Eugeniusz Wiśniewski @Eugeniusz Wisniewski

1555

„Nie będziemy się modlić po niemiecku”. Strajk dzieci wrzesińskich

20 maja 1901 roku doszło do kulminacji strajku dzieci polskich we Wrześni, jednego z najważniejszych wystąpień przeciwko germanizacji w zaborze pruskim. Protest rozpoczął się na przełomie marca i kwietnia 1901 roku w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni. Bezpośrednią przyczyną było wprowadzenie obowiązku nauczania religii i śpiewu kościelnego w języku niemieckim. Dla polskich rodzin oznaczało to […]

Google pokazuje „cuda” nowej AI: Gemini ma pracować za użytkownika, tworzyć filmy i działać w okularach

Google zapowiedział podczas konferencji Google I/O w Mountain View w Kalifornii nowe narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, w tym asystenta Gemini Spark, który ma samodzielnie wykonywać część zadań w imieniu użytkownika. Firma przedstawiła też nową rodzinę modeli Gemini 3.5, model do generowania wideo Gemini Omni, zmiany w wyszukiwarce oraz rozwiązania dla zakupów internetowych. O zapowiedziach […]

USA chcą, by Ukraina pomogła złagodzić restrykcje na białoruski potaż

Stany Zjednoczone mają naciskać na Ukrainę, by złagodziła ograniczenia dotyczące importu nawozów potasowych z Białorusi i przekonywała do tego także europejskich sojuszników. Według Bloomberga Waszyngton argumentuje, że taki krok mógłby oddalić Mińsk od Moskwy i otworzyć drogę do poprawy relacji z reżimem Aleksandra Łukaszenki. O sprawie poinformował w środę Bloomberg, powołując się na osoby zaznajomione […]

To nasza najstarsza pisana konstytucja. 20 maja 1573 roku ogłoszono artykuły henrykowskie

20 maja 1573 roku, w ostatnim dniu sejmu elekcyjnego, ogłoszono artykuły henrykowskie – dokument, który na ponad dwa stulecia stał się podstawą ustroju Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powstał w przełomowym momencie: po śmierci ostatniego Jagiellona, Zygmunta Augusta, gdy szlachta stanęła przed koniecznością nie tylko wyboru nowego monarchy, ale też zdefiniowania kształtu nowego systemu politycznego. Choć uchwalone […]

Dla „Zośki” była egzaminem oficerskim. 20 maja 1943 roku odbyła się akcja w Celestynowie

W nocy z 19 na 20 maja 1943 roku oddział Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej „Motor 30” przeprowadził akcję odbicia polskich więźniów przewożonych z Lublina do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Na miejsce akcji wybrano stację Celestynów. Decydowały o tym dogodny postój pociągu oraz możliwość odcięcia łączności telefonicznej. Dowództwo objął kapitan Mieczysław Kurkowski ps. „Mietek”. Jego […]

Dzietność w Ameryce Łacińskiej spadła do poziomu Europy. Kryzys dotyka region, który nie zdążył się wzbogacić

W Ameryce Łacińskiej i na Karaibach współczynnik dzietności spadł w 2024 roku do 1,8 dziecka na kobietę, czyli do poziomu znanego z Europy. W Chile sytuacja jest już podobna do Japonii — wskaźnik wynosi tam zaledwie 1,14. Eksperci podkreślają, że za kryzysem urodzeń nie stoi jeden czynnik kulturowy, lecz splot zmian ekonomicznych, społecznych i demograficznych. […]

Reuters: Chiny potajemnie szkoliły rosyjskich żołnierzy w walce dronowej. Część z nich trafiła potem na Ukrainę

Chińskie siły zbrojne miały potajemnie szkolić około 200 rosyjskich wojskowych, głównie w zakresie wykorzystania dronów i środków przeciwdronowych. Według Reutersa, który powołuje się na europejskie źródła wywiadowcze i dokumenty, część przeszkolonych Rosjan wróciła następnie do działań wojennych na Ukrainie. Według Reutersa chińskie siły zbrojne miały potajemnie przeszkolić w Chinach około 200 rosyjskich wojskowych, a część […]

Ukraiński producent broni wysłał na orbitę dwa satelity. Chce zmniejszyć zależność od Starlinka

