W najbliższy poniedziałek, 23 marca, naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie rozpoczną prace poszukiwawcze w miejscowości Ugły w obwodzie rówieńskim na Ukrainie. Celem badań jest odnalezienie zbiorowej mogiły kilkudziesięciu Polaków zamordowanych w czasie zbrodni wołyńskiej w maju 1943 roku. Ofiary zostały zabite przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii, a następnie pochowane w kilku prowizorycznych miejscach […]
20 marca 1946 roku w nieistniejącej dziś wsi Jasiel w Bieszczadach oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii rozbiły grupę żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza oraz funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a następnie dokonały egzekucji wziętych do niewoli Polaków. Placówka WOP w Jasielu funkcjonowała w wyjątkowo trudnych warunkach – była odosobniona i narażona na stałą aktywność UPA. W marcu 1946 roku […]
W nocy z 19 na 20 marca 1986 roku doszło do jednego z najbardziej szokujących aktów profanacji w powojennej historii Polski. Trzej sprawcy włamali się do bazyliki prymasowskiej w Gnieźnie i dokonali dewastacji relikwiarza św. Wojciecha – jednego z najważniejszych symboli religijnych i narodowych. Przestępcy wykorzystali fakt prowadzonych w katedrze prac remontowych. Do wnętrza dostali […]
Czeskie służby prowadzą śledztwo w sprawie pożaru, do którego doszło w zakładzie przemysłowym w Pardubicach, około 100 kilometrów na wschód od Pragi. Ogień wybuchł nad ranem 20 marca w magazynie należącym do firmy LPP Holding, specjalizującej się w technologiach bezzałogowych. Według władz najbardziej prawdopodobną przyczyną zdarzenia jest celowe podpalenie, a sprawa rozpatrywana jest w kontekście […]
20 marca 1942 roku na murach okupowanej Warszawy po raz pierwszy pojawił się znak Polski Walczącej – słynna „kotwica”, która stała się jednym z najważniejszych symboli oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi. Jej powstanie było odpowiedzią na nasilającą się wówczas wojnę propagandową. Niemcy szeroko wykorzystywali symbol „V”, przejęty od aliantów i przekształcony w znak własnych zwycięstw. Polskie […]
20 marca 1957 roku w warszawskiej FSO ruszyła seryjna produkcja Syreny – auta, które stało się jednym z najtrwalszych symboli motoryzacji PRL. Był to zarazem jedyny powojenny samochód osobowy produkowany w Polsce, który uchodzi za konstrukcję w pełni krajową. Pierwsze prototypy pokazano już w 1955 roku, a model seryjny otrzymał nazwę Syrena 100. Miał dwucylindrowy, […]
Około 80 jednostek broni oraz elementy wyposażenia militarnego z okresu I i II wojny światowej odkryto w piwnicach kamienicy przy ul. Blich 1 w Krośnie. Znalezisko ujawniono podczas prac archeologicznych prowadzonych w związku z remontem budynku. Na ślad historycznego arsenału natrafiono w czwartek, 19 marca. Archeolog prowadzący badania odkrył zasypisko, które – jak się okazało […]
19 marca 1981 roku w Bydgoszczy doszło do jednego z najpoważniejszych kryzysów w historii „Solidarności”. W gmachu Wojewódzkiej Rady Narodowej milicja brutalnie pobiła działaczy związkowych i przedstawicieli rolników domagających się legalizacji niezależnego związku zawodowego. Wydarzenia te znacząco zaostrzyły napięcia społeczne i postawiły kraj na krawędzi otwartego konfliktu. Bezpośrednim tłem kryzysu był spór o utworzenie NSZZ […]
Jan Zamoyski należał do najbardziej wpływowych ludzi swojej epoki i bez wątpienia do najwybitniejszych magnatów w dziejach Rzeczypospolitej. Urodził się 19 marca 1542 roku w Skokówce. Wywodził się ze średniozamożnej szlachty. Jego ojciec był kasztelanem chełmskim, jednak nie należał do elity magnackiej i posiadał zaledwie kilka wsi. Tym bardziej imponująca jest skala kariery, jaką osiągnął […]
Na kujawskim cmentarzysku w Pniu archeolodzy odkrywają niezwykłe pochówki, które odsłaniają mroczne lęki i wyobrażenia ludzi żyjących w XVII wieku.
