Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1821

Norymberga 1946: sprawiedliwość dosięgła przywódców III Rzeszy

16 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

16 października 1946 roku w norymberskim Pałacu Sprawiedliwości wykonano wyroki śmierci na dziesięciu głównych zbrodniarzach III Rzeszy. Skazał ich Międzynarodowy Trybunał Wojskowy po zakończeniu bezprecedensowego procesu w Norymberdze. Göring, Ribbentrop, Frank i inni Proces norymberski, rozpoczęty 20 listopada 1945 roku, był pierwszym w dziejach sądem międzynarodowym, który pociągnął do odpowiedzialności karnych przywódców państwa za zbrodnie […]

„O rany boskie. Towarzysze, mamy problem”. Wybór Karola Wojtyły na papieża

16 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Wieczorem 16 października 1978 roku, dokładnie o 18.44, z komina nad Kaplicą Sykstyńską uniósł się biały dym. Niespełna godzinę później świat usłyszał nazwisko nowego papieża – Karol Wojtyła, kardynał z Krakowa. W jednej chwili przerwana została trwająca ponad 450 lat tradycja wyboru Włocha na Stolicę Piotrową. W Polsce wybuchła euforia, a w gabinetach władzy zapanował […]

Napoleon Cybulski. Dał światu adrenalinę, zrobił pierwsze EEG, trzy razy otarł się o Nobla

16 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Napoleon Cybulski – współodkrywca adrenaliny i pionier elektroencefalografii – należał do najwybitniejszych polskich uczonych przełomu XIX i XX wieku. Jeśli ktoś oglądał serial „The Knick” i pamięta atmosferę pionierskiej medycyny przełomu wieków – z odwagą eksperymentatorów, pasją odkrywców i nieustannym zmaganiem się z ograniczeniami epoki – ten z łatwością wyobrazi sobie Napoleona Cybulskiego, uczonego, który […]

Sojusz polsko-litewski zaczął słabnąć już za Jagiełły. Grodzieńska próba ocalenia unii

15 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

15 października 1432 roku w Grodnie podpisano kolejny akt unii polsko-litewskiej, który miał zakończyć wojnę domową na Litwie i odbudować więź z Polską. Po śmierci wielkiego księcia Witolda w 1430 roku Litwa pogrążyła się w chaosie. Zabrakło silnego przywódcy, który potrafiłby utrzymać równowagę między władzą króla Polski Władysława Jagiełły a niezależnością litewskich bojarów. Na tron […]

Święta, która nosiła buty zawieszone na sznurku – Jadwiga Śląska

15 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

15 października przypada rocznica śmierci Jadwigi Śląskiej. Żona księcia Henryka Brodatego z dynastii Piastów była wzorem dla Jadwigi Andegaweńskiej i bardzo długo była słynniejsza od polskiej królowej. Jadwiga Śląska zapisała się w historii jako wzór chrześcijańskiej pobożności, dobroczynności i oddania ubogim. Przyszła święta urodziła się między 1178 a 1180 rokiem w Bawarii, w możnym rodzie […]

Sensacyjne odkrycie pod Iławą. Miecz krzyżacki czekał na znalazców tuż pod ziemią [+FOTO/WIDEO]

14 October 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

Niezwykłego odkrycia dokonała Joanna Kocięda, miłośniczka lokalnej historii ze stowarzyszenia „Ylavia”. Podczas legalnych poszukiwań w lesie na zachód od Iławy natrafiła na późnośredniowieczny miecz pochodzący prawdopodobnie z XIV–XV wieku, z okresu państwa krzyżackiego. W poszukiwaniach towarzyszył jej mąż, również członek stowarzyszenia. Wspólnie wydobyli z ziemi fragmenty broni oraz masywną, średniowieczną podkowę. Czytaj też: Zakon krzyżacki […]

