Archive Category: Historia

Najprawdopodobniej w marcu podpisana zostanie umowa na dostawy…

Dawna polska wieś, położona 6 km od Nietyszyna i formalnie należąca do rejonu izasławskiego. Znajduje się w niej duży i dobrze zachowany cmentarz polski. Wieś niestety wymiera. Polaków mieszka w niej około dwudziestu. W większości są to ludzie w podeszłym wieku.

18 km na pn-zach od Ejszyszek, cmentarz położony w wysokim lesie, na urwistym brzegu Wersoki, w pobliżu nie istniejącego folwarku Adamiszki należącego do Szalewiczów. Parafia Koleśniki, nieużytkowany, otoczony wałem kamiennym, około 70 nagrobków w wysokiej trawie. Malowniczy nagrobej Xawerego Szalewicz zm. 1884 w wieku 43 lat, "obywatel czynny i uczciwy". Inni - Matulewicz, Michniewicz, Czerniowski. Jan Narkiewicz zm. 1893 żył lat 81. Zdzisław Skrok

Józefa Lipska - Jedna z seniorek parafii rzymskokatolickiej w Nietyszynie, dzięki której nadal ma ona jeszcze polski charakter. "- Pamiętam jak sprzątaliśmy świątynię, by nabrała sakralnego charakteru - wspomina pani Józefa - Długo się jednak w niej nie namodliliśmy. Prawosławni Ukraińcy, którzy nie mieli swojej cerkwi, zabrali ją nam siłą. Mieli poparcie Niemców i nie mogliśmy nic zrobić. Nacjonaliści, którzy zapuszczali tutaj macki zza Horynia, chcieli też odnaleźć i zamordować naszego księdza, który w ukryciu starał się posługiwać swoim parafianom. UPA starała się go dopaść. Z opowiadań mamy wiem, że omal nie złapali go w naszej chacie. Ostrzeżony przez sąsiadów zdążył jednak uciec przez okno. Musiał jednak zniknąć z naszego terenu bo groziła mu śmierć. Znam to wszystko z opowiadań, bo wcześniej zostałam wywieziona do Niemiec na roboty. Gdy wróciłam po zakończeniu wojny chciałam wyjechać do Polski w ramach tzw. repatriacji. Nasz dawny ksiądz proboszcz, któremu udało się uciec ostatecznie do Polski przysłał naszej rodzinie zaproszenie. Przewodniczący sielsowietu podarł je na oczach matki, twierdząc, że jak wszyscy wyjadą to nie będzie miał kto w kołchozie pracować. Jako starsza dziewczyna umiejąca czytać po polsku postanowiłam zorganizować grupę Polaków, którzy chcieli się modlić i zapraszałam ich do jednej z chat. Zbieraliśmy się wieczorem, w każdą niedzielę, a ja czytałam całą Mszę św. Potem dowiedzieliśmy się, że w Połonnem jest otwarty kościół. Początkowo chodziliśmy do niego piechotą. Potem dochodziliśmy do Sławuty 20 km i 60 km jechaliśmy pociągiem. Było to bardzo kłopotliwe, ale staraliśmy się być w Połonnem jak najczęściej. Tam często się spowiadaliśmy. W Połonnem brałam ślub, tu chrzciłam swoje dzieci. Po dziś dzień modlę się za wszystkich księży, z którymi miałam do czynienia. Szczególnie zapamiętałam ks. Antoniego Chomickiego, Andrzeja Gładysiewicza i Sarefina Kaszubę, dzięki któremu przetrwaliśmy jako katolicy i Polacy." Marek A. Koprowski

