Redakcja @Lipinski

26645

Kresy.pl odwiedziły Samborszczyznę

W Samborze, Rudkach i okolicznych wioskach mieszka bardzo wielu Polaków, dlatego Portal Kresy.pl postanowił udać się tam z kurtuazyjną wizytą, zwłaszcza, że teren ten leży bardzo blisko granicy 😉 Oto nasza fotorelacja z wczorajszej wyprawy.

W rzeczywistości do Lwowa, Sambora, Łanowic, Strzelczysk i Mościsk wysłało nas Stowarzyszenie Wspólnota Polska z prelekcjami na temat 30-lecia Solidarności.

Nie jedźcie do Lwowa – nie ma takiego miasta

Znaleźliśmy chwilę, by podzielić się z Wami dzisiejszym plonem. Przyczynek do studium nad świadomością narodową naszego wschodniego sąsiada. Siedzimy sobie właśnie w bardzo przyjemnej kawiarni nieopodal Katedry Łacińskiej. Przy sąsiednim stoliku siedzi koleś ze znaczkiem Swobody w klapie marynarki – pewnie jakiś radny. Najciemniej pod latarnią 😉

Latyczów

Kościół i klasztor katolicki (podominikański). Ufundowany w 1606 r. przez Jana Potockiego, w 1613 r. królewskim przywilejem wyłączony z jurysdykcji cywilnej. Ongiś jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych na Ukrainie. W 1832 r. Rosjanie skasowali klasztor. Kościół zniszczony pożarem w 1854 r. i odbudowany, restaurowany w 1906 r. W 1937 r. władze sowieckie zamknęły kościół, instalując w nim zakład produkcyjny i magazyn zbóż. W budynku klasztoru umieszczono szkołę stolarzy i szwalnię. Kościół zwrócony w 1989 r. W 1995 r. czyniono przygotowania do powrotu cudownego obrazu (przechowanego w kaplicy Sióstr Służebniczek w Lublinie), ale władze kościelne nie udzieliły zezwolenia, ze względu na niepewną sytuację na Ukrainie. W fasadzie kościoła fronton z wolutami, dekorowany wazonami. Poniżej malowana kopia cudownego wizerunku. Po obu stronach nawy niskie kaplice, zwieńczone kopułami wspartymi na bębnach. Do kruchty prowadzi portyk z ozdobnym frontonem. Do północnej ściany kościoła przylegają mury obronne z basztą z 1598 r. Okrągła baszta jest dwukondygnacyjna. Ściany z wąskimi, kluczowymi strzelnicami, zwieńczone blankami.

Zbigniew Hauser

Bukowina wraca do korzeni

Bukowińscy Rumuni zaczęli manifestować jedność z Macierzą, organizując m.in. żywy łańcuch łączący obie części kraju. Władze rumuńskie zaczęły się też domagać od Ukrainy zwrotu północnej Bukowiny, która została do niej włączona na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow.

Brody

Budowę Wielkiej Synagogi w Brodach rozpoczęto w 1746 r. Powstała z pieniędzy Jakuba Ickowicza, syn Izhaka Krukiwera. Synagoga spłonęła w pożarze z 1859 r., który strawił większą część Brodów. Ucierpiała także w I i II wojnie światowej. Po remoncie przeprowadzonym w latach 60-tych XX w., była wykorzystywana jako magazyn. Obecnie w stanie szybko postępującej ruiny.

Kalendarz na 2011 rok z widokami Kresów

Bardzo praktyczna rzecz i ciekawy prezent pod choinkę. Stojący kalendarz na biurko (10 x 15 cm) z fotografiami Kresów autorstwa jednej z naszych użytkowniczek. Kalendarz ma bardzo atrakcyjną cenę. Kosztuje jedyne 25 złotych. Aż 50% dochodu ze sprzedaży zostanie przekazane na funkcjonowanie Państwa ulubionego Portalu 😉 Zamówienia prosimy wysyłać na wybrany z trzech następujących adresów: [email protected], [email protected], [email protected].

Husiatyn

Kościół pobernardyński założony w 1610 r., budowę kościoła ukończono w 1625 r. z fundacji Walentego Kalinowskiego. Miał charakter obronny, otoczony był murem z wieżami strażniczymi i strzelnicami. Odbudowę w l. 1690-1723 sfinansował Adam Hieronim Sieniawski. Po kasacie klasztoru w roku 1784, Bernardyni wrócili do niego dopiero w 1938, ale już w 1946 znowu musieli go opuścić. Kościół stał się magazynem ziarna i mebli, na koniec składem chemikaliów. Zdewastowaną świątynię zwrócono katolikom w 1990 r.