UPA – organizacja, która przyniosła zagładę polskim Kresom

14 October 2025 /1 Komentarz/w , , , /Przez

Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) była zbrojnym ramieniem frakcji banderowskiej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B). Za datę rozpoczęcia jej działalności uznaje się 14 października 1942 roku, kiedy powstał pierwszy oddział podporządkowany OUN-B. Celem formacji było utworzenie niepodległego państwa ukraińskiego, jednak metody, jakimi się posługiwała, doprowadziły do masowych zbrodni na ludności cywilnej, głównie polskiej. Wielu upowców wcześniej brało […]

Komisja Edukacji Narodowej – pierwsze ministerstwo oświaty

14 October 2025 /1 Komentarz/w , , /Przez

14 października obchodzony jest Dzień Edukacji Narodowej, ustanowiony w rocznicę powołania w 1773 roku Komisji Edukacji Narodowej – pierwszego w Europie ministerstwa oświaty. Komisja powstała na wniosek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, a jej utworzenie zatwierdził sejm rozbiorowy. Pełna nazwa instytucji brzmiała: Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca. Pomysłodawcą był ksiądz Hugo Kołłątaj, a w […]

13 października 1805 roku: narodziny Liceum Krzemienieckiego

13 October 2025 /1 Komentarz/w , , , /Przez

Liceum Krzemienieckie, nazywane „Atenami Wołyńskimi”, było jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury i nauki na dawnych Kresach Rzeczypospolitej. Za jego założyciela uznaje się Tadeusza Czackiego – działacza oświeceniowego, członka Komisji Edukacji Narodowej i współtwórcę Konstytucji 3 maja. Wspierali go Hugo Kołłątaj i kurator wileński książę Adam Jerzy Czartoryski. Uczył tam ojciec Juliusza Słowackiego Szkołę otwarto […]

Wybuch na Cytadeli. Największy zamach w dziejach II RP?

13 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

13 października 1923 roku o godzinie dziewiątej rano Warszawą wstrząsnął potężny huk. Z okien w całym mieście powypadały szyby, a w wielu domach runęły balkony. Źródłem eksplozji była prochownia na Cytadeli Warszawskiej, w której znajdowało się czterdzieści wagonów prochu artyleryjskiego sprowadzonego z Włoch. Siła wybuchu pozostawiła krater o głębokości dziesięciu metrów i zniszczyła znaczną część […]

Jak Żeromski został dyktatorem Zakopanego. Rzeczpospolita Zakopiańska

13 October 2025 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

13 października 1918 roku, w atmosferze upadku monarchii habsburskiej, mieszkańcy Zakopanego ogłosili powstanie Rzeczypospolitej Zakopiańskiej – jednego z pierwszych przejawów odradzającej się niepodległej Polski. Na przełomie XIX i XX wieku Zakopane stało się jednym z najważniejszych ośrodków polskiego życia artystycznego i intelektualnego. Wśród góralskich chat i willi w stylu zakopiańskim spotykali się pisarze, malarze, uczeni […]

Nietypowe odkrycie w Opolskiem: sztylet z epoki brązu znaleziony w dwóch częściach [+FOTO/WIDEO]

12 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Podczas poszukiwań prowadzonych na polu w rejonie Świerczowa w województwie opolskim, członkowie Grupy Eksploracyjno-Poszukiwawczej „Nietoperze” odkryli sztylet z epoki brązu. Przedmiot okazał się wyjątkowy – został znaleziony w dwóch częściach, oddalonych od siebie o około 30 metrów. Według wstępnych ustaleń, długość sztyletu wynosi około 15 centymetrów, a szerokość 2 centymetry. Obie części zalegały w warstwie […]

Bitwa pod Lenino. Propaganda zbudowana na ofierze „kościuszkowców”

12 October 2025 /1 Komentarz/w , /Przez

Bitwa pod Lenino, stoczona 12–13 października 1943 roku na terytorium dzisiejszej Białorusi, była pierwszym starciem 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki – formacji utworzonej w Związku Sowieckim z inicjatywy Józefa Stalina. Jej powstanie miało charakter polityczny i stanowiło element planu podporządkowania przyszłej Polski Moskwie. Celem było stworzenie polskiego wojska zależnego od Kremla, które w przyszłości […]