W Stanach Zjednoczonych rośnie liczba dorosłych przygotowujących się do przyjęcia wiary katolickiej. Dane z wielu diecezji wskazują, że tegoroczna Wielkanoc przyniesie wyraźny wzrost liczby katechumenów, co część obserwatorów interpretuje jako oznaki lokalnego odrodzenia religijnego. Jak podaje OSV News, po latach spadków liczby dorosłych chrztów i konwersji widoczny jest trend wzrostowy. Już w latach 2023–2024 odnotowano […]
18 marca 1401 roku w Radomiu potwierdzono jedno z kluczowych porozumień w dziejach relacji polsko-litewskich – unię wileńsko-radomską. Akt ten, poprzedzony wcześniejszymi ustaleniami w Wilnie i Grodnie, regulował stosunki między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim po okresie napięć i niepewności politycznej. Bezpośrednim impulsem do zawarcia porozumienia była klęska wojsk litewskich nad Worsklą w 1399 […]
18 marca 1942 roku zapisał się jako moment przełomowy w dziejach Armii Polskiej w Związku Sowieckim. Tego dnia, po rozmowie generała Władysława Andersa z Józefem Stalinem, zapadła decyzja o ewakuacji części polskich oddziałów na Bliski Wschód. Była ona konsekwencją dramatycznej sytuacji aprowizacyjnej oraz narastających napięć politycznych między sojusznikami. Niespodziewana zgoda Stalina Bezpośrednim impulsem do działania […]
Na Ostrowie Lednickim – jednym z najważniejszych ośrodków wczesnego państwa Piastów – w X wieku doszło do katastrofy budowlanej. To, co było porażką pierwszych władców Polski, dziś stało się dla archeologów wyjątkową okazją do poznania technik inżynieryjnych z czasów Mieszka I. Ponad tysiąc lat później ślady tego zdarzenia pozwalają naukowcom zrekonstruować sposób budowy umocnień grodowych. […]
18 marca 1596 roku tradycyjnie wskazuje się jako moment przeniesienia stolicy z Krakowa do Warszawy. W rzeczywistości nie była to jednak formalna decyzja ustanawiająca nowe centrum państwa, lecz początek procesu, który dopiero z czasem doprowadził do trwałego przeniesienia dworu i instytucji władzy. Bezpośrednim impulsem był pożar zamku na Wawelu na początku 1596 roku, który poważnie […]
W hiszpańskich seminariach duchownych kształci się obecnie 1066 kleryków – wynika z najnowszych danych Konferencja Episkopatu Hiszpanii. To o 30 więcej niż rok wcześniej, co oznacza pierwsze wyraźniejsze odbicie po latach spadków liczby powołań. W ciągu ostatniego roku do seminariów wstąpiło 201 kandydatów, natomiast 82 zrezygnowało z dalszej formacji. W tym samym czasie 58 alumnów […]
Bazylika Grobu Świętego w Jerozolimie pozostaje zamknięta od 28 lutego 2026 roku. Decyzja ta została podjęta przez władze izraelskie w związku z gwałtowną eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz zagrożeniem ostrzałami rakietowymi. Oficjalnym uzasadnieniem są względy bezpieczeństwa. W rejonie Starego Miasta odnotowano przypadki spadających odłamków – na przykład 16 marca fragmenty pocisku spadły w jego […]
Traktat ryski, podpisany 18 marca 1921 roku, zakończył wojnę polsko-bolszewicką i ustalił wschodnią granicę Polski aż do 1939 roku. Dla części historyków był wyrazem realistycznej polityki obozu narodowego, dla innych – porażką federalistycznej koncepcji Józefa Piłsudskiego. Układ wszedł w życie 30 kwietnia 1921 roku po wymianie dokumentów ratyfikacyjnych w Mińsku. Rokowania polsko-sowieckie rozpoczęły się w […]
