Niewidoczny kryzys w Iranie. Krajowi zaczyna brakować wody
Wojna pogłębia kryzys wodny w Iranie, który już wcześniej znalazł się na granicy załamania — pisze Live Science. Według ekspertów cytowanych przez portal kraj cierpi na „bankructwo wodne”, a bez zasadniczej zmiany polityki państwa sytuacja będzie się dalej pogarszać.
Jak podaje Live Science, problemy Iranu nie wynikają wyłącznie z suszy i zmian klimatu. Ich źródłem są także dekady błędnego zarządzania wodą, rozwój rolnictwa w warunkach niedoboru wody, nadmierne pompowanie zasobów podziemnych oraz polityka samowystarczalności żywnościowej prowadzona po rewolucji islamskiej z 1979 roku.
W listopadzie 2025 roku cztery z pięciu zbiorników wodnych zaopatrujących Teheran były puste w 88 procentach, a piąty, Amir Kabir, w 92 procentach. Stolica Iranu stanęła wówczas wobec najpoważniejszego kryzysu wodnego od sześciu dekad. W niektórych dzielnicach krany wysychały, a władze wcześniej ostrzegały, że miasto może zbliżać się do tzw. „dnia zero”, czyli momentu, w którym dostawy wody spadają do poziomu wymuszającego reglamentację.
Sytuacja dotyczy nie tylko Teheranu. Iran od ponad pięciu lat zmaga się z suszą, a jeziora, rzeki i mokradła wysychają w większości prowincji. W Meszhedzie, mieście liczącym około 3,5 mln mieszkańców, poziom wody w listopadzie spadł poniżej 3 procent pojemności magazynowej.
Według Live Science, aby uzupełniać braki w wodach powierzchniowych, Iran coraz intensywniej eksploatuje wody podziemne. Rolnictwo odpowiada obecnie za około 90 procent zużycia wody w kraju. W 2024 roku 32 z 50 najbardziej nadmiernie eksploatowanych warstw wodonośnych na świecie znajdowały się w Iranie. Liczba studni pompujących wodę podziemną wzrosła z około 450 tys. w 2000 roku do 800 tys. w 2013 roku, jednak ilość wydobywanej wody spadła w tym czasie o 18 procent z powodu wyczerpywania się zasobów.
Kryzys wodny pociągnął za sobą kolejne problemy. Niedobory wody ograniczyły produkcję energii z hydroelektrowni. W 2019 roku zapory odpowiadały za 10,6 procent produkcji energii elektrycznej w Iranie, a w 2025 roku już tylko za 3,3 procent. W miastach takich jak Teheran przerwy w dostawach prądu stały się codziennością.
Eksperci wskazują także na zanieczyszczenie powietrza pyłem z wyschniętych jezior i koryt rzecznych oraz na osiadanie gruntu spowodowane wypompowywaniem wód podziemnych. Według badania z 2025 roku ponad 31,4 tys. kilometrów kwadratowych powierzchni Iranu obniża się w tempie przekraczającym 10 milimetrów rocznie. W niektórych miejscach skala zjawiska jest znacznie większa. W Rafsandżanie w centralnym Iranie grunt obniżał się o ponad 34 centymetry rocznie w latach 2014–2022.
Wojna ma dodatkowo pogorszyć sytuację. Jak podkreślają eksperci cytowani przez Live Science, infrastruktura wodna jest ściśle zależna od dostaw energii. Ataki na rafinerie, magazyny paliw i inną infrastrukturę energetyczną mogą więc wpływać na działanie pomp, sieci wodociągowych, oczyszczalni ścieków i systemów dystrybucji wody.
Uszkodzona została m.in. instalacja odsalania na wyspie Qeshm, co według irańskich władz odcięło dostawy wody do 30 wsi. Live Science zaznacza jednak, że odsalanie odpowiada za mniej niż 3 procent zużycia wody w Iranie, dlatego większe znaczenie dla całego kraju mogą mieć uderzenia w energetykę, większe tamy i systemy przesyłowe.
Zdaniem ekspertów wojna może odsunąć kwestie środowiskowe na dalszy plan, ponieważ środki państwa zostaną skierowane na odbudowę i bieżące potrzeby militarne. Może też pogłębić izolację Iranu i utrudnić dostęp do nowoczesnych technologii ograniczających zużycie wody.
„Iran nie ma wyboru. Wszystko się zawali, jeśli nie nastąpi znacząca zmiana strukturalna” — powiedział Live Science Nima Shokri z Hamburg University of Technology. Jak dodał, rozwiązania obejmują m.in. inwestycje w oczyszczanie ścieków, modernizację systemów irygacyjnych, poprawę infrastruktury przesyłowej i zmianę sposobu zarządzania zasobami wodnymi.
Czytaj też:
Kazachstan zaczął sztucznie wywoływać opady. Projekt budzi wątpliwości ekspertów
„Szykujcie się na ropę po 200 dolarów” – irański wojskowy o skutkach wznowienia wojny
Kresy.pl / LiveScience
