Ponad 8 tys. Ukraińców uzyskało w zeszłym roku polskie obywatelstwo
W 2024 r. 8 219 obywateli Ukrainy uzyskało polskie obywatelstwo, z czego większość w trybie uznania w urzędach wojewódzkich. W ubiegłym roku łącznie 16 342 osoby uzyskały polskie obywatelstwo, co jest najwyższą liczbą od lat.
Z 8 219 obywateli Ukrainy, którzy uzyskali polskie obywatelstwo w zeszłym roku, 7 460 osób zostało uznanych decyzjami urzędów wojewódzkich, a 759 otrzymało obywatelstwo na mocy decyzji Prezydenta RP. Łącznie w ubiegłym roku przyznano 16 341 obywatelstw, co oznacza, że Ukraińcy stanowili ok. 50 proc. nowych obywateli.
Sprawa liczby nadanych obywatelstw stała się w 2024 r. przedmiotem sporów w debacie publicznej. „Wiecie ilu Ukraińców uzyskało polskie obywatelstwo w 2024? 8219 osób! Dla porównania 2023 — 5577! Ogromny wzrost. Systemowe rozwalanie Polski. Dodam, że udział tzw. prezydenckich decyzji spadł w 2024 w stosunku do 2023. To odpowiednio tylko 759 do 887” — powiedział Waldemar Buda, poseł do Parlamentu Europejskiego. W reakcji na tezy o rzekomo łatwym dostępie do obywatelstwa pojawiały się głosy krytyczne wobec praktyk państwa. „To że ktoś ma obywatelstwo polskie nie oznacza, że jest Polakiem. Zwłaszcza dzisiaj, kiedy państwo polskie rozdaje Ukraińcom obywatelstwa niczym cukierki” — stwierdził Włodzimierz Skalik, poseł na Sejm.
Procedura uznania za obywatela polskiego odbywa się w urzędach wojewódzkich na podstawie ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Wymaga spełnienia jednego z przewidzianych przez prawo warunków. Zalicza się do nich co najmniej trzyletni, nieprzerwany pobyt w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały, prawa stałego pobytu lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, wraz ze stałym źródłem dochodu i tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego. Alternatywą jest dwuletni pobyt na takim samym tytule pobytowym w połączeniu z co najmniej trzyletnim małżeństwem z obywatelem Polski albo brakiem jakiegokolwiek obywatelstwa. Uznanie jest możliwe również po dwuletnim legalnym pobycie w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskanego w związku ze statusem uchodźcy, po dziesięciu latach legalnego i nieprzerwanego pobytu przy spełnieniu wymogów dochodu i tytułu do lokalu lub po rocznym pobycie na podstawie zezwolenia na pobyt stały przyznanego z racji polskiego pochodzenia lub posiadania Karty Polaka. Dzieci poniżej 18. roku życia mogą zostać uznane za obywateli polskich, jeżeli przebywają w Polsce na podstawie odpowiednich zezwoleń, a jedno z rodziców ma obywatelstwo polskie lub zostało mu ono przywrócone, przy czym wymagana jest zgoda drugiego rodzica. We wszystkich tych przypadkach konieczne jest urzędowe potwierdzenie znajomości języka polskiego co najmniej na poziomie B1.
Obok trybu uznania ustawa przewiduje nadanie obywatelstwa w drodze decyzji Prezydenta RP. Ten tryb ma charakter uznaniowy, decyzje nie wymagają uzasadnienia i nie podlegają zaskarżeniu. W ten sposób obywatelstwo otrzymał m.in. Jesse Eisenberg, amerykański aktor i reżyser o polskich korzeniach, znany z filmów „The Social Network” i „Prawdziwy ból”. Choć aktor w rozmowach z mediami wielokrotnie podkreślał swoje zainteresowanie Polską, nie nauczył się języka. niosek o przyznanie obywatelstwa złożył w 2023 r., a w 2024 r. został Honorowym Obywatelem Miasta Krasnystaw.
W sierpniu były prezydent Andrzej Duda podpisał wniosek przyznający polskie obywatelstwo dwóm amerykańskim koszykarzom – Jordanowi Loydowi i Jerrickowi Hardingowi. Obaj Amerykanie nigdy nie mieszkali w Polsce ani nie znają języka.
