Rozmowy polsko-litewskie w ramach pierwszych konsultacji międzyrządowych stały się dla polskiego premiera okazją do promowania „Planu gospodarczego dla Białorusi”, który przedstawi za tydzień w Brukseli. Jego zdaniem, taki program pomocy powinien być wart przynajmniej miliard euro.

W czwartek w Wilnie odbyły się międzyrządowe polsko-litewskie konsultacje. Przewodzili im premierzy Polski i Litwy, tj. Mateusz Morawiecki i Saulius Skvernelis. W rozmowach udział wzięło 21 członków rządu: 12 ze strony polskiej i 9 ze strony litewskiej. W skład polskiej delegacji, poza szefem rządu, wchodzili: wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński; wicepremier, minister aktywów państwowych Jacek Sasin; wicepremier, minister rozwoju Jadwiga Emilewicz, jak również szefowie resortów edukacji narodowej (Dariusz Piontkowski), infrastruktury (Andrzej Adamczyk), obrony narodowej (Mariusz Błaszczak), spraw wewnętrznych, klimatu, zdrowia i nauki.

Według oficjalnych relacji KPRM, rządowe delegacje rozmawiały m.in. na temat współpracy gospodarczej, polityki wschodniej, kwestii bezpieczeństwa oraz wsparciu polskiej mniejszości na Litwie.

Pilnujemy wspólnych spraw

Zależymy od Twojego wsparcia
Wspieram Kresy.pl
 

Podczas wspólnej konferencji obu premierów, Morawiecki mówił m.in. o „Planie gospodarczym dla Białorusi”, który zamierza przedstawić na nadchodzących unijnym szczycie w Brukseli. Dotyczy funduszy na odbudowę gospodarki czy otwarcie europejskiego rynku pod warunkiem przeprowadzenia na Białorusi wolnych wyborów. Ma się opierać na kilku filarach: wsparciu finansowym, pomocy represjonowanym i prześladowanym oraz ofercie rozwojowej dla małych i średnich białoruskich firm.

Czytaj także: „Rz”: polski „Plan Marshalla dla Białorusi” ma poparcie w UE

Jak informowaliśmy, już w poniedziałek premier zadeklarował, że na najbliższym posiedzeniu Rady Europejskiej, w porozumieniu z i w imieniu Grupy Wyszehradzkiej, zaproponuje tzw. Plan Marshalla dla Białorusi. „To szereg rozwiązań, głównie gospodarczych, które wspólnie jako UE moglibyśmy zaproponować Białorusi w przypadku przeprowadzenia wolnych wyborów” – oświadczył wówczas Morawiecki.

Teraz w Wilnie premier ponownie zaznaczył, że „na Białorusi stosowane są metody walki z własnym społeczeństwem nie do pomyślenia w wolnym demokratycznym świecie”.

– Szanując prawo Białorusinów do podejmowania decyzji przez nich, chcemy wyciągnąć solidarną dłoń do Białorusi, również tę gospodarczą. Mając mandat V4 chce opowiedzieć o tym za tydzień w Brukseli. To fundusz stabilizujący, może z udziałem Międzynarodowego Funduszu Walutowego, szersze otwarcie unijnej gospodarki, wspólne fundusze dla MŚP z Białorusi – wyjaśniał polski premier. Jego zdaniem, obecnie trudno mówić o umowie stowarzyszeniowej, stąd pomoc powinna polegać z jednej strony na ułatwieniach wizowych, z drugiej na otwarciu szerzej rynku dla pracowników i firm.

Morawiecki podkreślił też, że Polsce i Litwie zależy na pokojowym i jak najszybszym rozwiązaniu sporu na Białorusi, w tym „również przy współpracy ze wschodnim sąsiadem, ważnym partnerem dla Białorusi”, czyli Rosji.

Odpowiadając w tym kontekście na pytania premier Litwy powiedział, że „Białoruś już nie jest taka jaka była wcześniej” i ma nadzieję, „że idee premiera Morawieckiego zyskają poparcie na szczeblu europejskim”.

Pilnujemy wspólnych spraw

Zależymy od Twojego wsparcia
Wspieram Kresy.pl

Skvernelis przypomniał, że Litwa też ma swój plan wsparcia dla Białorusi. Obejmuje on m.in. uproszczenia wizowe dla osób, które były prześladowane, a także „rozwiązania w obszarze przyciągnięcia na Litwę przedsiębiorstw wysokotechnologicznych” oraz wspieranie, poprzez stypendia, studentów z Białorusi.

