Nie opuścili wiernych w Pierszajach. Błogosławieni Achilles Puchała i Herman Stępień
Kościół katolicki 19 lipca wspomina błogosławionych Achillesa Puchałę i Hermana Stępnia – polskich franciszkanów konwentualnych posługujących w parafii Pierszaje na Nowogródczyźnie.
W 1943 roku nie opuścili zagrożonych parafian i ponieśli męczeńską śmierć z rąk niemieckich okupantów w pobliskiej Borowikowszczyźnie.
Józef Puchała, późniejszy o. Achilles, urodził się 18 marca 1911 roku w Kosinie koło Łańcuta. Wychowywał się w wielodzietnej rodzinie Franciszka i Zofii z Olbrychtów. Po ukończeniu piątej klasy szkoły powszechnej wyjechał do Lwowa, gdzie kontynuował naukę w prowadzonym przez franciszkanów Małym Seminarium Misyjnym.
W 1927 roku, mając 16 lat, został przyjęty do Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych. Nowicjat rozpoczął w Łagiewnikach koło Łodzi, przyjmując imię Achilles. Po złożeniu pierwszych ślubów wrócił do Lwowa, aby ukończyć gimnazjum i zdać maturę. Następnie rozpoczął studia filozoficzne i teologiczne w seminarium franciszkanów w Krakowie.
Święcenia kapłańskie przyjął 5 lipca 1936 roku, po czym jeszcze przez rok kontynuował naukę. W 1937 roku został skierowany do klasztoru franciszkanów w Grodnie, gdzie pracował przez dwa lata. Dnia 17 maja 1939 roku przeniesiono go do Iwieńca w diecezji pińskiej.
Po wybuchu II wojny światowej objął opuszczoną przez dotychczasowego proboszcza parafię św. Jerzego w Pierszajach. Nastąpiło to pod koniec 1939 albo na początku 1940 roku. Parafia liczyła wówczas prawie pięć tys. wiernych.
W warunkach okupacji sowieckiej, a następnie niemieckiej, o. Achilles prowadził działalność duszpasterską i wspierał potrzebujących. Dzielił się żywnością, pomagał ubogim oraz zabiegał u władz okupacyjnych o uwalnianie zatrzymanych i pozostawianie w domach osób przeznaczonych do wywózki na roboty przymusowe.
Karol Stępień, późniejszy o. Herman, urodził się 21 października 1910 roku w Łodzi, w ubogiej rodzinie robotniczej. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął w 1926 roku naukę w niższym seminarium franciszkanów we Lwowie.
W 1929 roku wstąpił do nowicjatu w Łagiewnikach i przyjął imię Herman. Ze względu na swoje zdolności został skierowany na studia do Rzymu. W latach 1934–1938 kształcił się na Papieskim Wydziale Teologicznym św. Bonawentury.
Święcenia kapłańskie przyjął 27 lipca 1937 roku. Po powrocie do kraju kontynuował naukę na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, uzyskując tytuł magistra teologii. Pracował następnie jako duszpasterz w Radomsku i Wilnie.
W pierwszych latach wojny został skierowany do Pierszaj, gdzie pomagał o. Achillesowi w prowadzeniu parafii. Źródła wskazują w tym przypadku wiosnę 1940 roku albo rok 1941. Obaj zakonnicy wspierali mieszkańców dotkniętych represjami, udzielali sakramentów oraz starali się ratować zatrzymanych i osoby zagrożone wywózką.
Latem 1943 roku Niemcy przeprowadzili w rejonie Puszczy Nalibockiej wielką operację przeciwpartyzancką pod kryptonimem „Hermann”. Podczas pacyfikacji mordowano mieszkańców, palono wsie i wywożono ludność do obozów oraz na roboty przymusowe. Operacja objęła także gminę Pierszaje.
Dnia 19 lipca 1943 roku do Pierszaj przybyła niemiecka grupa operacyjna. Na placu przed kościołem zgromadzono od 200 do 300 mieszkańców. Ojcowie Achilles i Herman mogli pozostać na plebanii lub się ukryć. Namawiali ich do tego parafianie oraz jeden z miejscowych niemieckich żandarmów.
Zakonnicy odmówili jednak opuszczenia wiernych. „Pasterze nie mogą opuścić wiernych” – mieli odpowiedzieć, po czym dobrowolnie dołączyli do zatrzymanych.
Po przeprowadzeniu selekcji część mieszkańców zwolniono, a pozostałych popędzono w stronę Borowikowszczyzny. Tam obu franciszkanów oddzielono od parafian i zamknięto w stodole należącej do miejscowej rodziny.
Jeszcze tego samego dnia zakonnicy zostali zamordowani. Według opracowania franciszkańskiej prowincji zostali zastrzeleni, a następnie Niemcy podpalili stodołę. Nie było bezpośrednich świadków ostatnich chwil ich życia.
Mieszkańców Pierszaj nie wymordowano. Część zwolniono, a część wywieziono na roboty przymusowe do Niemiec. Zwęglone szczątki kapłanów zostały później zebrane i pochowane przy kościele parafialnym w Pierszajach.
Miejsce ich męczeńskiej śmierci w Borowikowszczyźnie upamiętniono kaplicą. Szczątki zakonników spoczywają obecnie w relikwiarzu w kościele św. Jerzego w Pierszajach.
Achilles Puchała i Herman Stępień zostali beatyfikowani 13 czerwca 1999 roku w Warszawie przez papieża Jana Pawła II. Znaleźli się w gronie 108 polskich męczenników II wojny światowej, którzy ponieśli śmierć wskutek prześladowań prowadzonych przez niemieckich okupantów.
Liturgiczne wspomnienie 108 błogosławionych męczenników przypada 12 czerwca. Achilles Puchała i Herman Stępień są ponadto wymieniani 19 lipca, w rocznicę swojej męczeńskiej śmierci.
Czytaj też:
Polscy męczennicy z Pariacoto: franciszkanie zamordowani przez komunistycznych terrorystów
Bł. Władysław Bukowiński. Polski kapłan, który dobrowolnie pozostał wśród zesłańców
Kresy.pl / Deon
