Mołdawia i Ukraina bliżej członkostwa w UE. Państwa członkowskie zgodziły się na pierwszy klaster negocjacji
Wszystkie państwa Unii Europejskiej zgodziły się na otwarcie pierwszego klastra negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią. Pierwsza konferencja międzyrządowa ma odbyć się w poniedziałek i dotyczyć podstaw procesu akcesyjnego, w tym praworządności oraz instytucji demokratycznych. Decyzję poprzedziły deklaracje władz Ukrainy i Mołdawii.
W piątek przewodniczący Rady Europejskiej António Costa i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poinformowali we wspólnym oświadczeniu, że wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej zgodziły się na otwarcie pierwszego klastra negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią.
Pierwsza konferencja międzyrządowa w tej sprawie ma odbyć się w poniedziałek. Zostanie poświęcona klastrowi dotyczącemu kwestii fundamentalnych, czyli podstaw procesu akcesyjnego.
Czego dotyczy pierwszy etap rozmów akcesyjnych
Klaster podstawowy obejmuje zagadnienia dotyczące praworządności oraz silnych instytucji demokratycznych. We wspólnym oświadczeniu Costa i von der Leyen określili go jako kręgosłup procesu akcesyjnego, ponieważ dotyczy podstawowych wartości i zasad, na których opiera się Unia Europejska.
„To uznanie determinacji, odwagi i ciężkiej pracy, jaką oba kraje wykazały się w realizacji reform, nawet w obliczu ogromnych wyzwań. To także sygnał, że oferta UE w zakresie pokoju, stabilności i możliwości jest nieporównywalna” — stwierdzili Costa i von der Leyen.
Przewodniczący Rady Europejskiej i przewodnicząca Komisji Europejskiej podkreślili, że rozszerzenie Unii jest wyborem strategicznym.
Deklaracje Kijowa i Kiszyniowa
Przed kilkoma dniami prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oświadczył, że Ukraina spełniła warunki niezbędne do otwarcia wszystkich klastrów negocjacyjnych w rozmowach dotyczących przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej.
„Właśnie teraz, podczas najbliższych spotkań UE, powinny zostać podjęte odpowiednie decyzje. Nie ma żadnych przeszkód. Ważne jest, aby ten postęp nastąpił, aby klastry zostały otwarte i aby Rosjanie również widzieli, że Europa dotrzymuje obietnic i nie rezygnuje ze swoich europejskich interesów” — mówił Zełenski.
W maju w podobnym tonie wypowiadała się prezydent Mołdawii Maia Sandu. Podkreślała, że jej kraj jest gotowy do rozpoczęcia kolejnego etapu integracji europejskiej.
„Zarówno Komisja Europejska, jak i Rada UE twierdzą, że jesteśmy gotowi” — powiedziała Sandu. Sandu zaznaczyła, że rozpoczęcie negocjacji pozwoliłoby Mołdawii przejść do kolejnych etapów integracji europejskiej.
Droga Ukrainy i Mołdawii do UE
Mołdawia złożyła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej w marcu 2022 roku, a w czerwcu tego samego roku uzyskała status państwa kandydującego.
Ukraina złożyła wniosek o członkostwo po rozpoczęciu wojny rosyjsko-ukraińskiej w 2022 roku. Status państwa kandydującego otrzymała jeszcze w tym samym roku, a formalne negocjacje akcesyjne rozpoczęła w 2024 roku.
Zgoda państw członkowskich na otwarcie pierwszego klastra oznacza przejście do kolejnej fazy procedury akcesyjnej. Poniedziałkowa konferencja międzyrządowa ma formalnie rozpocząć rozmowy dotyczące grupy zagadnień podstawowych.
UE negocjuje z czterema państwami
Oprócz Ukrainy i Mołdawii, do członkostwa w Unii Europejskiej kandydują też Czarnogóra i Albania, a Islandia zapowiada referendum w tej sprawie.
Czarnogóra pozostaje najbardziej zaawansowanym kandydatem w negocjacjach akcesyjnych i mogłaby zostać 28. członkiem UE już w 2028 roku. Podgorica otworzyła wszystkie 33 rozdziały negocjacyjne i zamknęła 14, ale nadal musi wykazać postępy w sądownictwie, praworządności i walce z korupcją.
Albania rozpoczęła negocjacje członkowskie z UE w 2022 roku, a grudniu zeszłego roku otworzyła ostatni klaster dotyczący zasobów, rolnictwa i spójności. Oznacza to, że negocjacje są otwarte we wszystkich 33 rozdziałach. Według unijnych komisarzy – Tirana mogłaby dołączyć w 2029 roku.
Islandia zapowiada przeprowadzenie referendum w tej sprawie. Odbędzie się ono 29 sierpnia 2026 roku. Islandia wycofała się z rozmów o członkostwie w 2013 roku, po czterech latach negocjacji. W ostatnim czasie poparcie dla integracji z UE ponownie wzrosło. Obecnie Islandia należy do jednolitego rynku UE, strefy Schengen oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Jest także członkiem NATO
W kwietniu Komisja Europejska poinformowała, że rozważa specjalne rozwiązania dla Islandii w unijnej polityce rybołówstwa. Spór o kontrolę nad zasobami rybnymi pozostaje jednym z głównych problemów w relacjach Islandii z UE.
Na początku tego roku Komisja Europejska rozważała sposoby umożliwienia szybkiego przystąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej w ramach porozumienia pokojowego z Rosją, jednak bez przyznania Kijowowi pełnych praw członkowskich od pierwszego dnia akcesji. Urzędnicy UE wskazywali, że prawa te Ukraina miałaby „zdobywać” w okresie przejściowym.
W lutym, podczas wizyty w Kijowie Ursula von der Leyen podkreśliła, że nie poda daty wejścia Ukrainy do UE, deklarując jednocześnie dalsze wsparcie procesu. Prezydent Wołodymyr Zełenski stwierdził, że obawia się, że z członkostwem Ukrainy w UE stanie się to samo, co z planowanym dołączeniem do NATO.
Kresy.pl/consilium.europa.eu