17 marca 1826 roku w Wiedniu zmarł Józef Maksymilian Ossoliński – wybitny bibliofil, uczony i twórca Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W dwusetną rocznicę jego śmierci Sejm ustanowił rok 2026 Rokiem Ossolińskiego, podkreślając jego znaczenie dla polskiej kultury i nauki. Urodził się najpewniej w 1754 roku w Woli Mieleckiej, skoro został ochrzczony 8 czerwca tego roku. […]
Krakowscy naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zdobyli złoty medal podczas międzynarodowych targów wynalazków Invention & Design EXPO w Kaohsiung na Tajwanie. Nagrodę przyznano za opracowanie nowatorskiego systemu zasilania dronów opartego na wodorowych ogniwach paliwowych. Projekt dotyczy bezzałogowego statku powietrznego z hybrydowym źródłem energii, które pozwala jednocześnie zmniejszyć masę układu zasilania i wydłużyć czas lotu. […]
17 marca 1938 roku rząd Rzeczypospolitej Polskiej wystosował wobec Litwy ultimatum, które stało się punktem zwrotnym w relacjach obu państw. Choć bezpośrednim impulsem do jego ogłoszenia był incydent graniczny z 11 marca, w którym litewscy strażnicy zastrzelili żołnierza Korpusu Ochrony Pogranicza Stanisława Serafina, rzeczywiste przyczyny kryzysu miały znacznie głębszy charakter i sięgały początku lat dwudziestych. […]
17 marca 1963 roku (niektóre źródła podają 12 czerwca 1963 roku) w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku uruchomiono reaktor „Anna” – jedno z ważniejszych urządzeń w historii polskich badań nad energią jądrową. Nie był to reaktor energetyczny, lecz tzw. zestaw krytyczny o bardzo małej mocy, przeznaczony do badań i szkolenia specjalistów. Był to pierwszy w […]
17 marca 1921 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję Marcową – pierwszą pełną ustawę zasadniczą odrodzonej Rzeczypospolitej. Akt ten miał zakończyć okres tymczasowości po odzyskaniu niepodległości i stworzyć trwałe podstawy ustrojowe państwa. Był efektem dwuletnich prac prowadzonych w trudnych warunkach walk o granice oraz ostrych sporów politycznych. Konstytucja opierała się na zasadzie suwerenności narodu i trójpodziale […]
Medal i dyplom „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dla Leona Jastrzębia (1904–1971) zostały uroczyście wręczone w poniedziałek, 16 marca 2026 roku, w Chełmie. Wyróżnienie odebrała jego wnuczka Anna Wojda podczas ceremonii w Muzeum Ziemi Chełmskiej. Tytuł przyznano za uratowanie żydowskiej rodziny Singerów w czasie niemieckiej okupacji w latach 1941–1942. Choć Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uznał […]
Rzecznik prasowy Archidiecezji Krakowskiej ks. Piotr Studnicki odniósł się do publikacji „Rzeczpospolitej”, dotyczącej działań kard. Karola Wojtyły wobec duchownych oskarżanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich w czasach, gdy był metropolitą krakowskim. Komentarz ukazał się w poniedziałek, 16 marca, na stronie archidiecezji. W swoim stanowisku ks. Studnicki położył nacisk przede wszystkim na perspektywę osób skrzywdzonych. Napisał, że […]
Jedna z zaginionych kart, należących do tzw. Palimpsestu Archimedesa – średniowiecznego rękopisu zawierającego kopie dzieł starożytnego matematyka – została odnaleziona we francuskim Musée des Beaux-Arts w Blois. Odkrycia dokonał Victor Gysembergh, badacz francuskiego CNRS związany z Centre Léon Robin (CNRS/Sorbonne Université). W zbiorach muzeum natrafił on na pergamin, który przez ponad sto lat pozostawał nierozpoznany. […]