Kamień w głowę generała. Desperacki krzyk zapomnianego człowieka [+WIDEO]

11 October 2025 /1 Komentarz/w , /Przez

11 października 1994 roku we wrocławskiej księgarni przy placu Legionów doszło do incydentu, który stał się jednym z najbardziej symbolicznych epizodów polskiej transformacji. Podczas spotkania autorskiego generała Wojciecha Jaruzelskiego, promującego książkę „Stan wojenny. Dlaczego?”, z tłumu wyszedł 65-letni Stanisław Helski – dawny lider „Solidarności Chłopskiej”. W ręku trzymał kamień owinięty w gazetę. Podszedł do stołu, […]

Nie chciał być nadwornym pianistą cara. Ostatni koncert Chopina w Polsce

11 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

11 października 1830 roku Fryderyk Chopin wystąpił w warszawskim Teatrze Narodowym, dając koncert, który przeszedł do historii jako jego ostatni występ w ojczyźnie. Młody kompozytor i pianista, mający zaledwie dwadzieścia lat, zagrał Koncert fortepianowy e-moll – dzieło, które sam skomponował i które tego wieczoru wykonał publicznie po raz pierwszy. Czytaj też: Odkryto nieznane zdjęcie Fryderyka […]

Maciejowice 1794 – ostatni bój Tadeusza Kościuszki i koniec Rzeczypospolitej

10 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Klęska pod Maciejowicami 10 października 1794 roku przesądziła losy insurekcji kościuszkowskiej, stając się symbolem końca I Rzeczypospolitej i początku narodowej niewoli. Jesienią 1794 roku sytuacja sił polskich w powstaniu kościuszkowskim była już bardzo zła. Po początkowych sukcesach insurekcji, w tym zwycięstwie pod Racławicami i skutecznej obronie Warszawy, losy wojny zaczęły się odwracać. W sierpniu Rosjanie […]

W Dolinie Śmierci Niemcy zamordowali tysiące mieszkańców Bydgoszczy

10 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Egzekucje w fordońskiej „Dolinie Śmierci” stanowią jedną z najtragiczniejszych kart w historii Bydgoszczy i regionu Pomorza. Pierwsza z egzekucji miała miejsce 10 października 1939 roku. Trwały aż do listopada. W dolinie położonej w pobliżu Fordonu – dziś dzielnicy Bydgoszczy – niemieccy okupanci dokonali serii masowych mordów, które pochłonęły życie od 1200 do 3000 osób. Historycy […]

Pokojowa Nagroda Nobla 2025 dla Marii Coriny Machado – symbolu walki o demokrację w Wenezueli

10 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Norweski Komitet Noblowski ogłosił, że tegoroczną Pokojową Nagrodę Nobla otrzymuje Maria Corina Machado, liderka wenezuelskiej opozycji i wieloletnia działaczka na rzecz praw człowieka. Wyróżnienie przyznano jej za „nieustanną walkę o demokratyczne prawa obywateli Wenezueli oraz wysiłki na rzecz pokojowego przejścia od dyktatury do demokracji”. Przeciwniczka Maduro Machado od ponad dwóch dekad jest jednym z najważniejszych […]

Bitwa pod Komarnem – hetman Sobieski uwalnia dwadzieścia tysięcy jeńców

9 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

9 października 1672 roku pod Komarnem hetman wielki koronny Jan Sobieski odniósł kolejny spektakularny sukces. Jego zaledwie trzytysięczne wojsko rozgromiło czterokrotnie liczniejszą armię tatarską, zapisując jedną z najświetniejszych kart w dziejach polskiego oręża. W początkowej fazie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) sytuacja Rzeczpospolitej była dramatyczna. Turcy zdobyli Kamieniec Podolski, a wspierające ich hordy tatarskie pustoszyły ziemie między […]