Kudryńce

Zamek został wzniesiony na pocz. XVII w. przez Mikołaja Herburta, wojewodę ruskiego. Miał kształt czworoboku z trzema basztami. Zdobyty przez Turków w 1672 r. odzyskany w 1683 r. W XVIII w. utracił znaczenie obronne, przebudowany przez Humanieckich na rezydencję. Od połowy XIX w. w ruinie. W latach 1919-1939 pod opieką KOP. Dokonano wtedy częściowej restauracji, mieściło się tu muzeum regionalne. Do dziś zachowała się część murów obronnych i resztki baszt.

Zbigniew Hauser

Krzemieniec

Liceum Krzemienieckie i kościół licealny.
Szkołę założył Tadeusz Czacki, ówczesny wizytator placówek oświatowych guberni wołyńskiej, podolskiej i kijowskiej, przy udziale Hugona Kołłątaja. Mieściła się w siedzibie dawnego kolegium jezuickiego w zespole architektonicznym pałacu Wiśniowieckich, który po kasacie zakonu przejęła Komisja Edukacji Narodowej. Szkoła miała pełnić funkcję ośrodka edukacyjnego i kulturalnego dla południowo-wschodnich Kresów byłej Rzeczypospolitej, oferując wykształcenie od elementarnego poprzez średnie, zawodowe, aż do półwyższego. Pierwszym dyrektorem placówki został Józef Czech. Pierwotna nazwa szkoły, Gimnazjum Wołyńskie, obowiązywała do 1819 r., potem ranga placówki wzrosła, a jej nazwę zmieniono na Liceum Krzemienieckie. Już jako liceum szkoła mogła nadawać niższe tytuły naukowe.

Liceum szczyciło się bogatą biblioteką opartą na księgozbiorze Stanisława Augusta Poniatowskiego. W roku 1825 biblioteka miała blisko 31 000 ksiąg (bez dubletów) ? w czym wielka zasługa Tadeusza Czackiego. Po upadku powstania listopadowego Liceum Krzemienieckie zostało zamknięte przez władze carskie. Część kadry oraz większość majątku szkoły wchłonął tworzący się właśnie Uniwersytet Kijowski, natomiast biblioteka krzemieniecka (jedna z najcenniejszych i najbogatszych w ówczesnej Polsce) oraz bezcenna galeria Stanisława Augusta Poniatowskiego zostały zrabowane i umieszczone w Kijowie. Biblioteka ta stała się początkiem dla utworzenia Narodowej Biblioteki Ukraińskiej w Kijowie.

Na mocy dekretu marszałka Józefa Piłsudskiego z 1920 r. dawne Liceum Krzemienieckie wznowiło działalność w roku 1922, jako zespół szkół. Była ona kontynuowana do roku 1939.

28 lipca 1941 r., wkrótce po zajęciu Krzemieńca przez wojska niemieckie, Niemcy, na podstawie listy ułożonej przez nacjonalistów ukraińskich, aresztowali przedstawicieli inteligencji polskiej, głównie nauczycieli Liceum Krzemienieckiego. W dniach 28-30 lipca 1941 r. 30 osób z tej grupy zostało przez Niemców rozstrzelanych pod Górą Krzyżową.
(Wikipedia.pl)

Kościół licealny (pojezuicki). Ufundowany przez kasztelana krakowskiego Janusza Antoniego Wiśniowieckiego i wojewodę wileńskiego Michała Serwacego Wiśniowieckiego, w l. 1720-40 wg projektu Pawła Giżyckiego. Po kasacie zakonu był kościołem parafialnym. Od 1832 r. cerkiew prawosławna. Usunięto wtedy dawne wyposażenie i zamalowano freski. Rewindykowany w 1920 r. Za czasów sowieckich zamieniony w salę sportową, na koniec przejęty przez Ukraińską Cerkiew Autokefaliczną.

