Janusz Kusociński – rekordzista i konspirator, zamordowany w Palmirach
28 marca 1940 roku w Warszawie gestapo aresztowało Janusza Kusocińskiego – jednego z najwybitniejszych polskich lekkoatletów okresu międzywojennego, mistrza olimpijskiego i jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci sportu II Rzeczypospolitej.
Kusociński urodził się 15 stycznia 1907 roku w Warszawie w rodzinie urzędnika kolejowego, wychowywał się w Ołtarzewie. Początkowo interesował się palantem i piłką nożną, jednak jego talent biegowy ujawnił się przypadkowo podczas startu w barwach Robotniczego Klubu Sportowego „Sarmata”. W 1928 roku przeszedł do „Warszawianki”, z którą związany był do wybuchu wojny.
Już na początku kariery osiągał znaczące wyniki – w 1928 roku trzykrotnie poprawiał rekord Polski na 5000 m. Łącznie zdobył 10 tytułów mistrza Polski na dystansach od 800 do 10 000 m i 25 razy ustanawiał rekordy kraju. Przełomowy okazał się 1931 rok, gdy startował 43 razy i został uznany najlepszym sportowcem Polski w plebiscycie „Przeglądu Sportowego”.
Największy sukces odniósł podczas igrzysk olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku, zdobywając złoty medal w biegu na 10 000 m z rekordem olimpijskim 30.11,4. W tym samym roku ustanowił także dwa rekordy świata – na 3000 m w Antwerpii oraz na dystansie 4 mil w Poznaniu. Był sportowcem cenionym za wytrzymałość i odporność psychiczną.
Kontuzja kolana w 1933 roku przerwała jego karierę, jednak powrócił do startów w 1937 roku. W 1939 roku ponownie osiągał wysoką formę, bijąc rekordy Polski i przygotowując się do igrzysk olimpijskich w Helsinkach.
Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 roku zgłosił się jako ochotnik do obrony Warszawy. Służył w 360 Pułku Piechoty, został ranny i odznaczony Krzyżem Walecznych. Po kapitulacji zaangażował się w działalność konspiracyjną w Organizacji Wojskowej „Wilki”, gdzie działał w wywiadzie pod pseudonimem „Prawdzic”.
Aresztowanie było wynikiem donosu. 28 marca 1940 roku został zatrzymany przez gestapo. Osadzono go w więzieniu mokotowskim, a następnie przesłuchiwano i torturowano w alei Szucha. Pomimo brutalnego śledztwa nie ujawnił współpracowników.
Między 20 a 21 czerwca 1940 roku został przewieziony do Palmir pod Warszawą. 21 czerwca 1940 roku został tam rozstrzelany przez Niemców w ramach masowych egzekucji polskiej inteligencji.
Kresy.pl / IPN