Fontanna Neptuna – symbol Gdańska i jego morskiej potęgi

9 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Fontanna Neptuna, jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Gdańska, została uroczyście uruchomiona 9 października 1633 roku. Jej historia jest jednak nieco dłuższa – pomysł stworzenia reprezentacyjnej fontanny przed Dworem Artusa narodził się już dwie dekady wcześniej z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna oraz rajców miejskich. Czytaj też: Gdańsk: archeolodzy znaleźli płytę nagrobną rycerza. „To, co odkopujemy w […]

Pierwsza adhortacja Leona XIV „Dilexi te”: nie można oddzielać wiary od miłości do ubogich

9 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Opublikowano pierwszą adhortację apostolską papieża Leona XIV „Dilexi te” („Umiłowałem cię”). Dokument, rozpoczęty jeszcze za pontyfikatu Franciszka, stanowi rozwinięcie jego nauczania o miłości i sprawiedliwości społecznej. Papież potępia „gospodarkę, która zabija”, przemoc wobec kobiet, obojętność wobec migrantów, głód i kryzys edukacyjny. Wskazuje, że wiary nie można oddzielać od konkretnej miłości wobec ubogich. Leon XIV podpisał […]

László Krasznahorkai laureatem literackiej Nagrody Nobla 2025

9 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Węgierski pisarz László Krasznahorkai został laureatem literackiej Nagrody Nobla za rok 2025. Jak ogłosiła Szwedzka Akademia, uhonorowano go „za sugestywną i wizjonerską twórczość, która pośród apokaliptycznego lęku potwierdza siłę sztuki”. Krasznahorkai, uznawany za jednego z najważniejszych współczesnych autorów europejskich, zasłynął dystopijnymi i melancholijnymi powieściami, w których podejmuje refleksję nad losem człowieka w świecie chaosu i […]

Bunt, który nie był buntem. Zajęcie Wilna przez gen. Żeligowskiego

9 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

9 października 1920 roku oddziały gen. Lucjana Żeligowskiego wkroczyły do Wilna, pozorując bunt przeciwko polskiemu dowództwu. W rzeczywistości była to starannie przygotowana operacja polityczno-wojskowa. Jej celem było obejście międzynarodowych zobowiązań Polski i stworzenie wrażenia, że zajęcie Wilna nie jest decyzją rządu w Warszawie, lecz samowolnym wystąpieniem żołnierzy pochodzących z Wileńszczyzny. Po zakończeniu I wojny światowej […]

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii za rozwój struktur metalo-organicznych – materiałów przyszłości

8 October 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

Trzeci dzień Tygodnia Noblowskiego przyniósł ogłoszenie laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Tegoroczne wyróżnienie otrzymali Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi. Wyróżnienie otrzymali za opracowanie i rozwój struktur metalo-organicznych (MOF), które – jak podkreśla Szwedzka Akademia Nauk – otworzyły przed chemikami nowe możliwości w rozwiązywaniu globalnych wyzwań. Struktury metalo-organiczne to porowate materiały krystaliczne, […]

Jak Wincenty Gosiewski pojmał Bogusława Radziwiłła. Zapomniane zwycięstwo pod Prostkami

8 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Bitwa pod Prostkami, stoczona 8 października 1656 roku, była jednym z najważniejszych epizodów kampanii pruskiej podczas potopu szwedzkiego. W starciu tym sprzymierzone wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Tatarów pod dowództwem hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego rozgromiły armię brandenbursko-szwedzką generała Jerzego Fryderyka von Waldecka, wspieraną przez jazdę Bogusława Radziwiłła. Choć zwycięstwo to miało znaczenie militarne i […]