Zbigniew Hauser

Klewań

Dawny zamek Czartoryskich wzniesiony w 1475 r. przez Michała i Fiodora Czartoryskich. Na pocz. XVIII w. Czartoryscy opuścili zamek, wywożąc z niego całe wyposażenie i zbiory. Jednakże książe Konstanty Czartoryski by nie dopuścić do ostatecznego zrujnowania gniazda rodowego umieścił tu szkołę powiatową, później przekształconą w gimnazjum. Po jego zamknięciu przez Rosjan w 1832 r. mieścił się tu zarząd dóbr państwowych. Za czasów sowieckich była tu szkoła i biblioteka. W 1992 r. opuszczony zamek strawił pożar.

Zbigniew Hauser

Bezdomny z wyboru

Portal kresy.pl nawiązał współpracę z Wydawnictwem Benedyktynów Tyniec, które zgodziło się przekazać 10 zł od każdego sprzedanego egzemplarza książki “Bezdomny z wyboru” ks. Jarosława Wiśniewskiego na utrzymanie portalu.

Sutkowce

Zamek został wzniesiony w 2 poł.XV w. przez Fiodora Chodźkę, który od nazwy wsi przyjął nazwisko Sutkowski. W 1623 r. przebudowany przez Aleksandra Bałabana. W XVIII w., zwłaszcza po odzyskaniu Kamieńca Podolskiego, utracił znaczenie i popadł w ruinę. Wzniesiony na planie czworoboku miał cztery wysokie baszty. Zachowała się jedna z nich z otworami strzelniczymi.

Zbigniew Hauser

Potylicz

Cerkiew grekokatolicka Świętego Ducha. Wzniesiona w 1502 r. kosztem potylickich garncarzy. W 1736 r. część ołtarzową nakryto barokową kopułą. Drewniana, trójdzielna. Nad nawą namiotowy dach z jednym załamaniem, nad częścią ołtarzową ośmioboczna kopuła z latarnią, nad babińcem dach kalenicowy. Drzwi ozdobione artystycznie kutymi zawiasami. Wewnątrz monumentalne malowidło z l. 1620-40. Obok drewniana dzwonnica na planie czworoboku, dwukondygnacyjna, szkieletowa.

Zbigniew Hauser

Skałat

Zamek wzniesiony ok 1630 r. przez Krzysztofa Wichrowskiego. Później własność Firlejów. Wielokrotnie zdobywany i niszczony przez Kozaków i Turków. W XVIII w odbudowany i przekształcony w rezydencję (Maria z Wodzickich Scypionowa). Ponownie zniszczony w czasie I wojny światowej. Miał kształt czworoboku z czterokondygnacyjnymi basztami w narożach, otoczony wałami i fosami. Masywny budynek bramny dekorowany był trzema kamiennymi figurami. Przed 1939 rokiem zamkiem opiekowała się placówka KOP. Zachowały się cztery baszty, zaniedbane i wewnątrz zdewastowane oraz resztki murów obronnych. Na dziedzińcu ustawiono po wojnie pomnik Bohdana Chmielnickiego.

Zbigniew Hauser

Skit Maniawski

Skit Maniawski położony w leśnej okolicy powyżej wsi. Jest to dawny monaster bazyliański, od XVII w. główna ostoja prawosławia na Rusi Czerwonej. Budowę rozpoczęto w 1611 r. z fundacji Piotra Lachowicza, dzierżawcy żup sołotwińskich. Za panowania Władysława IV monaster liczył kilka cerkwi i dwustu mnichów. Skit Maniawski pozostał prawosławny nawet wtedy, gdy na pocz. XVIII w. cała eparchia lwowska przyjęła katolicyzm. Klasztor skasowali Austriacy w roku 1785. Przed 1939 r. zespół był już opuszczony i zrujnowany. Niedawno dokonano częściowej rekonstrukcji. Obecnie jest tu muzeum.

Zbigniew Hauser

Rosyjska prasa zbulwersowana działaniami PiS

Największe rosyjskie dzienniki zarzuciły liderowi Prawa i Sprawiedliwości Jarosławowi Kaczyńskiemu podgrzewanie atmosfery przed planowaną na początek grudnia wizytą w Polsce prezydenta Dmitrija Miedwiediewa. Powodem publikacji stał się list Jarosława Kaczyńskiego do amerykańskich kongresmenów, w którym brat tragicznie zmarłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego prosi Stany Zjednoczone o pomoc w wyjaśnieniu przyczyn katastrofy lotniczej z 10 kwietnia.