Ukraińska firma Fire Point poinformowała, że w 2026 roku wysłała na orbitę dwa satelity i planuje kolejne starty w 2027 roku. Projekt ma zmniejszyć zależność Ukrainy od USA i zachodnich firm technologicznych. „Financial Times” wskazuje w tym kontekście także na zależność ukraińskiej armii od systemu Starlink Elona Muska. Ukraiński producent uzbrojenia Fire Point poinformował, że […]

W Pompejach znaleziono szczątki lekarza. Zginął, uciekając przed Wezuwiuszem

W jednym z gipsowych odlewów ofiar erupcji Wezuwiusza badacze wykryli niewielki zestaw narzędzi medycznych. Odkrycie wskazuje, że jedna z osób znalezionych w Ogrodzie Uciekinierów mogła być lekarzem. Badania jednego z odlewów ofiar erupcji Wezuwiusza w Pompejach wskazują, że wśród osób, które w 79 roku naszej ery próbowały uciec z miasta, mógł znajdować się lekarz. O […]

Alkuin z Yorku – nauczyciel Karola Wielkiego

19 maja przypada wspomnienie Alkuina z Yorku, czczonego w tradycji kościelnej jako błogosławiony. Był jednym z najważniejszych uczonych wczesnego średniowiecza. Urodził się około 732–735 roku w Northumbrii, prawdopodobnie w Yorku lub jego okolicach. Zmarł 19 maja 804 roku w Tours, na terenie dzisiejszej Francji. Alkuin, znany także pod łacińskim imieniem Albinus Flaccus, kształcił się w […]

Kazachstan zaczął sztucznie wywoływać opady. Projekt budzi wątpliwości ekspertów

Kazachstan uruchomił w obwodzie turkiestańskim projekt sztucznego zwiększania opadów. Władze przedstawiają go jako pierwsze tego rodzaju przedsięwzięcie w Azji Centralnej i odpowiedź na jeden z poważniejszych problemów regionu: chroniczny niedobór wody, który dotyka ponad 911 tys. hektarów gruntów ornych. Projekt realizowany jest we współpracy z Narodowym Centrum Meteorologii Zjednoczonych Emiratów Arabskich, które od końca lat […]

Przez dekady leżał w uniwersyteckiej bibliotece. Okazał się częścią słynnej Bibliotheca Palatina

W zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Heidelbergu od lat spoczywał XV-wieczny kodeks, który przez nikogo nie był rozpoznawany jako coś wyjątkowego. Tymczasem okazało się, że to jeden z zaginionych manuskryptów słynnej Bibliotheca Palatina — księgozbioru uznawanego za najważniejszą bibliotekę niemieckiego renesansu, a przez wielbicieli jej historii nieraz nazywanego „matką wszystkich bibliotek”. Odkrycia dokonała dr Karin Zimmermann, […]

To Polak stworzył pierwszy skuteczny wykrywacz min. Oddał wynalazek aliantom

Polski inżynier Józef Kosacki stworzył wykrywacz min, który pomógł aliantom przechodzić przez pola minowe podczas II wojny światowej. Tragiczny wypadek na szkockiej plaży koło Arbroath stał się początkiem historii jednego z najważniejszych polskich wynalazków wojskowych II wojny światowej. W 1941 roku polski patrol wszedł na brytyjskie pole minowe, przygotowane na wypadek niemieckiej inwazji. Do wypadku […]

Jan Długosz spoczywał w glinianym garnku. Jego powtórny pogrzeb zapoczątkował Kryptę Zasłużonych na Skałce

19 maja 1880 roku, w czterechsetlecie śmierci Jana Długosza, odbył się jego powtórny pogrzeb. Złożenie szczątków kronikarza w podziemiach kościoła na Skałce zapoczątkowało tam istnienie Krypty Zasłużonych, do której trafili później m.in. Stanisław Wyspiański i Czesław Miłosz. Impulsem do ponownego pochówku Jana Długosza była zbliżająca się 400. rocznica jego śmierci oraz potrzeba godnego umieszczenia szczątków […]

AI tworzy fałszywe cytowania w pracach naukowych. Badacze przeanalizowali 111 mln przypisów

Naukowcy przeanalizowali 2,5 mln prac i preprintów, aby oszacować skalę fałszywych cytowań generowanych przez narzędzia sztucznej inteligencji. Z badania opisanego przez „Nature” i Phys.org wynika, że tylko w materiałach opublikowanych w 2025 roku znalazły się 146 932 halucynowane cytowania. Analiza została opublikowana jako preprint w serwisie arXiv i nie przeszła jeszcze recenzji naukowej. Analiza objęła […]

