Zniszczenia dziedzictwa w Iranie: ponad 130 zabytków uszkodzonych w wyniku działań wojennych
Co najmniej 131 stanowisk archeologicznych, muzeów i zabytków zostało zniszczonych lub uszkodzonych w Iranie między 28 lutego a 8 kwietnia w wyniku działań wojennych prowadzonych przez USA i Izrael – wynika z danych irańskiego Ministerstwa Dziedzictwa Kulturowego.
Straty objęły 17 prowincji i 26 miast. Największe zniszczenia odnotowano w Teheranie, gdzie uszkodzono 61 obiektów, oraz w Isfahanie – 23. Łącznie te dwa regiony odpowiadają za ponad 64 proc. wszystkich przypadków.
Jak opisuje Parsa Ghasemi, badaczka związana z Sorboną, w analizie opublikowanej w magazynie „The Conversation”, wśród uszkodzonych obiektów jest m.in. Pałac Golestan w Teheranie, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, to kompleks z czasów dynastii Kadżarów i dawna siedziba królewska. Ucierpiały także historyczny Arg w Teheranie, czyli obszar dawnej cytadeli miejskiej, oraz Wielki Bazar – jeden z najważniejszych zabytkowych zespołów handlowych stolicy.
Na liście znalazł się również Pałac Marmurowy z okresu dynastii Pahlawich, dawny gmach Senatu oraz historyczny budynek policji Shahrbani. Wśród obiektów religijnych wskazano m.in. meczet Sepahsalar, jeden z najbardziej rozpoznawalnych XIX-wiecznych meczetów Teheranu.
W prowincji Isfahan uszkodzenia odnotowano przy kompleksie placu Naqsh-e Jahan, jednym z kluczowych zabytków architektury perskiej i obiekcie UNESCO. W jego obrębie znajdują się m.in. meczety, pałace i bazar z okresu safawidzkiego. Wśród uszkodzonych obiektów wymieniono także pałac Chehel Sotoun oraz historyczny meczet piątkowy Abbasi.
Zniszczenia objęły również obiekty poza głównymi ośrodkami miejskimi, w tym Kuh-e Khawaja w Sistanie – stanowisko archeologiczne z reliktami z okresów partyjskiego, sasanidzkiego i wczesnoislamskiego – oraz Siraf w prowincji Buszehr, dawny port nad Zatoką Perską o znaczeniu w późnej starożytności i średniowieczu. Na liście znalazł się także grobowiec XI-wiecznego poety Baby Tahera w Hamadanie.
Najliczniejszą grupę zniszczonych obiektów stanowią zabytkowe domy i rezydencje (33 przypadki), a także budynki użyteczności publicznej i instytucje (16) oraz meczety (12). Uszkodzono również co najmniej 10 pałaców i kompleksów królewskich z okresu od XV do XIX wieku. Raport wskazuje ponadto na zniszczenia w obrębie siedmiu historycznych układów urbanistycznych.
Skala strat nie ogranicza się do pojedynczych budynków. Ucierpiały także muzea i ich zbiory, archiwa oraz miejsca przechowywania rękopisów. Według dostępnych informacji instytucje kultury podjęły działania zabezpieczające, w tym ewakuację części zbiorów.
Dane wskazują na koncentrację zniszczeń w obszarach o największym nagromadzeniu dziedzictwa kulturowego. W czterech najbardziej dotkniętych prowincjach – Teheranie, Isfahanie, Chuzestanie i Kurdystanie – odnotowano ponad 80 proc. wszystkich przypadków.
Zakres chronologiczny zniszczeń obejmuje obiekty od starożytności po czasy nowożytne, w tym stanowiska z okresów partyjskiego i sasanidzkiego oraz zabytki islamskie i nowożytne.
Zgodnie z konwencją haską z 1954 roku zniszczenie dziedzictwa kulturowego jednego państwa stanowi stratę dla całej ludzkości. Ochrona takich obiektów jest elementem prawa międzynarodowego, a celowe ataki na nie mogą być kwalifikowane jako zbrodnie wojenne.
Czytaj też: Stany Zjednoczone opuszczają UNESCO przez “antyizraelskie” i “antyamerykańskie” nastawienie
Kresy.pl / The Conversation
