Zbadano geny neandertalczyków spod Częstochowy. Byli rodziną, mieli krewnych we Francji i na Kaukazie
Międzynarodowy zespół badaczy przeanalizował mitochondrialne DNA pozyskane z ośmiu zębów należących do neandertalczyków z Jaskini Stajnia. Wyniki badań są niezwykłe.
W Jaskini Stajnia na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej dokonano jednego z najciekawszych odkryć dotyczących neandertalczyków w Europie Środkowo-Wschodniej. Międzynarodowy zespół badaczy przeanalizował mitochondrialne DNA pozyskane z ośmiu zębów należących do tych pradawnych ludzi. Materiał ten pozwolił – po raz pierwszy – odtworzyć profil genetyczny niewielkiej grupy osobników żyjących w tym samym miejscu i czasie, około 100 tys. lat temu. Wyniki opublikowano w „Current Biology”.
Dotychczas badania genetyczne neandertalczyków opierały się głównie na pojedynczych znaleziskach lub szczątkach rozproszonych w różnych regionach i epokach. Tymczasem w Stajni uchwycono spójny obraz lokalnej populacji.
Analiza wskazuje, że co najmniej siedem osobników tworzyło w Stajni niewielką grupę. Troje z nich – dwoje dzieci i jeden dorosły – mają identyczne mitochondrialne DNA, co sugeruje bliskie pokrewieństwo w linii matczynej (np. rodzeństwo lub matka z potomstwem).
Badania rzucają także nowe światło na paneuropejskie migracje neandertalczyków. Materiał genetyczny ze Stajni należy do tej samej linii mitochondrialnej co próbki z Półwyspu Iberyjskiego, południowo-wschodniej Francji i północnego Kaukazu. Oznacza to, że ta linia żeńska była kiedyś szeroko rozpowszechniona w zachodniej Eurazji, zanim została zastąpiona przez inne warianty genetyczne charakterystyczne dla późniejszych populacji. W praktyce chodzi o zmiany w czasie – kolejne fale ludności mogły wypierać wcześniejsze grupy.
Istotnym elementem pracy jest również porównanie z osobnikiem znanym jako „Thorin”, odkrytym w Jaskini Mandrin we Francji. Jego mitochondrialne DNA jest podobne do próbek ze Stajni, choć wcześniej datowano go na ok. 50 tys. lat. Nie oznacza to bezpośredniego pokrewieństwa w sensie „rodziny”, lecz przynależność do tej samej, starej linii genetycznej; warto pamiętać, że szczątki z Polski są dwukrotnie starsze. Podobieństwo sugeruje zatem albo długotrwałe przetrwanie linii ze Stajni, albo niedokładność wcześniejszego datowania. Autorzy podkreślają, że przy granicznych zakresach metody radiowęglowej konieczne jest łączenie danych genetycznych, archeologicznych i chronologicznych.
Odkrycie wzmacnia tezę, że Europa Środkowo-Wschodnia nie była peryferium świata neandertalczyków. Region ten pełnił istotną rolę w ich migracjach i kontaktach między populacjami w środkowym paleolicie. Jaskinia Stajnia staje się jednym z kluczowych stanowisk do badań nad strukturą społeczną, mobilnością i historią genetyczną tych ludzi.
Czytaj też:
Człowiek Lodu miał groźnego wirusa. Genetycy badają, od kiedy towarzyszą nam nowotwory
Kresy.pl / Current Biology / Phys.Org