16 marca 1901 roku w krakowskim Teatrze Miejskim odbyła się premiera „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego – dramatu, który z czasem urósł do rangi jednego z najważniejszych utworów w dziejach polskiej literatury i teatru. Inspiracją dla sztuki było autentyczne wesele poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, które odbyło się pod koniec listopada 1900 roku w Bronowicach pod […]
Kościół katolicki w Singapurze przygotowuje się na przyjęcie rekordowej liczby nowych wiernych podczas tegorocznych obchodów Wielkanocy. W noc paschalną chrzest przyjmie 1089 dorosłych katechumenów, a kolejnych 158 osób ochrzczonych wcześniej w innych wspólnotach chrześcijańskich zostanie w pełni przyjętych do Kościoła katolickiego poprzez sakramenty inicjacji chrześcijańskiej. Uroczystości poprzedził obrzęd wybrania, który rozpoczyna ostatni etap przygotowania do […]
15 marca 1943 roku nad ranem niemieccy funkcjonariusze otoczyli gospodarstwo Wincentego i Łucji Baranków w Siedliskach pod Miechowem, a następnie zamordowali małżeństwo Baranków, ich dwóch synów oraz czterech ukrywanych przez nich Żydów. Następnego dnia zginęła także Katarzyna Baranek, macocha Wincentego, wydana Niemcom pod groźbą zbiorowej represji wobec mieszkańców wsi. Rodzina Baranków należała do tych Polaków, […]
15 marca 1957 roku do Egiptu wyruszyła pierwsza samodzielna polska wyprawa archeologiczna kierowana przez profesora Kazimierza Michałowskiego. Wydarzenie to uznaje się za początek nowego etapu w historii polskiej nauki – narodzin polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej, która w kolejnych dekadach zdobyła międzynarodowe uznanie. Ekspedycja rozpoczęła badania w starożytnym mieście Tell Atrib, identyfikowanym z antycznym Athribis w […]
15 marca 1923 roku w Paryżu mocarstwa sprzymierzone ostatecznie uznały wschodnią granicę II Rzeczypospolitej. Decyzję tę podjęła Konferencja Ambasadorów – organ powołany po I wojnie światowej do rozstrzygania sporów terytorialnych. Uznanie granicy oznaczało międzynarodowe potwierdzenie przynależności do Polski m.in. Galicji Wschodniej oraz Wileńszczyzny i zamykało kilkuletni proces kształtowania granic odrodzonego państwa. Dlaczego do takiego rozstrzygnięcia […]
Około 24 proc. dorosłych Polek i Polaków może spełniać kryteria PTSD, czyli zaburzenia po stresie traumatycznym – wynika z nowego badania opublikowanego właśnie w „Scientific Reports”. To wynik wyjątkowo wysoki na tle Europy: autorzy przypominają, że w reprezentatywnych badaniach prowadzonych w krajach europejskich odsetek prawdopodobnego PTSD zwykle mieści się w przedziale od 0,4 do 3,8 […]
14 marca 1964 roku Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera Józefa Cyrankiewicza List 34 – krótki protest polskiej inteligencji przeciw polityce kulturalnej władz PRL. Autorzy pisma sprzeciwiali się przede wszystkim zaostrzeniu cenzury oraz ograniczeniu przydziału papieru na druk książek i czasopism. W szerszym sensie występowali także przeciw ograniczaniu wolności słowa i swobód obywatelskich. Wystąpienie to […]
Jedna z największych zagadek współczesnej sztuki ulicznej może być bliska rozwiązania. W opublikowanym 13 marca śledztwie agencja Reuters odsłoniła tożsamość słynnego anonimowego artysty o pseudonimie Banksy. Agencja Reuters przedstawiła najbardziej przekonujące i szczegółowe jak dotąd dowody wskazujące, że Banksy w rzeczywistości nazywa się Robin Gunningham. Gunningham to pochodzący z Bristolu Brytyjczyk urodzony w 1973 roku, […]