Sobieski pod Parkanami. Od błędu do zwycięstwa

7 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

7 października 1683 roku, niespełna miesiąc po odsieczy wiedeńskiej, doszło do pierwszej z dwóch bitew pod Parkanami (dziś Štúrovo). Pierwsze starcie prawie doprowadziło do śmierci polskiego króla. Sobieski potrafił jednak uczyć się na własnych błędach. 7 października – porażka Po zwycięstwie pod Wiedniem sprzymierzeni ruszyli wzdłuż Dunaju, by przejąć przeprawę pod Ostrzyhomiem. Jan III Sobieski […]

ORP „Sokół” zatapia „Eridanię” – największy sukces polskiej broni podwodnej

7 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

7 października 1943 roku polski okręt podwodny ORP „Sokół” zatopił w rejonie przylądka Promontore (dziś Kamenjak) niemiecki transportowiec wojska „Eridania” – dawny włoski liniowiec przejęty przez III Rzeszę. Z trzech wystrzelonych torped dwie trafiły w cel; parowiec z ładunkiem m.in. amunicji zatonął w ciągu około pół godziny. Była to największa jednostka zatopiona podczas II wojny […]

Nobel z fizyki 2025 za odkrycie, które umożliwi powstanie komputerów kwantowych

7 October 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała Nobla z fizyki 2025 Johnowi Clarke’owi, Michelowi H. Devoretowi i Johnowi M. Martinisowi „za odkrycie makroskopowego tunelowania i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym”. Laureaci pokazali, że prawa kwantowe mogą rządzić nie tylko pojedynczymi cząstkami, lecz także układem na chipie, który mieści się w dłoni. Badany przez nich obwód był nadprzewodzący […]

Matrony zabierały tam swoich Florianów Dulskich. Kabaret Zielony Balonik

7 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

7 października 1905 roku w Krakowie odbyła się premiera kabaretu Zielony Balonik, który uznawany jest za pierwszy polski kabaret literacki. Powstał z inicjatywy środowiska krakowskiej bohemy – literatów i malarzy skupionych wokół Cukierni Lwowskiej Jana Apolinarego Michalika, znanej później jako Jama Michalikowa. To właśnie tam, przy okrągłym stoliku, narodził się pomysł stworzenia miejsca, w którym […]

Bitwa pod Podhajcami – pierwszy wielki triumf Jana Sobieskiego

6 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

6 października 1667 roku rozpoczęła się bitwa pod Podhajcami – pierwsze samodzielne i zwycięskie starcie hetmana polnego koronnego Jana Sobieskiego. Było to przełomowe wydarzenie w jego karierze i punkt zwrotny w wojnie Rzeczypospolitej z siłami tatarsko-kozackimi, dowodzonymi przez Krym Gireja i Piotra Doroszenkę. Po rozejmie andruszowskim z Moskwą Polska utraciła lewobrzeżną Ukrainę, a Doroszenko – […]

Sejm Wielki: czteroletnia walka o naprawę Rzeczypospolitej

6 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

6 października 1788 roku w Warszawie rozpoczął obrady Sejm Wielki, zwany także Czteroletnim. Zwołany z inicjatywy rosyjskiego ambasadora Otta Stackelberga, miał pierwotnie wzmocnić rosyjskie wpływy i zapewnić Katarzynie II posiłki w wojnie z Turcją. Wkrótce jednak przerodził się w wielki ruch reformatorski, który odmienił losy państwa i doprowadził do uchwalenia Konstytucji 3 maja – pierwszej […]

Nobel z medycyny za odkrycie, jak układ odpornościowy chroni nas przed nami samymi

6 October 2025 /0 Komentarze/w , /Przez

Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Komitet Noblowski Instytutu Karolinska uhonorował ich za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej – mechanizmu, który pozwala układowi odpornościowemu rozpoznawać własne komórki i zapobiegać autoagresji. Każdego dnia organizm człowieka toczy walkę z niezliczonymi drobnoustrojami. Układ odpornościowy potrafi odróżniać […]

Sensacyjne odkrycie w Kazimierzu Biskupim: niezwykłe trumny w klasztornej krypcie [+FOTO]