Święty Stanisław Papczyński – założyciel marianów i „ojciec ubogich”

18 maja Kościół wspomina św. Stanisława Papczyńskiego. Był kapłanem, zakonnikiem, kaznodzieją, pisarzem religijnym i założycielem Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny — pierwszego męskiego zgromadzenia zakonnego założonego przez Polaka na ziemiach Rzeczypospolitej. Przyszedł na świat 18 maja 1631 roku w Podegrodziu koło Starego Sącza jako Jan Papczyński. Pochodził z wielodzietnej rodziny. Jego ojciec […]

Był zesłańcem, przyjacielem Mickiewicza, asystentem Humboldta. 18 maja 1820 Tomasz Zan założył Związek Promienistych

18 maja 1820 roku w środowisku studentów Uniwersytetu Wileńskiego narodził się ruch młodzieżowy – Związek Promienistych, znany również jako Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy. Założycielem był student Tomasz Zan, późniejszy lider Filaretów i współtwórca Filomatów. Promieniści istnieli zaledwie miesiąc, ale ich idee odcisnęły trwały ślad w świadomości młodego pokolenia. Od Promienistych do Filaretów Nazwa związku wywodziła […]

Polacy dowodzili operacją przeciwminową NATO na Bałtyku

Na Bałtyku zakończyły się majowe ćwiczenia przeciwminowe „Open Spirit 2026”. Jednym z głównych elementów operacji był udział Stałego Zespołu Sił Obrony Przeciwminowej NATO Grupa 1, dowodzonego przez polskiego oficera kmdr. por. Kacpra Sterne. Międzynarodowe ćwiczenia prowadzono od 1 do 13 maja u wybrzeży Łotwy. W operacji uczestniczyły okręty NATO, zespoły nurków oraz autonomiczne pojazdy podwodne, […]

W Warszawie zawyją syreny alarmowe. Urząd apeluje o spokój

W poniedziałek 18 maja w kilku dzielnicach Warszawy zostaną uruchomione syreny alarmowe. Mazowiecki Urząd Wojewódzki przekazał, że będzie to wyłącznie test techniczny zmodernizowanych punktów alarmowych. W poniedziałek 18 maja w Warszawie zostaną przeprowadzone testy syren alarmowych. Mieszkańcy kilku dzielnic usłyszą krótki, 5-sekundowy sygnał. Mazowiecki Urząd Wojewódzki podkreśla, że działania mają charakter wyłącznie techniczny i nie […]

„Nasza wojna trojańska”. 18 maja 1944 roku Polacy zdobyli Monte Cassino

W maju 1944 roku rejon Monte Cassino we Włoszech stał się areną jednej z najcięższych bitew II wojny światowej. Kluczowy punkt niemieckiej linii Gustawa, blokujący aliantom drogę do Rzymu, opanowali po heroicznych walkach żołnierze 2. Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Władysława Andersa. Sukces ten miał strategiczne znaczenie militarne, stał się również symbolem odwagi polskich żołnierzy. […]

UE chce jednego biletu kolejowego na podróże po Europie

Komisja Europejska chce ujednolicić zasady sprzedaży biletów kolejowych w UE, tak by pasażer mógł kupić całą trasę w jednej transakcji także wtedy, gdy podróż obejmuje kilku przewoźników. Takie rozwiązania istnieją już na części platform, ale nowe przepisy miałyby zobowiązać przewoźników do szerszego udostępniania ofert i dać pasażerom pełniejsze prawa w razie opóźnień lub utraty przesiadki. […]

Warszawa: Archeolodzy odkryli fragment przedwojennego ogrodu MSZ

Podczas prac archeologicznych prowadzonych w okolicy Pałacu Brühla w Warszawie odsłonięto fragment murów należących do przedwojennego ogrodu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Znalezisko ma pomóc architektom w odtworzeniu rzeczywistych granic założenia ogrodowego sprzed II wojny światowej. Podczas badań archeologicznych prowadzonych w rejonie Pałacu Brühla w Warszawie odkryto fragment murów, które były częścią przedwojennego ogrodu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. […]

Podejrzane samobójstwo Bronisława Piłsudskiego. 17 maja 1918 wybitny etnograf, brat Marszałka, skoczył do Sekwany

