„Rzeczpospolita”: Patrioty na finiszu - umowa już w marcu?

/
Najprawdopodobniej w marcu podpisana zostanie umowa na dostawy…

W Sławucie znają ją wszyscy

/
Drobną sylwetkę pani Nelly Ostrowskiej, znają wszyscy zamieszkali w Sławucie, związani z parafią Polacy.

Halina Skrzypkowska

/
W Kuniowie i w okolicy mówią o niej "Baba Hala". Patrząc na tą skromną, z trudem poruszającą się po własnym obejściu osobę, aż trudno uwierzyć, że ta mocno zniszczona i sterana życiem kobieta jeszcze niedawno była liderka tutejszej parafii i skupionej wokół niej nielicznej wspólnoty.

Unia w Horodle, cz. 2

/
Horodło, 2 października 1413 r. Władyslaw Jagiełlo król polski i najwyższy książę litewski i Witold wielki książę litewski określają charakter połączenia Wielkiego Księstwa litew­skiego z Koroną polską i nadają szereg przywilejów bojarom wielkiego Księstwa, zastrzegając, że mogą z nich korzystać tylko ci, którzy będą używać herbów, na­danych im przez szlachtę polską.

Ugoda Hadziacka

/
Pakta Hadziackie autentyczne. 16 września 1658 postanowione

Unia w Horodle, cz. 1

/
Horodło. 2 października 1413 r. Bojarzy litewscy przyrzekają wierność szlachcie polskiej, Koronie polskiej, królowi Władysławowi i wielkiemu księciu Witołdowi, a za wielkiego księcia obiecują przyjąć w razie śmierci Witołda tego, kogo im dadzą król Władysław, lub jego następcy i szlachta polska.

Nigdy nie wypierała się wiary

/
Na samym końcu Kamionki, przy ul. Leśnej, leży dom pani Jadwigi Sokołowskiej. Urodziła się ona w 1926 roku, w domu Emilii z domu Polkiewicz i Jana Sokołowskiego, kilka kilometrów na wschód od dawnej przebiegającej na Wilii polsko-sowieckiej granicy.

Honckiewicze (Hancewicze)

/
Zaścianek. 2 km. na pn-wsch od Podborza (gmina i parafia loco). Rozległy, opustoszały kołchoz, krajobraz ksieżycowy. Ostała się jedna bezludna chałupa otoczona hałdami odpadków i złomu. Mieszkańca spotykamy na łące gdy pasie krowę. Mieczysław Malewski 98 lat, stróż w upadłym kołchozie. Dobrze mówi, żartuje, twierdzi, że zdrowie zapewniła mu cieżka praca, trochę głuchy. Niepiśmienny, nie rozumie co to szlachta choć nazwisko ma szlacheckie.

Dawidowszczyzna

/
5 km. na wsch od Solecznik M.( gmina i parafia loco). Bronisław Kołdusz. 57 lat. technik rolnictwa, opowiada o przeszłości, z dumą prezentuje wyrys katastralny odziedziczonej ziemi z 1923 roku ( fot 497, skan ). Jego krewny to Józef Kołdusz powojenny dyrektor domu towarowego "Bazar" w Poznaniu. Większość dawnych mieszkańców wyjechała do Polski, mieszkali dawnej Narnicki, Łukaszewicz, Bartkiewicz, Kołdusz, Stankiewicz. Słown. Geograf. 1867 - 4 domy 27 mieszk. katolik.

Poczobuty

/
Zaścianek położony nad Solczą 12 km. na zach od Solecznik W. (parafia i gmina loco), zamieszkuje 5 spokrewnionych rodzin Poczobutów i Roubów. Rozmowa z Gertrudą Roubą 82 l. z domu Kozakiewicz i Antonim Roubą 87 l. synem Mikołaja i Genowefy z Poczobutów. Rozmowa. Gertruda żywotna, jasny umysł, dobre słownictwo (ukończyła jedną klasę szkoły, jak bohaterka "Bożej podszewki" ). Łatwo poznać, że jest ze szlachty, ma to wypisane na twarzy i w delikatnym sposobie bycia. Choć przez dziesięciolecia była dojarką w pobliskim kołchozie utworzonym na gruntach folwarku Dominika Poczobuta. Stąd wywodzi się najznaczniejszy biznesmen polski tych okolic - Ryszard Poczobut mieszkający w Ejszyszkach na Juryzdyce właściciel miejscowego i jedynego hotelu, dużych obszarów ziemi i kilku fabryk m.in. produkcji samochodowej tapicerki. Na przeciwległym brzegu Solczy leżały Koniuchy spalone przez sowiecko-żydowskich partyzantów w 1944 r., ponad 40 ofiar. Słown. Geograf.1882: nad rzeką Solczą 6 domów 124 miesz. katolik.

