Polscy archeolodzy odkryli w Armenii ślady ogromnych starożytnych kanałów
Polscy i ormiańscy archeolodzy rozpoznali w okolicach dawnego miasta Argisztichinili w Armenii około 135 km pozostałości kanałów, które mogą być śladem starożytnego systemu dystrybucji wody. Odkrycie pokazuje skalę prac infrastrukturalnych prowadzonych w królestwie Urartu.
Badania dotyczyły rejonu urartyjskiej twierdzy Argisztichinili, położonej w dolinie Araksu. Miasto zostało założone w pierwszej połowie VIII wieku przed Chrystusem, za panowania króla Argisztiego I. Było jednym z ważnych ośrodków państwa Urartu, które w I tysiącleciu przed Chrystusem obejmowało obszary dzisiejszej Armenii, wschodniej Turcji i północno-zachodniego Iranu.
Naukowcy rozpoznali łącznie ponad 1000 km struktur związanych z gospodarką wodną. Wśród nich znalazły się współczesne kanały, dawne koryta rzeczne i potokowe oraz pozostałości kanałów, które mogą pochodzić ze starożytności. Najważniejsza część odkrycia to 134,6 km potencjalnych kanałów starożytnych, związanych prawdopodobnie z rolniczym zapleczem Argisztichinili.
Jak podkreślają badacze, system ten nie był prostym zespołem rowów irygacyjnych, lecz rozległym projektem infrastrukturalnym. Jego budowa wymagała znajomości ukształtowania terenu, umiejętnego prowadzenia wody oraz stałego nadzoru nad funkcjonowaniem kanałów. Sieć miała umożliwiać nawadnianie pól, ogrodów i winnic w rejonie, który bez sztucznego doprowadzenia wody nie mógł być w pełni wykorzystany rolniczo.
O istnieniu kanałów w tym regionie wspominały już urartyjskie inskrypcje klinowe. Według nich władcy Urartu zakładali miasta i równocześnie tworzyli infrastrukturę potrzebną do utrzymania ich zaplecza gospodarczego. Nowe badania pozwoliły jednak po raz pierwszy uchwycić skalę tego systemu w krajobrazie.
W pracach wykorzystano metody nieinwazyjne, w tym zdjęcia satelitarne, dane radarowe oraz cyfrowe modele terenu. Szczególne znaczenie miały odtajnione fotografie satelitarne wykonane w czasie zimnej wojny przez amerykańskie satelity rozpoznawcze CORONA i GAMBIT, które fotografowały m.in. terytorium ZSRR. Dzięki nim badacze mogli zobaczyć krajobraz Armenii sprzed późniejszych przekształceń rolniczych i porównać go ze współczesnymi danymi satelitarnymi. Pozwoliło to dostrzec ślady dziś słabo widoczne.
Autorami badań są dr Nazarij Buławka i prof. Krzysztof Jakubiak z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Inessa Karapetyan z Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Republiki Armenii. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Antiquity”.
Badacze zaznaczają, że nie wszystkie rozpoznane struktury można obecnie jednoznacznie przypisać Urartyjczykom. Część kanałów mogła powstać później albo być wielokrotnie przebudowywana. Do dokładnego datowania potrzebne będą dalsze badania terenowe, w tym odwierty i analizy próbek organicznych z osadów wypełniających kanały.
Odkrycie wzmacnia obraz Urartu jako państwa zdolnego do realizacji dużych przedsięwzięć technicznych. Pokazuje też, że rozwój ośrodków miejskich na Kaukazie Południowym był ściśle związany nie tylko z fortyfikacjami i administracją, lecz także z kontrolą wody, bez której nie mogło istnieć ich zaplecze rolnicze.
Czytaj też:
Początek wielkiej tradycji. Wyprawa Michałowskiego do Egiptu w 1957 roku
Libia: Polscy archeolodzy odkryli starożytne wrakowisko u wybrzeży Ptolemais [+FOTO]
Kresy.pl / Antiquity / Nauka w Polsce
