodą za pojedynczą książkę. Wynikała z połączenia świętości życia, wybitnej wiedzy teologicznej i niezwykle intensywnej działalności apostolskiej.
Sw. Wawrzyniec łączył teologię z duszpasterstwem: pisał dla uczonych, ale przemawiał również do prostych wiernych. Właśnie ta zdolność przekładania rozległej wiedzy na jasne głoszenie Ewangelii sprawiła, że Kościół uznał go nie tylko za świętego kapłana, lecz także za jednego ze swoich nauczycieli.
Czytaj też:
Kościół wspomina bł. Fidelisa Chojnackiego. Kapucyn zginął w Dachau
Kresy.pl / Vatican