Archeolodzy pracujący w Szkocji odkryli pozostałości niewielkiego rzymskiego fortu strażniczego zbudowanego w pobliżu Wału Antonina. Znalezisko jest interesujące, ponieważ przypomina o okresie, gdy Rzymianie próbowali przesunąć granicę swojego imperium dalej na północ niż słynny Wał Hadriana. Rzymska obecność w tej części Brytanii była jednak krótkotrwała, a północ Szkocji nigdy nie została trwale podporządkowana Rzymowi. Czytaj […]
14 marca 1850 roku w Berdyczowie Honoré de Balzac poślubił Ewelinę Hańską, kobietę, z którą przez lata łączył go jeden z najsłynniejszych romansów epistolarnych XIX wieku. Ich ślub był zwieńczeniem długiej, skomplikowanej historii uczucia, które narodziło się w listach, dojrzewało podczas nielicznych spotkań i przez wiele lat musiało ustępować miejsca konwenansom, sprawom majątkowym oraz codziennym […]
13 marca 1707 roku w kościele Świętego Krzyża w Warszawie po raz pierwszy odprawiono nabożeństwo Gorzkich Żali – jedno z najbardziej charakterystycznych nabożeństw pasyjnych w polskiej tradycji katolickiej. Powstało ono na początku XVIII wieku i szybko rozpowszechniło się w całym kraju. Choć na przestrzeni wieków wprowadzano drobne zmiany językowe, zasadnicza struktura nabożeństwa pozostała niemal niezmieniona […]
13 marca 1881 roku w Petersburgu doszło do jednego z najgłośniejszych zamachów politycznych XIX wieku. W jego wyniku śmierć poniósł car Rosji Aleksander II. Atak został przeprowadzony przez członków rewolucyjnej organizacji Narodnaja Wola, a bezpośrednim sprawcą śmiertelnej eksplozji był Ignacy Hryniewiecki – Polak pochodzący ze zubożałej szlachty z terenów dzisiejszej Białorusi. Przyczyny zamachu były związane […]
Dziennikarze „Rzeczpospolitej” opublikowali nowe ustalenia dotyczące działań kard. Karola Wojtyły wobec duchownych oskarżanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich w czasach, gdy był metropolitą krakowskim. Autorzy tekstu, Tomasz Krzyżak i Piotr Litka, przeprowadzili kwerendę w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, które po kilku latach ponownie otwarto dla badaczy. Wcześniej, w latach 2022–2023, analizowali również materiały znajdujące się […]
13 marca 1942 roku w okupowanej Warszawie doszło do głośnych akcji małego sabotażu, które stały się symbolem sprytu i odwagi młodych konspiratorów z Szarych Szeregów. Tego dnia na murze Muzeum Narodowego pojawił się napis przypisywany Janowi Kilińskiemu, a na pomniku Mikołaja Kopernika w tym samym czasie – żartobliwy „dekret” o przedłużeniu zimy. Oba wydarzenia były […]
13 marca 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen zginął Kazimierz Prószyński – polski wynalazca, konstruktor i jeden z pionierów światowej kinematografii. Louis Lumière miał o nim powiedzieć tak: „Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi”. Choć osiągnięcia Prószyńskiego przez lata pozostawały w cieniu innych twórców kina, dziś uznaje się go za […]
Wojciech Smarzowski pracuje nad nowym, ambitnym projektem filmowym, który przeniesie widzów w czasy początków państwa polskiego. Reżyser znany z bezkompromisowych filmów społecznych, takich jak „Wołyń”, „Kler” czy „Dom dobry”, tym razem sięga po temat wczesnośredniowiecznej historii i świata słowiańskich wierzeń. Produkcja ma być jednym z najbardziej rozbudowanych i kosztownych przedsięwzięć w historii polskiej kinematografii. Nowy […]
Zbrodnia w Podkamieniu była jedną z najtragiczniejszych masakr ludności polskiej dokonanych na Kresach Wschodnich podczas II wojny światowej. Do wydarzeń tych doszło między 12 a 16 marca 1944 roku w miejscowości Podkamień w dawnym województwie tarnopolskim. Zbrodni dokonał kureń Ukraińskiej Powstańczej Armii dowodzony przez Maksa Skorupśkiego ps. „Maks”, wspierany przez 4 pułk policyjny SS złożony […]
