USA proponują 60-dniowe zawieszenie broni dla Gazy; plan przewiduje wymianę zakładników

Plan USA dla Strefy Gazy, ujawniony w piątek przez agencję Reuters, zakłada 60-dniowe zawieszenie broni i uwolnienie 28 izraelskich zakładników – żywych i martwych – w pierwszym tygodniu, w zamian za uwolnienie 1236 palestyńskich więźniów oraz przekazanie szczątków 180 Palestyńczyków.

28 maja wysoki rangą przedstawiciel Białego Domu, Steve Witkoff, pełniący funkcję specjalnego wysłannika prezydenta USA, poinformował, że administracja pracuje nad ostateczną wersją nowego dokumentu zawierającego warunki potencjalnego porozumienia. Jak zaznaczył, celem jest doprowadzenie do tymczasowego zawieszenia broni, które mogłoby stworzyć przestrzeń dla trwałego rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

Reuters, który ujawnił treść dokumentu, podaje, że plan jest gwarantowany przez prezydenta USA Donalda Trumpa oraz mediatorów – Egipt i Katar – i że pomoc humanitarna zostanie dostarczona do Gazy niezwłocznie po podpisaniu porozumienia o zawieszeniu broni przez Hamas.

Pomoc ma być przekazana za pośrednictwem Organizacji Narodów Zjednoczonych, Czerwonego Półksiężyca oraz innych uzgodnionych kanałów.

Biały Dom poinformował w czwartek, że Izrael zgodził się na propozycję zawieszenia broni złożoną przez USA. Izraelskie media podały, że premier Benjamin Netanjahu przekazał rodzinom zakładników informację o zaakceptowaniu przez Izrael umowy przedstawionej przez wysłannika Trumpa na Bliski Wschód, Steve’a Witkoffa. Biuro premiera odmówiło komentarza.

Zgodnie z amerykańskim planem, 60-dniowe zawieszenie broni może zostać przedłużone, jeśli w wyznaczonym czasie nie zostaną zakończone negocjacje w sprawie trwałego porozumienia.

Hamas poinformował, że otrzymał odpowiedź Izraela na propozycję, która – według niej – „nie spełnia żadnych sprawiedliwych i uzasadnionych żądań naszego narodu”, w tym natychmiastowego wstrzymania działań wojennych oraz zakończenia kryzysu humanitarnego w Strefie Gazy.

Przedstawiciel Hamasu Basem Naim stwierdził, że odpowiedź Izraela „zasadniczo ma na celu umocnienie okupacji i kontynuowanie polityki zabijania i głodzenia, nawet w okresie, który ma być tymczasową deeskalacją”. Jednocześnie poinformował, że kierownictwo Hamasu prowadzi „szczegółową i odpowiedzialną analizę nowej propozycji”.

Plan USA zakłada, że Hamas uwolni ostatnich 30 z 58 pozostałych izraelskich zakładników, gdy tylko zostanie zawarte trwałe zawieszenie broni. Zgodnie z planem Izrael ma zaprzestać wszelkich operacji wojskowych w Strefie Gazy po wejściu zawieszenia broni w życie. Armia izraelska ma także rozpocząć stopniowe przegrupowywanie sił.

Głębokie rozbieżności między Hamasem a Izraelem uniemożliwiły wcześniejsze porozumienia dotyczące zawieszenia broni, zerwane w marcu. Izrael domaga się całkowitego rozbrojenia Hamasu, jego demilitaryzacji i likwidacji jako struktury rządowej oraz uwolnienia wszystkich zakładników, zanim zakończy wojnę.

Krytyka działań Izraela

Obecną politykę Izraela wobec Palestyny potępiają w ostatnim czasie przywódcy państw zachodnich. 26 maja kanclerz Niemiec Friedrich Merz skrytykował działania Izraela w Strefie Gazy podczas wystąpienia na konferencji „Europaforum” – Doprowadzenie do takich cierpień ludności cywilnej (…) nie może być dłużej usprawiedliwiane walką z terroryzmem” – powiedział.

Mimo to niemiecki kanclerz wyraził opinię, że Niemcy powinny wyrażać krytykę wobec Izraela w sposób szczególnie ostrożny: “bardziej powściągliwe niż jakikolwiek inny kraj na świecie”. Zaznaczył jednak, że kiedy dochodzi do naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego, zarówno państwo niemieckie, jak i jego kanclerz muszą reagować.