17 maja 1918 roku Bronisław Piłsudski skoczył z Pont des Arts do Sekwany. Jego ciało odnaleziono cztery dni później, 21 maja, przy Pont Mirabeau. Oficjalnie przyjęto wersję o samobójstwie, choć okoliczności śmierci starszego brata Józefa Piłsudskiego do dziś bywają przedmiotem spekulacji. Czy brat Marszałka rzeczywiście odebrał sobie życie? Choć nazwisko Piłsudskich zna niemal każdy Polak, […]

Niemiecki kontrwywiad wybiera francuską firmę AI zamiast Palantira

Niemiecki Federalny Urząd Ochrony Konstytucji ma korzystać z oprogramowania francuskiej firmy ChapsVision. Wybór systemu ArgonOS wpisuje się w debatę o ograniczeniu zależności europejskich służb od amerykańskich technologii. Niemiecki kontrwywiad wewnętrzny wybrał francuską firmę ChapsVision zamiast amerykańskiego giganta Palantir. Jak podało Politico, powołując się na niemieckie media, Federalny Urząd Ochrony Konstytucji, czyli BfV, planuje korzystać z […]

Bronisław Malinowski. Polski uczony, który wyprowadził antropologię z gabinetów w teren

16 maja 1942 roku w New Haven w Stanach Zjednoczonych zmarł Bronisław Malinowski, jeden z twórców nowoczesnej antropologii społecznej. Polski uczony zasłynął przede wszystkim jako badacz, który wyprowadził antropologię z gabinetów i bibliotek w teren, a opis obcych kultur oparł nie na relacjach z drugiej ręki, lecz na długotrwałym przebywaniu wśród badanych społeczności. Malinowski urodził […]

Nie ma pieniędzy na ratowanie sztandaru 4. Pułku Strzelców Podhalańskich

Odnaleziony po 86 latach sztandar cieszyńskiego 4. Pułku Strzelców Podhalańskich nie otrzymał dofinansowania z programu Ministerstwa Kultury. Na pełną konserwację sztandaru i proporca 21. Dywizji Piechoty Górskiej potrzeba jeszcze ponad 100 tys. zł. Odnaleziony po 86 latach sztandar 4. Pułku Strzelców Podhalańskich z Cieszyna nie otrzymał dofinansowania z ministerialnego programu konserwacji zbiorów muzealnych. O sprawie […]

Polski pociąg magnetyczny w finałowej trójce European Inventor Award 2026

Twórcy polskiej technologii MagRail znaleźli się w finałowej trójce European Inventor Award 2026. Nevomo chce przenieść kolej magnetyczną na istniejące tory, wykorzystując napęd elektromagnetyczny i lewitację magnetyczną bez budowy całkowicie nowej infrastruktury. Przemek Ben Pączek, współtwórca technologii MagRail, wraz z zespołem firmy Nevomo został nominowany do finału European Inventor Award 2026. Informację podał Europejski Urząd […]

W średniowiecznej latrynie znaleziono notes sprzed 700 lat. Archeolodzy mówią o wyjątkowym odkryciu [+FOTO]

Archeolodzy w Paderborn w Nadrenii Północnej-Westfalii odkryli w średniowiecznej latrynie dobrze zachowany notes z XIII–XIV wieku. Znalezisko pochodzi z wykopalisk prowadzonych przy budowie nowej siedziby administracji miejskiej. Informację o odkryciu podał Landschaftsverband Westfalen-Lippe, regionalny związek komunalny Westfalii-Lippe zajmujący się m.in. ochroną zabytków, kulturą i archeologią. Obiekt wykonano ze skóry, drewna i wosku. Po wydobyciu został […]

To jedyny Polak, któremu papież poświęcił całą encyklikę. 16 maja 1657 roku zamęczono Andrzeja Bobolę

To było jedno z najokrutniejszych męczeństw w dziejach Kościoła. Andrzeja Bobolę kanonizował papież Pius XI w 1938 roku. Święty Andrzej Bobola urodził się 30 listopada 1591 roku w Strachocinie koło Sanoka. Do Towarzystwa Jezusowego wstąpił 31 lipca 1611 roku. Z czasem zasłynął jako nieustępliwy „duszochwat”, czyli „łowca dusz”. Przez lata posługi przebywał w wielu placówkach […]