6 October 2025 /0 Komentarze/w , , , , /Przez

W krypcie pod klasztorem w Kazimierzu Biskupim (woj. wielkopolskie) archeolodzy natrafili na wyjątkowe znalezisko: trumny ułożone w nietypowej konfiguracji, w tym dwie pokryte dziegciem. Do kogo należały? Podczas najnowszego etapu badań w podziemiach kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i Pięciu Braci Męczenników odkryto trzy warstwy trumien, w których spoczywa co najmniej sześć osób. Najwyższa warstwa […]

Proces IV Zarządu WiN. Ostatni akt walki z niepodległościowym podziemiem był wyjątkowo okrutny

5 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

5 października 1950 roku przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie rozpoczął się pokazowy proces kierownictwa IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Organizacja ta, utworzona we wrześniu 1945 roku, kontynuowała działalność niepodległościową Armii Krajowej, dążąc do odzyskania przez Polskę suwerenności i zakończenia sowieckiej dominacji. Szybko stała się jednym z głównych celów komunistycznych służb bezpieczeństwa. […]

Kapitulacja pod Kockiem była końcem kampanii wrześniowej

5 October 2025 /1 Komentarz/w , , /Przez

Kapitulacja Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga zakończyła kampanię wrześniową 1939 roku. Po wyczerpujących walkach z niemiecką 13 Dywizją Piechoty Zmotoryzowanej polscy żołnierze znaleźli się w dramatycznej sytuacji – brakowało im amunicji i żywności. Po południu 5 października kwatermistrz SGO zameldował o całkowitym wyczerpaniu zapasów. W leśniczówce Hordzieszka gen. Kleeberg podjął decyzję […]

Jak zniknęły polskie korony. Pruska grabież wawelskich regaliów

4 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W nocy z 3 na 4 października 1795 roku, gdy do podpisania traktatu wieńczącego rozbiory pozostawały trzy tygodnie, pruski gubernator Krakowa Antoni von Hoym przystąpił do z dawna planowanej akcji: włamania do Skarbca Koronnego na Wawelu i wywiezienia insyg­niów polskiej monarchii. Miasto od ponad roku było pod pruską okupacją. Zaraz po bitwie pod Szczekocinami, zamiast […]

Z Lwowa przez Londyn do Warszawy. Leopold Okulicki – ostatni Komendant Główny AK

3 October 2025 /3 Komentarze/w , , /Przez

3 października 1944 roku, w cieniu kapitulacji Powstania Warszawskiego, Leopold Okulicki przejął faktyczne dowodzenie nad Armią Krajową. Była to chwila symboliczna i dramatyczna – dotychczasowy Komendant Główny AK, gen. Tadeusz Bór-Komorowski, przewidywał, że po dostaniu się do niewoli jego następca musi zapewnić ciągłość działań podziemia. Wybór „Bora” padł na Okulickiego, ale nominacja – wydana w […]

Jan Szczepanik. Wszyscy mówią o Tesli, a Galicja miała własnego geniusza

3 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Jan Szczepanik, określany mianem „galicyjskiego Leonarda da Vinci” czy też „polskiego Edisona”, należy do grona najwybitniejszych wynalazców przełomu XIX i XX wieku. Eksperymentował z telewizją, drukiem 3D i wynalazł kamizelkę kuloodporną, która uratowała życie królowi Hiszpanii. Urodził się 13 czerwca 1872 roku w Rudnikach pod Mościskami, a wychowywał w Krośnie pod opieką wujostwa Gradowiczów. Już […]

Ostatnia bitwa kampanii wrześniowej zakończyła się taktycznym zwycięstwem Polaków. Bój pod Kockiem