Obaj premierzy podkreślali, że Białorusini sami muszą zdecydować, jak rozwijać kraj za pomocą demokratycznych wyborów. Skvernelis zwrócił uwagę, że trzeba walczyć z tezą, że białoruska gospodarka upadnie. – Powinniśmy pomóc ludziom, którzy chcą poczuć zalety zachodniej demokracji – dodał.

Odnosząc się do tego, jakie powinny być warunki w Białorusi, żeby plan gospodarczy mógł się urzeczywistnić i zadziałać, Morawiecki zaznaczył, że „fundusz powinien rzeczywiście być znaczący”. Wyjaśnił, że oznacza to, iż w obecnej sytuacji Białorusi musiałby pozwolić ustabilizować oczekiwania inwestorów. Jego zdaniem, oznacza to „przynajmniej” miliard euro. Dodał, że białoruska gospodarka musi uwolnić się od monopolu cenowego i monokultury surowcowej.

– Z tej perspektywy, patrząc na plan gospodarczy dla Białorusi – musi się to odbywać i najlepiej, żeby się tak stało – we współpracy ze wszystkimi sąsiadami – ocenił polski premier. Powiedział też, że ten plan będzie miał też na celu „uniknięcie pewnych błędów, które popełniały kraje wychodzące z komunizmu”. Z kolei premier Litwy dodał , że Białoruś w przyszłości mogłaby zostać włączona w sieć rurociągową, mającą połączyć Litwę i Polskę, co „zapewniłoby niezależne dostawy surowców”.

Już w ubiegłym tygodniu Morawiecki zapowiadał, że kraje Grupy Wyszehradzkiej chcą na szczycie UE zaproponować zniesienie wiz dla obywateli Białorusi i pakiet wsparcia gospodarczego dla tego kraju. Jak pisaliśmy, wcześniej premier Morawiecki ogłosił specjalny rządowy program zachęcający Białorusinów i firmy z Białorusi do przenoszenia się do Polski. Zakłada on m.in. przyspieszony tryb udzielania wiz dla osób z wykształceniem technicznym lub z doświadczeniem w branży IT, wsparcie najlepszych białoruskich startupów oraz firm, chcących przenieść się do Polski. W środę podczas wizyty w Polsce białoruskiej opozycjonistki Swietłany Tichanowskiej premier Morawiecki wręczył jej klucze do willi na Saskiej Kępie, która zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami została przekazana społeczności białoruskiej w Polsce na nową siedzibę Domu Białoruskiego.

Pilnujemy wspólnych spraw

Zależymy od Twojego wsparcia
Wspieram Kresy.pl

Jak podaje portal L24.lt, w swoim przemówieniu Skvernelis podkreślił, że oba kraje przywiązują dużą wagę do mniejszości narodowych w Polsce i na Litwie, zainicjowały projekty transmisji telewizyjnych w ich języku ojczystym, zapewniły podręczniki. Zwrócił też uwagę na uzgodnienia w kontekście pandemii koronawirusa, że oba kraje tego lata zezwoliły na swobodny przepływ obywateli między nimi, wspomniał o planowanych inwestycjach „Orlenu Lietuva” czy o podpisanych później umów firm kolejowych.

„Wraz z silnym poparciem Polski, aby nie kupować energii elektrycznej produkowanej przez niebezpieczną elektrownię jądrową w Ostrowcu, tworzymy podwaliny pod zrównoważone bezpieczeństwo energetyczne Litwy w oparciu o odnawialne źródła energii. Cieszę się, że projekty Via Baltica i Via Carpatica są konsekwentnie uzupełniają się wzajemnie i dadzą dodatkowy impuls przepływom handlowym w regionie Trójmorza” – powiedział. Wezwał też Litwę i Polskę do „wzmocnienia wysiłków w Brukseli” na rzecz odpowiedniego finansowania projektu kolejowego oraz pochwalił wspólne wysiłki Litwy i Polski w walce z nieprzychylnym pakietem mobilności. Akcentował, że w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa „nie tylko myślimy podobnie, ale także jesteśmy nierozłączni strategicznie”.