Machniuny

/
Zaścianek nad Poberżanką 10 km. na zach. od Solecznik W (gmina i parafia loco) . Helena Marcinkiewicz 83 l. opowiada o życiu przed wojną (chodziła do polskiej szkoły w Rózglu) i cieżkich przeżyciach podczas wojny, gdy "leśni" - biali (polscy), zieloni (litewscy) i czerwoni (sowieccy) przychodzili nocą i rabowali żywność. Po wojnie ciężka praca w kołchozie Czużekompie . W pobliżu jej domu pozostałości folwarku i młyna Pobereże.

Czasopisma polskie na Litwie, cz. 1.

/
"Kwartalnik Litewski". R. 1: 1910, t. 2, s. 39-66.

Sasankiszki

/
Zaścianek. nad rzeczką Pobereżanką dopływem Solczy, 7 km. na zach. od Solecznik W. ( gmina i parafia loco). Istnieją 3 domy. W jednym Irena Moroz 83 lata nie pamięta szlachty ale wspomina, że mieszkali tu niegdyś Lisowcy i Wasiukiewicze. Pod lasem pozostałość dawnej drogi brukowanej polnymi kamieniami.

Tautliszki

/
4 km. na zach. od Bujwidz, okolica,pozostała jedna chałupa mieszka bezrobotny Andrzej Jankowski z żoną. utrzymują się ze zbieractwa w pobliskim lesie państwowym. Nie wiedzą o szlachcie.

Podworańce

/
5 km. na pd-zach. od Miednik, przy drodze Miedniki - Turgiele. Ignacy Niemyćko 83 lata opowiada o pobliskim majątku Harburdziszki i jego właścicielu Klukowskim. W tym miejscu zabudowania kołchozowe, pozostał tylko murowany lamus używany jako kołchozowy kantor. Nie wie o szlachcie. Znów opowieść jak jedyną sztuką przetrwania za sowieta było złodziejstwo. Tolerowane i propagowane przez przybyłe z Rosji naczalstwo.

Sokoły

/
zaścianek. 10 km. na pn. od Solecznik M., 5 km. na wsch. od Jaszun (gm. Soleczniki M, parafia Jaszuny). Na lewym brzegu Mereczanki (Merkis) Zabudowa w większości zniszczona przez rozległy kompleks zabudowań kołchozu Merkis. Jedynie w części wschodniej dawnej wsi, na skraju lasu przetrwały dwa gospodarstwa. W jednym mieszka Marian Wodkowicz (fot 422) potomek dawnych mieszkanców zaścianka. Nie wie, że pochodzi ze szlachty, pamięta, że po wojnie było tu osiem gospodarstw i mieszkali Giglewicze, Kieślowscy, Malinowscy. Słown. Geograf. w XIX w. były to dobra Balińskich z Jaszun. W lesie zapomniany cmentarz.

Powidańce

/
Zaścianek 7 km. na wsch. od Dziewiniszek. nie istnieje, zniszczony podczas kolektywizacji, mieszkańcy przeniesieni do wsi Powidańce. Informacje na ten temat i kilku powyższych miejscowości od Reginy Bajdan z sąsiedniej wsi Powidańce (76 lat), którą napotkaliśmy gdy powracała do domu po odprowadzeniu krowy do siostry w Dziewiniszkach (8 km. w jedną stronę) ponieważ dostała zapalenia żył w dłoni i lekarz zakazał jej dojenia a krowę trzeba doić.