Saab i PGZ podpisały umowę o współpracy w sektorze morskim

Szwedzki koncern Saab i Polska Grupa Zbrojeniowa zawarły umowę o strategicznej współpracy w domenie morskiej. Porozumienie obejmuje m.in. serwis okrętów, włączenie spółek PGZ do łańcucha dostaw Saaba oraz plany utworzenia w Polsce centrum technologii podwodnych. Porozumienie zawarto 13 maja w Sztokholmie. Umowa przewiduje współpracę przy serwisowaniu i wsparciu cyklu życia okrętów nawodnych oraz podwodnych. Strony […]

IPN odnalazł w Cieszynie szczątki. Mogą należeć do żołnierzy NZW

Na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Katowickiej w Cieszynie odnaleziono szczątki ludzkie, które według wstępnych analiz mogą należeć do żołnierzy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Instytut Pamięci Narodowej poinformował w piątek o wynikach prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych prowadzonych od 6 do 13 maja 2026 roku na cieszyńskim Cmentarzu Komunalnym. Badania realizowało Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN we współpracy z Oddziałową […]

Pesa Bydgoszcz wygrała przetarg na nowe pociągi dla Polregio

Polregio wybrało ofertę Pesy Bydgoszcz w przetargu na dostawę nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych. Postępowanie obejmuje sześć pojazdów w zamówieniu podstawowym oraz 16 kolejnych w ramach prawa opcji, co oznacza, że przewoźnik będzie mógł zamówić łącznie do 22 nowych pociągów. Wartość oferty Pesy wynosi niemal 969 mln zł brutto. Projekt ubiega się o dofinansowanie z programu […]

Arka Pana w Nowej Hucie. Świątynia, której miało nie być, stała się symbolem i eksperymentem [+WIDEO]

15 maja 1977 roku metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła konsekrował kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski w Nowej Hucie-Bieńczycach, popularnie nazywany Arką Pana. Była to pierwsza świątynia w Nowej Hucie, mieście budowanym przez komunistyczne władze jako wzorcowy ośrodek socjalistyczny, w którego planach nie przewidziano miejsca dla kościoła. Nowa Huta powstawała od 1949 roku na […]

Z Wołynia na Madagaskar. Jan Beyzym i szpital dla trędowatych

Jan Beyzym mógł pozostać wychowawcą w galicyjskich kolegiach jezuickich, gdzie pracował z młodzieżą i cieszył się opinią człowieka surowego, ale oddanego. Wybrał jednak miejsce, przed którym cofała się większość ludzi jego epoki: leprozorium na Madagaskarze. Tam polski szlachcic i jezuita z Wołynia zbudował szpital dla chorych, których ówczesny świat najczęściej usuwał na margines życia. Beyzym […]

Czechy: policja odzyskała skradzioną czaszkę św. Zdzisławy. Złodziej zalał relikwię betonem

Czeska policja odzyskała czaszkę św. Zdzisławy z Lemberka, skradzioną z bazyliki w Jablonném v Podještědí w kraju libereckim. Według śledczych 35-letni podejrzany zalał relikwię betonem i zamierzał ją zatopić w rzece. Eksperci próbują teraz uratować zabytek o niepoliczalnej wartości historycznej i religijnej. Jak informowaliśmy, do kradzieży doszło we wtorek 12 maja wieczorem w bazylice św. […]

Ukraińskie drony uderzyły w Riazań. Pożar w dużej rosyjskiej rafineri

Ukraińskie drony zaatakowały w nocy z czwartku na piątek Riazań w zachodniej Rosji. Według dowódcy ukraińskich Sił Systemów Bezzałogowych Roberta Browdiego celem była tamtejsza rafineria ropy naftowej. Według gubernatora obwodu riazańskiego Pawła Małkowa, cytowanego przez Reutersa, zginęły cztery osoby, w tym dziecko, a 12 zostało rannych. Małkow przekazał, że w ataku uczestniczyło 99 ukraińskich bezzałogowców. […]

Iran: Rozmowy z USA możliwe tylko przy poważnym podejściu Waszyngtonu

Szef irańskiej dyplomacji Abbas Aragczi oświadczył w piątek w New Delhi, że Teheran „nie ma zaufania” do Stanów Zjednoczonych i jest zainteresowany negocjacjami z Waszyngtonem tylko wtedy, gdy ten będzie traktował rozmowy poważnie. Informację podała agencja Reuters. Aragczi przebywa w Indiach w związku ze spotkaniem ministrów spraw zagranicznych państw BRICS. Podczas obrad wezwał państwa członkowskie […]