Miasto liczące 4 tys. mieszkańców założone przez sowietów nad Dniestrem na terenie polskiej wsi Rybnica i kilku satelickich osad. Parafia rzymskokatolicka, założona na początku XIX w. obejmowała swym zasięgiem także wieś Jahorlik stanowiącą niegdyś ostatni południowo- wschodni cypel Rzeczypospolitej. W 1918r. mieszkało tu około 2 tys. Polaków. Parafia rzymskokatolicka została zniszczona w latach trzydziestych XX w. Polskość przetrwała w niej jednak po dziś dzień. Skupia się ona wokół parafii rzymskokatolickiej, której proboszczuje ks. Tadeusz Magierowski- sercanin. Udało jej się zbudować nową świątynię i ośrodek duszpasterski. Do parafii należy około 500 osób. Nie są to bynajmniej wszyscy Polacy zamieszkujący Rybnicę. Część z nich nadal nie wróciła do narodowych korzeni. W minionej epoce ulegli bowiem głębokiej rusyfikacji. W mieście nie ma praktycznie polskiej inteligencji. Utrudnia to prowadzenie pracy odrodzeniowej, a także funkcjonowanie polskiej organizacji.

Wraz z odrodzeniem religijnym w Tyrasopolu następuje także odrodzenie narodowe mieszkających w stolicy Przydniestrzańskiej Mołdawskiej Republiki Polaków. 17 sierpnia 2004 r. w Tyrasopolu zostało zarejestrowane formalnie Stowarzyszenie Kulturalne "Jasna Góra". Inicjatorem jego powstania byli młodzi Polacy związani z parafia, którzy wraz z grupą mołdawską uczestniczyli w pielgrzymce z Przemyśla na Jasną Górę. Obecnie organizacja aktywnie działa nie tylko w Tyraspolu, ale także na terenie całego Naddniestrza, liczy 82 osoby, z których 67 posiada potwierdzenie polskiego pochodzenia. Pozostali członkowie na razie nie mogą odzyskać dokumentów, na podstawie których oficjalnie potwierdza się pochodzenie. Jednak są świadomi swoich polskich korzeni i aktywnie uczestniczą w działalności stowarzyszenia, celem którego jest zachowanie tradycji polskich i rozwój polskiej kultury. -Siedmiu członków stowarzyszenia otrzymało Kartę Polaka; -Udało mu się uruchomić kurs nauczania języka polskiego, który prowadzi Elena Ługowskaja, lektorka na Uniwersytecie Państwowym w Tyraspolu; -Przy stowarzyszeniu działa także zespół wokalny, który brał udział w polonijnym festiwalu "Polska Wiosna w Mołdawii"; -Stworzono grupę wolontariuszy "Pomoc emerytom"; - Wydali folder o swojej organizacji "Jasna Góra" oraz ulotkę z informacją o Karcie Polaka. Marek A. Koprowski

Miasto w północno- wschodniej części Mołdawii, liczące 28 tys. mieszkańców. Znajduje się w nim forteca strzegąca brodu przez Dniestr. W czasach króla Jana III Sobieskiego znajdowała się w rękach polskich. Przed II wojną światową i krótko potem istniała w niej polska wspólnota i polska parafia. Obecnie mieszka w nich zaledwie kilka polskich rodzin. Nie tworzą oni jednak żadnego środowiska.

Okolica. 7 km. na pn-wsch od Ejszyszek (gmina i parafia loco). Mieszkańcy: Rodzajce, Songinowie, Naczelne, Toczeńscy, Żukowscy, Bujnowscy, Żylińscy, Szmigrow, Spokojni, Wojewódzcy, Szmogiłłowie, Zapaśnik. Obecnie mieszka około 60 osób, w większości ludzie powyżej 60 roku życia. Informatorka Janina Szmigiłło wiek 76 lat Malewski - 1840 - pr. wł. Bernatowicz h. Prawdzic. 1820 - pr. wł. Klimowicz h. Kościesza. 1800 p pr. wł. Mamczyc h. pierś kobieca. 1817 p pr. wł. posesja Wilkańce p Ryłło h. Wieniawa. 1804 pr. wł. Suchocki h. Łuk. , h. Kościesza. 1819 - pr. w. Wersocki h. Lubicz. 1820 - pr. wł. Wilbik h. Lubicz, h. Szeptycki. 1861 - pr. wł. Wilkaniec h. Wilcza Głowa. 1820 pr. wł. Znamierowski h. Gryf.