Papież Leon XIV mianował kardynała Konrada Krajewskiego nowym metropolitą łódzkim. Dotychczasowy papieski jałmużnik po 28 latach pracy w Watykanie powróci do swojej rodzinnej archidiecezji. Jak powiedział nominat w rozmowie z Vatican News, decyzja zapadła po osobistej rozmowie z papieżem. – „Ojciec Święty Leon XIV zapytał mnie, czy po 28 latach służby czterem papieżom w Watykanie […]
12 marca 1679 roku w Grodnie król Jan III Sobieski wydał przywileje, które na trwałe związały społeczność tatarską z ziemiami wschodniej Rzeczypospolitej. Na ich mocy rotmistrzowie tatarscy wraz ze swoimi żołnierzami otrzymali ziemie w dobrach królewskich – w ekonomiach brzeskiej, kobryńskiej i grodzieńskiej. Część tych osad znajduje się dziś na terenie Podlasia, a ich historia […]
W brytyjskim systemie politycznym kończy się jedna z najstarszych instytucjonalnych tradycji. Parlament w Londynie zdecydował o usunięciu z Izby Lordów ostatnich członków, którzy zasiadali w niej wyłącznie dzięki dziedzicznemu tytułowi arystokratycznemu. Decyzja oznacza domknięcie procesu reform rozpoczętego pod koniec XX wieku, który stopniowo ograniczał wpływ dziedzicznej arystokracji na proces legislacyjny. Izba Lordów przez większość swojej […]
12 marca 1943 roku oddział partyzancki „Jędrusie”, wspólnie z żołnierzami miejscowej placówki Armii Krajowej, przeprowadził brawurową akcję rozbicia niemieckiego więzienia w Opatowie. Celem operacji było uwolnienie osób aresztowanych przez okupacyjne władze III Rzeszy podczas fali represji, która przetoczyła się przez region po przegranej przez Niemcy bitwie pod Stalingradem. W wyniku akcji na wolność wydostało się […]
Polscy archeolodzy odkryli najstarsze znane zabudowania w starożytnym Pafos na Cyprze. O ich wieku świadczą fragmenty amfory do transportu wina datowanej na II wiek p.n.e., które odnaleziono w ruinach odsłanianego budynku. Odkrycie potwierdza, że badany obiekt pochodzi z czasów hellenistycznych i należy do najwcześniejszych struktur architektonicznych w tym mieście. Badania w Pafos prowadzą naukowcy z […]
12 marca 1944 roku w miejscowości Palikrowy w powiecie brodzkim doszło do jednej z wielu zbrodni dokonanych na ludności polskiej przez ukraińskich nacjonalistów w czasie II wojny światowej. Tego dnia oddział 4 pułku policyjnego SS, złożony z ochotników ukraińskich do 14 Dywizji Grenadierów SS „Galizien”, wspierany przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz miejscowe bojówki Organizacji […]
9 oraz 12 marca 1944 roku Armia Krajowa przeprowadziła we Lwowie akcję odwetową o kryptonimie „Nieszpory”. Była to zorganizowana operacja likwidacyjna wymierzona w funkcjonariuszy Ukraińskiej Policji Pomocniczej, którzy w poprzednich tygodniach dokonywali serii mordów na młodych Polakach. Działania AK miały charakter precyzyjnego uderzenia odwetowego, którego celem było powstrzymanie zbrodni i przywrócenie elementarnego poczucia bezpieczeństwa wśród polskiej […]
Liban zwrócił się do Stolicy Apostolskiej z prośbą o pomoc w obliczu pogarszającej się sytuacji bezpieczeństwa na południu kraju. Jak poinformowały watykańskie media, chodzi przede wszystkim o ochronę chrześcijańskich społeczności zamieszkujących tereny przy granicy z Izraelem, które w ostatnim czasie ponownie stały się obszarem intensywnych działań wojennych. Minister spraw zagranicznych Libanu Youssef Raggi przekazał w […]