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” dowodzona przez gen. Franciszka Kleeberga była ostatnim zgrupowaniem Wojska Polskiego stawiającym zorganizowany opór we wrześniu 1939 roku. Powstała z oddziałów zapasowych, resztek rozbitych formacji i jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza. Jej zadaniem była obrona Polesia, a później marsz na odsiecz Warszawie. – Nasza grupa składała się z resztek różnych jednostek. Widziałem miedzy […]

Bitwa pod Bydgoszczą. Jan Henryk Dąbrowski pokonał Prusaków

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Bitwa pod Bydgoszczą, stoczona 2 października 1794 roku, była jednym z najważniejszych epizodów insurekcji kościuszkowskiej na ziemiach kujawsko-pomorskich. Powstanie kościuszkowskie, rozpoczęte w marcu 1794 roku, skierowane było przede wszystkim przeciwko wojskom rosyjskim, choć od początku zakładano konieczność oporu także wobec sił pruskich. Początkowe sukcesy, w tym zwycięstwo pod Racławicami, podniosły morale powstańców i pokazały znaczenie […]

Plebiscyt, którego nie było. Jak Polska zajęła Zaolzie

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

2 października 1938 roku oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Bortnowskiego przekroczyły Olzę i wkroczyły na Zaolzie – część Śląska Cieszyńskiego należącą od 1920 roku do Czechosłowacji. Marszałek Edward Śmigły-Rydz w rozkazie do żołnierzy pisał wówczas: „Za chwilę przekroczycie Olzę, skazaną w ciągu długich lat na upokarzającą służbę rzeki, oznaczającej granicę nie istniejącą ani […]

„Walczyliśmy o sprawę najwyższą”. Upadek Powstania Warszawskiego

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

2 października 1944 roku w kwaterze gen. Ericha von dem Bacha w Ożarowie przedstawiciele Komendy Głównej Armii Krajowej podpisali akt kapitulacji Powstania Warszawskiego. W imieniu AK występowali przedstawiciele KG AK: płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”. „Walka skończona. Zamknięty przeszło dwumiesięczny okres jednej z najszczytniejszych i najtragiczniejszych zarazem kart naszej historii”, donosił […]

„Była to obrona skazana na samotność”. Hel bronił się najdłużej

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Obrona Helu, trwająca od 1 września do 2 października 1939 roku, była najdłuższym epizodem wojny obronnej Polski. Obrońcy stwierdzili: „Wszyscy kapitulują we wrześniu. My wytrzymamy do października!”. Wytrzymali. Półwysep, kluczowa baza Marynarki Wojennej, od pierwszego dnia wojny znalazł się pod intensywnym ostrzałem niemieckiego lotnictwa i artylerii okrętowej. Niemcy zamierzali szybko przełamać polską obronę, lecz opór […]

Broń lekka, elegancka i śmiercionośna. Wędkarz znalazł rapier z czasów Potopu [+FOTO]

2 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

W okolicach Nowego Dworu Mazowieckiego przypadkowo wyłowiono rapier z XVII wieku, prawdopodobnie tzw. typu Agrippa – poinformował Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Na znalezisko natrafił wędkarz, który o odkryciu poinformował archeologa ze Stowarzyszenia Historyczno-Badawczego Triglav. Jak podaje Triglav, tego rodzaju broń wyróżniała się bogato profilowaną rękojeścią z ozdobnymi kabłąkami i jelcem, które doskonale chroniły dłoń walczącego. […]

Zamach na Weffelsa – odwet podziemia za Pawiak

1 October 2025 /1 Komentarz/w , , /Przez

1 października 1943 roku w Warszawie oddział Armii Krajowej „Agat” przeprowadził udany zamach na Ernsta Weffelsa – gestapowca z Pawiaka, strażnika żeńskiego oddziału „Serbia”. Weffels uchodził wśród więźniarek za sadystę. O wykonaniu wyroku zdecydowano jednak wtedy, gdy polskie podziemie ustaliło, że Weffels próbuje rozpracować kanały przerzutu grypsów, korzystając z informacji zdobytych m.in. przez konfidentki (w […]