30 maja minister spraw zagranicznych Johann Wadephul w wywiadzie dla Sueddeutsche Zeitung wyraził wątpliwości co do zgodności działań Izraela w wojnie z palestyńską organizacją bojową Hamas z prawem międzynarodowym. Dodał, że Niemcy podejmą decyzję o zatwierdzeniu nowych dostaw broni do Izraela na podstawie oceny sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy.

Prezydent Francji Emmanuel Macron wezwał w poniedziałek do „reformy” Autonomii Palestyńskiej tak, by mogła ona przejąć kontrolą nad Strefą Gazy.

14 kwietnia prezydent Francji Emmanuel Macron wezwał do „reformy” Autonomii Palestyńskiej tak, by mogła ona przejąć kontrolą nad Strefą Gazy.

Siedmiu ekspertów udzieliło wywiadu holenderskiej gazecie „NRC”, twierdząc, że Izrael dopuszcza się ludobójstwa na Palestyńczykach w Strefie Gazy. Dodali, że z tym stanowiskiem zgadza się znaczna część środowiska akademickiego. Naukowcy wymienili, że Izrael nie dopuszcza pomocy humanitarnej, wojsko strzela do każdego, kto wkracza do strefy buforowej, bombarduje szpitale i obozowiska namiotowe.

Obecną politykę Izraela krytykują też jego politycy. W rozmowie z CNN były premier Izraela Ehud Olmert potępił ostatnie wypowiedzi wysokich rangą przedstawicieli Izraela opowiadających się za “głodzeniem Gazy”. Podkreślił, że takie działania można uznać za “zbrodnie wojenne”.

Agencja AP alarmowała, że izraelskie siły zbrojne regularnie wykorzystują palestyńskich cywilów jako żywe tarcze. Żołnierze zmuszają ich do wchodzenia do budynków i tuneli, aby sprawdzali, czy znajdują się tam materiały wybuchowe lub bojownicy.

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) poinformowało 30 maja, że Izrael niemal całkowicie blokuje dostęp do Strefy Gazy. Rzecznik OCHA określił ten obszar jako „najbardziej głodne miejsce na ziemi”, do którego nie trafia prawie żadna gotowa do spożycia żywność.

Rozwój konfliktu izraelsko-palestyńskiego

Nowy etap konfliktu izraelsko-palestyńskiego rozpoczął się 7 października wraz z atakiem palestyńskiej organizacji polityczno-wojskowej Hamas na południowy Izrael. Hamas wystrzelił według różnych szacunków 2-5 tys. pocisków rakietowych, a następnie rozpoczął ofensywę, której częścią był desant przeprowadzony za pomocą motolotni i łodzi.

Liczba ofiar śmiertelnych w Izraelu w wyniku ataków Hamasu z 7 października wynosi 1139 osób. Przy czym część zginęła na skutek interwencji izraelskiej armii.

Izrael zareagował na to zmasowanym atakiem, w tym masowym bombardowaniem i ostrzałem zabudowy Strefy Gazy. Wprowadził także całkowitą blokadę palestyńskiej eksklawy, obejmującą także odcięcie od żywności, leków, energii elektrycznej i wody, dzieląc ją na dwie części. Dochodziło do ataków w Izraelczyków na konwoje humanitarne. W jednym z takich ataków zginął polski wolontariusz Damian Soból.

19 stycznia skonfliktowane strony zdołały uzgodnić rozejm. Plan na pierwszy etap rozejmu zakładał, iż potrwa on 42 dni. Mimo że Hamas realizował warunki rozejmu, 2 marca Izrael wstrzymał wjazd wszelkiej pomocy humanitarnej do Strefy Gazy. Następnie Izraelczycy zerwali rozejm, rozpoczynając w nocy z 17 na 18 marca ponowne ataki na palestyńską eksklawę.

W grudniu 2024 r. Amnesty International jako pierwsza duża organizacja praw człowieka uznała, że Izrael dopuścił się ludobójstwa w Strefie Gazy. Human Rights Watch również oceniła, że popełniono tam „akty ludobójstwa”. Według danych, od rozpoczęcia izraelskiej ofensywy w październiku 2023 r., śmierć poniosło ponad 53 tys. Palestyńczyków, w tym ponad 15 tys. dzieci.

Kresy.pl/reuters.com