Polska i Litwa podpisały też deklarację w sprawie partnerstwa strategicznego i Białorusi. Znalazły się w niej m.in. punkty dotyczące współpracy gospodarczej, infrastrukturalnej oraz kulturalno-edukacyjnej. Dokument ma też koordynować działania Polski i Litwy w sprawie Białorusi.

Oba kraje zapowiedziały kontynuowanie współpracy dotyczącej bezpieczeństwa, biznesu, gospodarki, projektów energetyczno-transportowych, spraw wojskowych, w tym współpracy w ramach NATO, mniejszości narodowych, kultury, edukacji, czy wymiany młodzieży. Będą też nadal angażować się we współpracę we wszystkich kwestiach dotyczących Unii Europejskiej, w tym m.in. kształtowania polityki klimatycznej.

Pilnujemy wspólnych spraw

Zależymy od Twojego wsparcia
Wspieram Kresy.pl

Ponadto, Polska i Litwa zadeklarowały zwrócenie we wzajemnych stosunkach szczególnej uwagi na pamięć historyczną. Oba kraje nie będą także tolerowały, podejmowanych przez niektóre państwa, skandalicznych prób rewizji historii i odmiennej interpretacji faktów historycznych, co w domyśle odnosi się głównie do Rosji.

Odnośnie Białorusi, Polska i Litwa wyraziły poparcie dla niezależności, suwerenności i integralności terytorialnej Białorusi, wspierając przy tym „aspiracje białoruskich obywateli do życia w demokratycznym kraju, rządzonym przez przywódców wybranych w wolnych i uczciwych wyborach”. Potępiono zarazem przemoc i inne formy przymusu wobec Białorusinów. Oba kraje wezwały do jak najszybszego przeprowadzenia wolnych i demokratycznych wyborów prezydenckich.

W deklaracji Polska i Litwa przypomniały, że podjęły działania na rzecz pomocy ofiarom represji ze strony władz Białorusi, w tym osobom wymagającym opieki medycznej, studentom, naukowcom, ludziom kultury i sztuki, którzy stracili pracę w związku ze swoimi poglądami politycznymi. Litwa i Polska uzgodniły także, że będą nadal koordynować swoje wysiłki w tym zakresie, w tym na wszystkich forach międzynarodowych.

Ponadto, podczas spotkania podpisano też umowę ws. wspólnego przedsięwzięcia Joint Venture i umowy wspólników dotyczącej obsługi pociągów intermodalnych pomiędzy LTG Cargo Polska sp. z.o.o., AB LTG Cargo i PKP Cargo S. A., a także list intencyjny pomiędzy spółkami UAB LTG Link i PKP Intercity S. A. dotyczący wdrażanie projektu uruchomienia kolejowego połączenia relacji Wilno – Kowno – Białystok – Warszawa. Podpisany został także Harmonogram wdrażania deklaracji w sprawie oświaty polskiej mniejszości narodowej w Republice Litewskiej  i litewskiej mniejszości narodowej w Rzeczypospolitej Polskiej z 20 listopada 2019 r.

Czytaj także: Litwa popiera Polskę w sporze z Komisją Europejską o praworządność

W obecności premiera Morawieckiego podpisany został list intencyjny w sprawie rozbudowy Domu Kultury Polskiej w Wilnie i powstania w nim zaplecza dla działalności telewizyjnej „TVP Wilno”. Rozpoczęcie rozbudowy Domu Kultury Polskiej w Wilnie planowane jest w 2021 r., a  ukończenie prac w 2022 r. Studio telewizyjne ma rozpocząć swoją działalność w 2023 r. Przy okazji podpisania listu intencyjnego odbyła się uroczystość z okazji pierwszej rocznicy działalności „TVP Wilno”.

Pilnujemy wspólnych spraw

Zależymy od Twojego wsparcia
Wspieram Kresy.pl

Podczas wizyty w Wilnie premier Mateusz Morawiecki spotkał się też z litewskim prezydentem Gitanasem Nausėdą. Złożył również kwiaty na Cmentarzu na Rossie przy Mauzoleum Matki i Serca Syna oraz pod pomnikiem poległych bohaterów polskich i litewskich z czasów wojny polsko-bolszewickiej.

PAP / interia.pl / gov.pl / L24.lt / Kresy.pl

Czytaj kolejny artykuł
1 odpowieź

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji?
Nie krępuj się!

Dodaj komentarz