Budynki można byłoby zasilać oknami. Singapur rozwija perowskity, a polski projekt utknął w sporze o komercjalizację

Naukowcy z Nanyang Technological University w Singapurze opracowali ultracienkie, półprzezroczyste ogniwa słoneczne, które w przyszłości mogłyby być wbudowywane w okna, elewacje budynków, szyby samochodowe i elektronikę noszoną. Wyniki badań opublikowano w piśmie „ACS Energy Letters”. Singapurskie odkrycie wpisuje się w globalny wyścig o komercjalizację ogniw perowskitowych – wyścig, w którym swój rozdział ma także Polska. […]

Moskwa: zakaz publikowania skutków ataków ukraińskich dronów

Władze Moskwy wprowadziły zakaz publikowania materiałów pokazujących skutki ataków dronów oraz „aktów terrorystycznych”. Decyzję podjęła Moskiewska Komisja Antyterrorystyczna. Ograniczenia ogłoszono 13 maja 2026 roku, a władze miasta uzasadniły je koniecznością przeciwdziałania „rozpowszechnianiu niewiarygodnych informacji” oraz zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego. Zakaz obejmuje publikowanie tekstów, zdjęć i nagrań pokazujących następstwa ataków bezzałogowców, użycia innych środków rażenia oraz działań […]

Kolumbia chce uśpić hipopotamy Escobara. Jest oferta relokacji do Indii

Władze Kolumbii zatwierdziły plan ograniczenia populacji hipopotamów żyjących w dorzeczu rzeki Magdalena. Chodzi o potomków zwierząt sprowadzonych w latach 80. XX wieku przez narkotykowego barona Pabla Escobara do jego prywatnego zoo w posiadłości Hacienda Nápoles. Program ma ruszyć w drugiej połowie 2026 roku i zakłada między innymi eutanazję około 80 osobników. Według kolumbijskich władz w […]

Filtry, które działają do dziś. Tak Lindley zmienił Warszawę [+WIDEO]

15 maja 1878 roku angielski inżynier William Lindley przedłożył władzom Warszawy projekt sieci kanalizacyjnej. Niespełna miesiąc później złożył także projekt wodociągów. Był to początek jednej z najważniejszych inwestycji technicznych w dziejach miasta, która po kilku latach doprowadziła do uruchomienia nowoczesnego systemu dostarczania czystej wody mieszkańcom stolicy. Warszawa w drugiej połowie XIX wieku miała poważne problemy […]

Kraków, jak Oksford, też znał bunty żaków. Krwawa awantura z 1549 roku

W maju 1549 roku w Krakowie doszło do jednego z głośniejszych wystąpień studenckich w dziejach Akademii Krakowskiej. Początek sprawie dał incydent z 14 maja, kiedy żacy mieszkający w bursie Wszystkich Świętych zaczepili dwie kobiety przechodzące w pobliżu cmentarza przy kościele Wszystkich Świętych. Były to Julianna Cjanowska i Regina Strzelimuszanka, kobiety o złej opinii w mieście. […]

Neandertalczycy leczyli zęby już 60 tys. lat temu. Naukowcy znaleźli ślady borowania

Naukowcy opisali ząb neandertalczyka z syberyjskiej jaskini Czagyrskiej, który może być najstarszym znanym dowodem celowego leczenia stomatologicznego. Według badaczy otwór w trzonowcu sprzed około 59–60 tys. lat najprawdopodobniej wykonano kamiennym narzędziem, aby usunąć fragmenty silnie zniszczonej próchnicą tkanki. O sprawie poinformował portal Live Science, powołując się na badanie opublikowane 13 maja w czasopiśmie „PLOS One”. […]

Kneset przyjął projekt ustawy o dziedzictwie na Zachodnim Brzegu. Krytycy: to de facto aneksja

Izraelski Kneset przyjął w pierwszym czytaniu projekt ustawy, który ma przekazać izraelskim władzom szeroką kontrolę nad stanowiskami archeologicznymi na Zachodnim Brzegu. Izraelskie organizacje krytyczne wobec osadnictwa oraz niemal całe środowisko zawodowych archeologów w Izraelu ostrzegają, że projekt oznacza de facto aneksję części palestyńskiego terytorium. Głosowanie odbyło się stosunkiem głosów 23 do 14. Było to pierwsze […]