Wołkowszczyzna

/
okolica położona przy granicy z Białorusią, 7 km. na pd. od Dziewiniszek (gmina i parafia loco), 3 km. na wsch. od Krakunów. Na płaskiej trawiastej i zabagnionej równinie zachowały się dwa zamieszkałe gospodarstwa, dwa inne używane są jako domy letniskowe. Wacław Bernacki polski szlachcic(76 lat) wraz z żoną Heleną, mieszka w jednym z tych pierwszych. Wspomina ojca, którego sowieci zabrali do wojska w 1945 roku i który zmarł szybko po powrocie. Twierdzi, że po wojnie było tu osiem gospodarstw i mieszkali Stanisław Dorniak, Hipolit Baniewicz, Dorniak Karol, Kołyszko Feliks, Szmitko Stanisław. 1865 - Słownik Geograf. : pow. oszmiański dobra skarbowe Dziewiniszki 7 domów, 45 mieszkańców katolików.

Wiszkuńce

/
okolica.8 km. na pn. od Ejszyszek (gmina i parafia loco) graniczy z Ponieździelem. Mieszkają z dawnych lat: Brancewiczowie, Króle, Songiny, Golmonty. Około 10 gospodarstw w większości dziś zamieszkałych przez młodych przybyszów z zewnątrz. Również z Wilna, którzy dojeżdżają na weekendy. Janina Songin z domu Żylińska, 86 lat. rozmowa nr 17, zeskanowane fotografie rodzinne ( skan nr 1). Malewski: - 1820 - prawo własn. Andruszkiewicz h. Mogiła. 1849 p pr. wł. Siemaszko h. Łabędź. 1820 - prt. wł. Songin h. Leliwa.

Bieriezowka i okolice

/
Wieś leżąca niedaleko Dniestru w pobliżu Mohylowa Podolskiego po ukraińskiej stronie granicy. Niegdyś nazywała się Laszki i była w całości zamieszkana przez Polaków. Obecnie jest zdominowana przez żywioł ukraiński. Na terenie tej wsi znajduje się pomnik ku czci hetmana Stanisława Żółkiewskiego, ustawiony w miejscu, w którym poległ on podczas odwrotu spod Cecory. Pomnik ten został odbudowany w 2003r. i poświęcony przez prymasa Józefa Glempa. Pod pomnikiem odbywają się zloty młodzieży polskiej i drużyn harcerskich z Mołdawii.

Oknica

/
Miasto rejonowe na północnym pograniczu mołdawsko- ukraińskim w pobliżu przejścia granicznego w Sokirjanach. Liczy 12 tys. mieszkańców. Polacy zaczęli osiedlać się w Oknicy już w końcu XIX w. Świadectwem tego jest zachowany w tej miejscowości cmentarz rzymskokatolicki z polskimi grobami. Środowisko polskie, które zaczęło wracać do korzeni nie jest zbyt liczne i składa się z około stu osób. Polak Stanisław Mielnik jest wicemerem miasteczka. Polacy zainteresowani powrotem do narodowych korzeni skupiają się w oddziale Stowarzyszenia ?Dom Polski?, który dysponuje niewielkim lokalem w Miejskiej Bibliotece. Głównym problemem tamtejszego środowiska jest brak nauczyciela z Polski. Utrudnia to ogromnie realizowana w tym środowisku pracę odrodzeniową.

Witold Michał Henryk Ceraski

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 231-232.

Władysław Jerzy Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 252-253.

Antoni Chamiec

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 259.

Stefan Hrehory Cedrowski

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 216.

Michał Chanenko

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 261-262.

Jan Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 249.

Dominik Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 238.

Piotr Ceyss

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 241-242.

Franciszek Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 238.

Ignacy Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 238-239.

Jan Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 240.

Andrzej Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 237-238.

Jan Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 239-240.

Ludwik Alojzy Capelli

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 200-202.

Juwenalis Charkiewicz

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 264.

Edward Charkiewicz

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 263-264.

Józef Tadeusz Chamski

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 260-261.

Józef Szczepan Chamiec

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 259-260.

Jaksa Ksawery Chamiec

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 260.

Piotr Wincenty Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 252.

Mikołaj Krzysztof Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 251-252.

Michał Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 250-251.

Michał Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 250.

Dymitr Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 247-249.

Narcyz Celiński

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 223-224.

Adam Celiński

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 222.

Aleksander Cetner

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 236-237.

Witold Michał Henryk Ceraski

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 231-232.

Ignacy Chambrez

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 258-259.

Józef Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 249-250.

Andrzej Chalecki

/
Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 247.