Kwestia uchodźców wymaga odrębnego wyjaśnienia. Zgodnie z ustawą z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, aby cudzoziemiec posiadający status uchodźcy mógł zostać uznany za obywatela polskiego, musi najpierw uzyskać zezwolenie na pobyt stały. Ścieżk obejmuje okres rozpatrywania wniosku o ochronę, pięcioletni pobyt na podstawie statusu uchodźcy, a następnie dwuletni pobyt na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskanego w związku ze statusem uchodźcy. Jednocześnie Ukraińcy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r. w związku z rosyjską agresją, nie posiadają statusu uchodźcy. Są objęci ochroną czasową w rozumieniu ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ochrona czasowa zapewnia legalny pobyt i wsparcie, ale nie skraca standardowych wymogów uzyskania obywatelstwa. Pobyt obywatela Ukrainy, który wjechał do Polski po 24 lutego 2022 r. i zadeklarował pozostanie, uznaje się za legalny do 30 września 2025 r., przy czym w lipcu 2025 r. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian przewidujący przedłużenie ochrony do 4 marca 2026 r., a mechanizm ochrony czasowej w UE został przedłużony do 4 marca 2027 r.
W ciągu 10 lat (od 2014 do 2024 r.) 41 983 Ukraińców otrzymało polskie obywatelstwo. Średnio daje to niespełna 4 tys. osób rocznie. Dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wskazują, że w 2024 r. polskie obywatelstwo uzyskało 16 342 cudzoziemców.
Liczba ta może rosnąć bowiem, Polska jest krajem masowej imigracji już od około dekady. Rządy Prawa i Sprawiedliwości szeroko otworzyły granice kraju do przybyszów. W 2016 r. Polska znalazła się na drugim miejscu pod względem liczby pierwszych pozwoleń na pobyt dla osób spoza Unii Europejskiej. Wyprzedziła nasz kraj tylko Wielka Brytania, w 2016 r. należąca jeszcze do UE.
W 2017 r. Polska zajęła już pierwsze miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby wydanych pierwszych zezwoleń na pobyt dla obywateli państw pozaunijnych z 683 tys. takich zezwoleń. Niemcy zajęły wówczas drugie miejsce z liczbą 535 tys.. Tendencja ta utrzymała się do końca rządów PiS.
W 2018 – Polska wydała 635 tys. pierwszych pozwoleń dla cudzoziemców spoza UE (na drugim miejscu Niemcy – 543 tys.), w 2019 – 724 tys. (drugie Niemcy – 460 tys.), w 2020 – 598 tys. (drugie Niemcy – 312 tys.), w 2021 – 967 tys. (co stanowiło 33 proc. wszystkich wydanych w Unii Europejskiej pierwszych pozwoleń dla cudzoziemców z państw nie-unijnych, drugi wynik miała Hiszpania – 371 tys.). W 2022 r. Eurostat nie podał danych dla Polski, ale w 2023 nasze kraj nadal znajdował się na pierwszym miejscu w UE pod względem pierwszych zezwoleń pobytowych dla cudzoziemców spoza UE – 642 tys. (Niemcy drugie – 586 tys.).
Warto zaznaczyć, że w sierpniu parlament Niemiec odrzucił przepisy umożliwiające wyjątkowo dobrze zintegrowanym cudzoziemcom uzyskanie obywatelstwa po trzech latach zamiast pięciu. To ważny krok w kierunku zaostrzenia polityki migracyjnej zapowiedziany przez rząd kanclerza Friedricha Merza.
Podobne zmiany mogą zajść również w Polsce. Na początku sierpnia prezydent Karol Nawrocki złożył w Sejmie propozycję zmiany ustawy o obywatelstwie. Projekt zakłada znaczne zaostrzenie wymogów dla cudzoziemców ubiegających się o polskie obywatelstwo. Kluczowym punktem nowelizacji jest „wydłużenie minimalnego okresu nieprzerwanego pobytu w Polsce (na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub prawa stałego pobytu) wymaganego do uznania cudzoziemca za obywatela polskiego, z 3 do 10 lat”.
Zwracaliśmy uwagę, że Związek Ukraińców w Polsce już w zeszłym roku oświadczył, iż chce aby przybysze z Ukrainy otrzymali prawo głosowania w wyborach radnych i szefów samorządów gminnych.
Czytaj także: Ukraiński portal zapowiada, że Ukraińcy z polskim obywatelstwem będą mieli swoich posłów w Sejmie RP
Kresy.pl/Onet
