W Dolinie Śmierci Niemcy zamordowali tysiące mieszkańców Bydgoszczy
Egzekucje w fordońskiej „Dolinie Śmierci” stanowią jedną z najtragiczniejszych kart w historii Bydgoszczy i regionu Pomorza. Pierwsza z egzekucji miała miejsce 10 października 1939 roku. Trwały aż do listopada.
W dolinie położonej w pobliżu Fordonu – dziś dzielnicy Bydgoszczy – niemieccy okupanci dokonali serii masowych mordów, które pochłonęły życie od 1200 do 3000 osób. Historycy nie zdołali ustalić dokładnej liczby Polaków i Żydów tam zamordowanych, ponieważ do dziś nie odnaleziono pełnej dokumentacji dotyczącej tej zbrodni.
Była to część niemieckiej akcji eksterminacyjnej Intelligenzaktion, wymierzonej w polską inteligencję i elity społeczne. Ofiarami byli przede wszystkim nauczyciele, duchowni, lekarze, prawnicy, urzędnicy oraz działacze społeczni i narodowi. Wśród zamordowanych znalazł się m.in. prezydent Bydgoszczy Leon Barciszewski wraz z synem. Szacuje się, że w wyniku egzekucji zginęło 48 proc. nauczycieli bydgoskich szkół średnich, około 33 proc. duchownych, a także liczni przedstawiciele innych zawodów.
Niemcy rozpoczęli akcję eksterminacyjną już we wrześniu 1939 roku. Początkowe, chaotyczne egzekucje miały miejsce w różnych częściach miasta, aresztowania objęły tysiące mieszkańców. Z czasem terror przybrał formę planowego ludobójstwa. O losie zatrzymanych decydowała specjalna komisja działająca w obozie internowania przy ul. Gdańskiej 147, kierowana przez SS-manów z Einsatzkommando 16. Skazanych na śmierć wywożono ciężarówkami w odludne miejsca – do lasów w Tryszczynie, Borównie, Otorowie, a od 10 października także do nowo wybranego miejsca kaźni – fordońskiej Doliny Śmierci.
Czytaj też: Niemcy rozstrzelali obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku – symbol oporu i polskości
Ofiary mordowano strzałami w tył głowy. Rannych dobijano lub zasypywano żywcem. Ciał pozbawiano przedmiotów osobistych, a miejsce egzekucji maskowano nasadzeniami drzew. Po wojnie, w 1947 roku, podczas ekshumacji odnaleziono szczątki 306 osób, jednak historycy szacują, że w dolinie wciąż spoczywają setki, a może tysiące ofiar.
Dolina Śmierci stała się symbolem martyrologii mieszkańców Bydgoszczy i jednym z najważniejszych miejsc pamięci II wojny światowej na Pomorzu. Dziś znajduje się tam pomnik, tablice z nazwiskami ofiar oraz Golgota XX wieku – droga krzyżowa upamiętniająca tych, którzy zginęli za wiarę i Ojczyznę.
Kresy.pl / Tygodnik Bydgoski
Czytaj też: „Zachowałam się jak trzeba”. Rocznica rozstrzelania „Inki”
