Naukowcy odtworzyli stroje elit z Faras i pokazali je na wybiegu. To efekt prac polskich archeologów [+FOTO/WIDEO]
Naukowcy odtworzyli bogate stroje elit średniowiecznej chrześcijańskiej Nubii. Zrobili to na podstawie malowideł z katedry w Faras.
Rekonstrukcje objęły ubiory dwóch królów, dwóch matek królewskich i biskupa, a ich prezentacje pokazały, jak strój służył podkreślaniu autorytetu władzy świeckiej i kościelnej.
Badania nawiązują do odkryć polskich archeologów w Faras, dawnym ośrodku północnonubijskiego królestwa Nobadii. W latach 60. XX wieku polska misja archeologiczna kierowana przez prof. Kazimierza Michałowskiego prowadziła tam prace w ramach międzynarodowej akcji UNESCO, poprzedzającej zalanie wielu stanowisk archeologicznych przez wody Jeziora Nasera. Podczas badań ratunkowych Polacy odkryli dobrze zachowaną chrześcijańską katedrę z ponad 150 malowidłami z okresu od VIII do XIV wieku. Część tych przedstawień znajduje się dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Samo odkrycie katedry w Faras nie było całkowitym zaskoczeniem. Nubia przyjęła chrześcijaństwo w połowie VI wieku. Szczegóły tego procesu pozostają przedmiotem badań, ale według autorów studium bizantyjski dwór cesarski zawarł sojusz z nubijskimi władcami, którzy przyjęli nową religię, zaczęli pełnić funkcje przywódców religijnych i zyskali potężnego sojusznika z północy.
To właśnie przedstawienia z Faras stały się podstawą rekonstrukcji. Badacze analizowali szaty władców, matek królewskich i dostojników kościelnych, korzystając również z danych archeologicznych dotyczących tkanin, włókien, barwników i technik zdobienia. Stroje wykonano z materiałów i barwników dostępnych w średniowiecznej północno-wschodniej Afryce.
Stroje zmieniały się wraz z upływem czasu. „Początkowo przedstawione kostiumy były niemal dokładnymi kopiami ubiorów bizantyjskich” — wskazał Karel Innemée, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego. „Z czasem w szatach biskupich, znanych nam z przedstawień bizantyjskich, zachodziły pewne zmiany, a rozwój ten znajduje odbicie w ikonografii nubijskiej”.
Malowidła podkreślają także znaczenie „matki królewskiej”. W Nubii sukcesja przez wieki miała charakter matrylinearny, „w tym sensie, że następcą panującego króla nie był jego syn, lecz syn jego siostry” — wyjaśnił Innemée. Portrety kobiet z Faras nawiązywały do przedstawień Najświętszej Maryi Panny, podkreślając ich rangę w porządku dynastycznym i religijnym.
Zdaniem badaczy malowidła w katedrze miały utrwalać autorytet Kościoła i państwa, które „uważano za pochodzące od Boga, a królów i biskupów za sprawujących urzędy w jego imieniu” — powiedział Innemée.
Rekonstrukcje pozwoliły sprawdzić nie tylko wygląd ubiorów, lecz także ich wpływ na postawę i sposób poruszania się osób, które je zakładały. Podczas pokazów modele przyjmowali bardziej dostojną postawę, a publiczność silnie reagowała na wizualny efekt kostiumów.
Projekt „Costumes of Authority”, realizowany w latach 2022–2024, miał pokazać, w jaki sposób ubiór wyrażał pozycję społeczną, rangę religijną i władzę polityczną w chrześcijańskiej Nubii. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Antiquity”, a zrekonstruowane kostiumy prezentowano m.in. w Paryżu, Berlinie, Londynie i Warszawie.
Czytaj też:
Kresy.pl / LiveScience / Antiquity
