Ministerstwo Sprawiedliwości chce umożliwić cudzoziemcom obejmowanie urzędu sędziego i prokuratora
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt nowelizacji zakładający usunięcie wymogu posiadania wyłącznie obywatelstwa polskiego przez kandydatów na urząd sędziego i prokuratora. Resort potwierdził zgodę kierownictwa na rozpoczęcie prac legislacyjnych.
Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało powrót do zasady obowiązującej do 3 kwietnia 2018 r., zgodnie z którą sędzia musi mieć obywatelstwo polskie, bez wymogu „wyłączności” tego obywatelstwa. Według przekazanej Rzecznikowi Praw Obywatelskich informacji wiceministra sprawiedliwości Dariusza Mazura, przygotowany został projekt usunięcia przepisu o wyłączności obywatelstwa polskiego dla kandydatów na urząd sędziego sądu powszechnego, wojskowego, Sądu Najwyższego oraz prokuratora; projekt uzyskał zgodę kierownictwa resortu na wszczęcie procesu legislacyjnego i znajduje się na końcowym etapie prac.
Obecny stan prawny obowiązuje od kwietnia 2018 r., gdy do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych wprowadzono wymóg posiadania wyłącznie obywatelstwa polskiego przez sędziów. Ustawodawca wyznaczył wówczas półroczny termin na dopełnienie formalności, a w razie jego przekroczenia groziły konsekwencje dyscyplinarne. Jak informowano, sędziowie posiadający podwójne obywatelstwo dopełnili tych wymogów.
W 2018 r. argumentację regulacji przedstawił ówczesny minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro. „Sędziowie muszą działać mając na względzie interes państwa i na rzecz dobra wspólnego. Ograniczenie ryzyka działania na rzecz innego państwa przez osoby sprawujące funkcje publiczne wymusza bardziej rygorystyczne wymagania państwa wobec tych osób” — powiedział „Wprowadzone zmiany statuujące warunek posiadania wyłącznie obywatelstwa polskiego w odniesieniu do sędziów są uzasadnione, z uwagi na ustawowe zadania tej grupy zawodowej oraz fakt, że pełniona przez nich służba związana jest z wykonywaniem władzy publicznej oraz realizacją polityki bezpieczeństwa wewnętrznego państwa” — dodał polityk.
Z taką wykładnią nie zgadzał się Rzecznik Praw Obywatelskich, który od maja 2024 r. postulował powrót do stanu prawnego sprzed 3 kwietnia 2018 r. oraz zastąpienie wymogu „wyłączności” obywatelstwa polskiego wymogiem posiadania obywatelstwa polskiego, z możliwością łączenia go z obywatelstwami innych państw. RPO wskazywał na naruszenie prawa dostępu do służby publicznej oraz zasady równości, a także na niespójność wymogów wobec różnych grup zawodowych.
W konsekwencji RPO zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie prac legislacyjnych usuwających niespójności i rozwiązania uznane za niekonstytucyjne, w tym o zastąpienie wymogu „wyłączności” obywatelstwa oraz modyfikację zasad dostępu do urzędu sędziego.
Chociaż obywatele innego państwa nie mogą pełnić funkcję sędziów powszechnych i sędziów SN, to mogą obejmować urzędy wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana prawna umożliwiłaby im dostęp do wszystkich systemów wymiaru sprawiedliwości.
Może Cię zainteresować: Ponad 8 tys. Ukraińców uzyskało w zeszłym roku polskie obywatelstwo
Kresy.pl/bip.brpo.gov.pl/Rzeczpospolita
