Hiszpania: trwa śledztwo w sprawie przyczyn blackoutu
Premier Hiszpanii Pedro Sánchez wezwał prywatnych operatorów energetycznych, by pomogli ustalić powody wystąpienia blackoutu. Ponadto Najwyższy Sąd karny Hiszpanii wszczął dochodzenie w celu ustalenia, czy mógł zostać dokonany akt sabotażu przeciwko krytycznej infrastrukturze hiszpańskiej.
29 kwietnia br. Hiszpania i Portugalia doświadczyły największej od lat awarii energetycznej. W poniedziałek doszło do ogólnokrajowej przerwy w dostawie prądu w Hiszpanii i Portugalii, pozostawiając miliony ludzi bez energii elektrycznej. Problemy miały pojawić się także we Francji. Hiszpańska sieć energetyczna straciła w ciągu pięciu sekund 15 gigawatów mocy, co odpowiada 60 proc. krajowego zapotrzebowania Hiszpanii.
Premier Hiszpanii Pedro Sánchez zwołał 30 kwietnia pilne spotkanie z przedstawicielami prywatnych operatorów energetycznych, w tym prezesem Red Eléctrica de España (REE) oraz reprezentantami firm Iberdrola, Endesa, EDP, Acciona Energía i Naturgy. Celem rozmów było omówienie przyczyn awarii.
Po spotkaniu Sánchez poinformował w serwisie X, że podziękował operatorom za szybkie działania przywracające dostawy prądu oraz wezwał ich do współpracy z rządem i niezależnymi instytucjami w celu wyjaśnienia przyczyn incydentu. Podkreślił też konieczność wdrożenia zmian mających zagwarantować „dostawy i przyszłą konkurencyjność” systemu energetycznego.
Niezależnie od działań rządu, śledztwo w sprawie przyczyn awarii wszczął najwyższy sąd karny Hiszpanii – Audiencia Nacional. Sędzia José Luis Calama ogłosił, że badane będzie, czy doszło do aktu „cyberterrorystycznego sabotażu” wymierzonego w krytyczną infrastrukturę państwa. Mimo że operatorzy z Hiszpanii i Portugalii wykluczyli cyberatak, Calama uznał za konieczne przeprowadzenie dochodzenia w tej sprawie.
Z ustaleń Red Eléctrica wynika, że przyczyną przerwy w dostawie prądu nie był cyberatak, błąd ludzki ani zjawisko atmosferyczne. Prezes REE Beatriz Corredor poinformowała, że źródło problemu zostało częściowo zidentyfikowane, ale wymaga dalszej analizy ze względu na dużą ilość danych generowanych przez system. Dodała, że nie zamierza rezygnować ze stanowiska, podkreślając wysoką jakość krajowego systemu elektroenergetycznego.
Według Eduardo Prieto, dyrektora operacyjnego REE, blackout był wynikiem dwóch następujących po sobie „rozłączeń”. BBC podało, że jedną z możliwych przyczyn mogło być odłączenie generatora zasilanego energią słoneczną, choć nie jest to jeszcze potwierdzone.
OZE przyczyną awarii?
W związku z awarią odżyła debata na temat struktury miksu energetycznego Hiszpanii. Według krytyków, nadmiar odnawialnych źródeł energii i marginalizowanie energii jądrowej oraz węglowej przyczyniło się do niestabilności systemu
Operator sieci energetycznych Red Electrica stwierdził, że „zamknięcie konwencjonalnych elektrowni, takich jak elektrownie węglowe, gazowo-parowe i jądrowe (w wyniku wymogów regulacyjnych), pociąga za sobą redukcję stałej mocy i zdolności bilansowania systemu elektroenergetycznego, a także jego mocy i bezwładności”.
Sprawę blackoutu w Hiszpanii poruszył ekspert ds. odnawialnych źródeł energii, Nikon Gawryluk, który wielokrotnie ostrzegał przed zbyt dużym udziałem OZE. Zwrócił uwagę, że sieć była naładowana wiatrakami i panelami fotowoltaicznymi, a brakowało stabilizujących klasycznych turbin synchronicznych (węgiel, gaz, hydro).
Specjaliści zauważają, że hiszpański przypadek powinien stanowić sygnał ostrzegawczy dla innych państw rozwijających sektor OZE – konieczne są równoległe inwestycje w magazyny energii oraz modernizację sieci przesyłowych, które pozwolą utrzymać stabilność systemu w sytuacjach skrajnych.
Ekspert ds. energetyki Nikon Gawryluk tłumaczy, że przyczyną blackoutu w Hiszpanii była niska bezwładność systemu elektroenergetycznego wynikająca z dominacji odnawialnych źródeł energii (OZE), które nie stabilizują częstotliwości sieci w taki sposób, jak konwencjonalne elektrownie. Klasyczne turbiny węglowe, gazowe czy jądrowe posiadają wirujące maszyny synchroniczne, które dzięki swojej masie zapewniają „poduszkę bezpieczeństwa” – w przypadku zakłóceń oddają energię kinetyczną i spowalniają wahania częstotliwości, dając systemowi czas na reakcję.
Premier Sánchez stanowczo odrzucił te oskarżenia, stwierdzając, że „ci, którzy wiążą ten incydent z brakiem energii jądrowej, szczerze kłamią lub wykazują swoją ignorancję”. Dodał również, że energetyka jądrowa „nie zapewniłaby większej odporności niż inne źródła”.
Europejska reakcja na iberyjski blackout
W związku z awarią sieci energetycznej, która dotknęła znaczące obszary Hiszpanii i Portugalii, prezydent Andrzej Duda zapowiedział zwołanie Rady Bezpieczeństwa Narodowego (RBN). Tematem rozmów ma być bezpieczeństwo polskiego systemu energetycznego.
Andrzej Duda poinformował także o rozmowach z przedstawicielem rządu hiszpańskiego – „Pytaliśmy przedstawiciela rządu hiszpańskiego, pana ministra, czy jest w stanie nam coś bliżej powiedzieć o przyczynach tej bardzo poważnej awarii, co ją w szczegółach spowodowało. Powiedział, że są jeszcze w tej chwili w trakcie wyjaśniania, że ta sprawa jest w szczegółach badana, że najprawdopodobniej jest to zbieg kilku okoliczności”.
Do sprawy odniosła się także Nancy Faeser, szefowa MSW Niemiec – „Musimy dalej wzmacniać naszą wytrzymałość i zdolność do przetrwania. We wszystkich obszarach infrastruktury krytycznej musimy ograniczać krytyczne zależności i zagrożenia dla bezpieczeństwa” – powiedziała.
Podkreśliła, że choć przerwa w dostawie prądu na południu Europy nie miała wpływu na Niemcy, warto wyciągnąć z niej wnioski. „Niemniej jednak ważne jest, aby wykorzystać wszystkie wnioski z takich wydarzeń, by zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, takiej jak dostawy energii w Niemczech” – zaznaczyła.
Faeser zaapelowała także do przyszłego rządu o szybkie uchwalenie przygotowanej przez obecną koalicję ustawy, która po raz pierwszy wprowadza „wiążące standardy ochrony dla wszystkich sektorów, od zaopatrzenia w wodę po energię, telekomunikację i transport”. Dokument nie został jednak przyjęty z powodu rozpadu koalicji rządzącej.
Kresy.pl/TheGuardian.com