Filomaci. Od republiki marzeń do legendy romantyzmu

1 October 2025 /0 Komentarze/w , , , /Przez

Towarzystwo Filomatów powstało 1 października 1817 roku na Uniwersytecie Wileńskim. To wtedy zaczął się jeden z najważniejszych akademickich ruchów w kulturze polskiej w XIX wieku. W warunkach sprzyjającej, choć krótkotrwałej liberalizacji za panowania Aleksandra I Wilno tętniło życiem intelektualnym: działały pisma („Dziennik Wileński”, „Tygodnik Wileński”, „Wiadomości Brukowe”), księgarnia Zawadzkiego, a uniwersytet przyciągał wybitnych wykładowców. W […]

Wielka ucieczka „Batorego”. Jak żołnierze wymknęli się z kapitulującego Helu

1 October 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

Na dzień przed podpisaniem aktu kapitulacji Helu kontradmirał Józef Unrug zezwolił na próby ucieczki sprawnym jednostkom. W grę wchodziły nieliczne kutry i ścigacze Straży Granicznej, które przetrwały oblężenie. Dowódcy obrony, Unrug i komandor Włodzimierz Steyer, świadomie pozostali na miejscu, by przekazać broniony rejon okupantom i dzielić los swoich żołnierzy. Czytaj też: „Józef Unrug nie rozmawiał ze […]

Pałac w Łańcucie odzyskuje część dawnej kolekcji. Portrety Potockich i Radziwiłłów wracają do Polski po 80 latach

30 September 2025 /0 Komentarze/w , , , , , , , /Przez

Odnaleziono kolejne elementy dawnej kolekcji Alfreda Potockiego, ostatniego ordynata łańcuckiego. Jak donosi dziennik „Rzeczpospolita”, z Austrii do Polski powróciło piętnaście portretów magnackich, które Alfred Potocki wywiózł z Łańcuta w 1944 roku, obawiając się rabunku przez nadciągającą Armię Czerwoną. Dzieła odnaleźli potomkowie polskich rodów arystokratycznych – Maciej Radziwiłł i Michał Sobański. Portrety przechowywane były przez dziesięciolecia […]

Władysław Raczkiewicz: wybór kompromisowy i konieczny

30 September 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

30 września 1939 w obliczu klęski wrześniowej i internowania władz polskich w Rumunii, Ignacy Mościcki zrezygnował z urzędu prezydenta Rzeczypospolitej i na mocy Konstytucji kwietniowej przekazał władzę Władysławowi Raczkiewiczowi. Decyzja ta, podjęta w Paryżu, uratowała ciągłość prawną państwa polskiego i stała się fundamentem legalizmu władz RP na uchodźstwie. Minister, wojewoda, znany na emigracji Raczkiewicz urodził […]

Polskie rządy w Wiedniu. Jak Badeni i jego ministrowie sterowali CK monarchią

30 September 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W latach 1895–1897 w Wiedniu mówiono o „polskich rządach”. Na czele gabinetu stał Kazimierz Badeni, a u jego boku kluczowe teki objęli politycy z Galicji. Polski premier przejął ster nad CK monarchią 30 września 1895 roku. Kazimierz Badeni był polskim hrabią wywodzącym się z konserwatywnej galicyjskiej szlachty. W składzie jego rządu znalazło się kilku kolejnych […]

Kto otruł królewicza? Spisek, który zgasił pierworodną linię Piastów

30 September 2025 /0 Komentarze/w , , /Przez

W 1089 roku młodego Mieszka Bolesławowica, syna Bolesława Śmiałego, otruto podczas uczty. Kto stał za tym zamachem – stryj Władysław Herman, możny palatyn Sieciech, a może ambitna ciotka Judyta Salicka – do dziś pozostaje tajemnicą. Mieszko Bolesławowic, jedyny syn króla Bolesława II Śmiałego (zwanego też Szczodrym), urodził się w 1069 roku. Dzieciństwo upłynęło mu w […]