Polacy między łagrami a sowiecką polityką. Historia dywizji kościuszkowców

14 maja 1943 roku płk Zygmunt Berling wydał rozkaz organizacyjny dla formującej się pod jego dowództwem 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Jednostka powstawała na terenie Związku Sowieckiego, w Sielcach nad Oką koło Riazania. Jej utworzenie było elementem polityki Stalina po zerwaniu 25 kwietnia 1943 roku stosunków dyplomatycznych z rządem Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Pretekstem […]

Chińska broń dla Iranu przez pośredników? Ustalenia amerykańskiego wywiadu

Chińskie firmy omawiały z Iranem możliwość sprzedaży uzbrojenia — podał „The New York Times”, powołując się na ustalenia amerykańskiego wywiadu. Dostawy miałyby być przekazywane przez państwa trzecie, aby ukryć ich pochodzenie. Jak podał dziennik, sprawa została przedstawiona amerykańskim decydentom w czasie, gdy prezydent Donald Trump przygotowywał się do rozmów z przywódcą Chin Xi Jinpingiem. Według […]

SpaceX szykuje start największej rakiety w historii. To kluczowy element księżycowych planów USA [+WIDEO]

Już w przyszłym tygodniu SpaceX planuje wystrzelić Starship trzeciej generacji – najwyższą i najpotężniejszą rakietę, jaką dotąd zbudowano. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, próbny lot odbędzie się 19 maja czasu lokalnego w Teksasie, czyli już 20 maja w Polsce. Okno startowe ma otworzyć się o godz. 00:30 czasu polskiego w nocy z 19 na […]

Naukowcy zbadają DNA Krzywoustego i Hermana. Czy przybliży to odpowiedź na pytanie o pochodzenie Piastów?

Zespół prof. Marka Figlerowicza, który bada genetykę Piastów, wraca do szczątków władców z głównej linii dynastii. Nowe analizy mają sprawdzić, czy odkryta haplogrupa towarzyszyła dynastii od początków, czy pojawiła się dopiero w jednej z jej późniejszych gałęzi – co podważałoby wnioski o pochodzeniu pierwszych Piastów. Teraz: Krzywousty, Herman, Lednica i Piastowie śląscy Najbliższym celem badaczy […]

Sojusz obronny „miłujących pokój”. 14 maja 1955 roku powstał Układ Warszawski

Utworzenie Układu Warszawskiego 14 maja 1955 roku stanowiło reakcję bloku wschodniego na przyjęcie Republiki Federalnej Niemiec do NATO. Decyzja ta, postrzegana przez Związek Sowiecki jako zagrożenie równowagi sił w Europie, doprowadziła do zawiązania formalnego sojuszu polityczno-wojskowego państw pozostających pod jego wpływem. W Warszawie, w Sali Kolumnowej Pałacu Prezydium Rady Ministrów, podpisano Układ o Przyjaźni, Współpracy […]

To byli „Anonymous” polskiego oświecenia. 13 maja 1815 powstało Towarzystwo Iksów

Towarzystwo Iksów działało przez cztery lata i było jednym z najważniejszych środowisk krytyki teatralnej w Warszawie początku XIX wieku. Tworzyli je przedstawiciele elity intelektualnej Królestwa Polskiego, m.in. Adam Jerzy Czartoryski, Julian Ursyn Niemcewicz i Kajetan Koźmian. Publikowali anonimowo. Ich recenzje, podpisywane znakiem X lub XX, były ostre, błyskotliwe i podporządkowane jednemu celowi: podniesieniu poziomu sztuki […]

Były analityk CIA: USA tracą przewagę nad Chinami. Wojna o Tajwan mogłaby skończyć się pyrrusowym zwycięstwem

Były analityk CIA John Culver ocenił w rozmowie z „The Washington Post”, że przewaga wojskowa Stanów Zjednoczonych nad Chinami w wielu kluczowych obszarach została poważnie ograniczona. Według niego ewentualny konflikt o Tajwan byłby dla Waszyngtonu skrajnie ryzykowny. Culver uważa, że USA zachowują wyraźną przewagę nad Chinami głównie w wojnie podwodnej. W jego ocenie Pekin może […]