Trump zapowiada otwarcie cieśniny Ormuz. USA mówią o porozumieniu z Iranem
Donald Trump zapowiedział, że cieśnina Ormuz ma zostać całkowicie otwarta w piątek 19 czerwca.
Deklaracja prezydenta USA padła przed szczytem G7 we francuskim Évian-les-Bains i ma być związana ze wstępnym porozumieniem Waszyngtonu z Teheranem.
Jak podał Reuters, Trump oświadczył, że porozumienie z Iranem zostało już zawarte, a do jego formalnego, uroczystego podpisania ma dojść w piątek w Genewie. Według amerykańskiego prezydenta cieśnina Ormuz do końca tygodnia ma być dostępna dla żeglugi w pełnym zakresie. Tekst memorandum nie został jednak jeszcze opublikowany.
Strona irańska nie potwierdziła, jakoby obie strony cyfrowo podpisały już wstępne porozumienie. Prezydent Iranu Masud Pezeszkian wskazał też na „drobne rozbieżności” w jednym z fragmentów dokumentu, nie podając szczegółów.
Cieśnina Ormuz jest jednym z najważniejszych szlaków transportu surowców energetycznych na świecie. Przez ten wąski przesmyk między Iranem a Omanem przechodzi znaczna część światowego handlu ropą i gazem skroplonym. Informacje o możliwym otwarciu szlaku doprowadziły do spadku cen ropy, ponieważ inwestorzy uznali je za sygnał ograniczenia ryzyka dla dostaw z Zatoki Perskiej.
Znaczenie zapowiedzi wynika także z szerszego kontekstu konfliktu. Cieśnina Ormuz była w dużej mierze zamknięta od momentu, gdy 28 lutego 2026 roku USA i Izrael zaatakowały Iran. Stany Zjednoczone prowadziły również blokadę morską irańskich portów. Według doniesień mediów wstępne porozumienie ma obejmować zarówno ponowne otwarcie cieśniny, jak i zniesienie amerykańskiej blokady.
Reuters zwraca uwagę, że porozumienie ma charakter wstępny i pozostawia wiele kwestii do dalszych rozmów. Dotyczy to m.in. zasad żeglugi przez cieśninę, ewentualnego łagodzenia sankcji wobec Iranu oraz przyszłych negocjacji w sprawie irańskiego programu nuklearnego. Trump zapowiedział, że pełny tekst dokumentu ma zostać ujawniony po piątku.
Associated Press podała z kolei, że sojusznicy USA, w tym Francja i Wielka Brytania, rozważają misję morską, która miałaby zabezpieczać żeglugę przez cieśninę Ormuz. Chodzi m.in. o rozminowanie akwenu i ewentualne eskortowanie statków handlowych, aby armatorzy i ubezpieczyciele uznali powrót na ten szlak za bezpieczny.
Według Axios wciąż nie ma jasności, czy Waszyngton i Teheran w taki sam sposób rozumieją warunki porozumienia. Portal wskazuje, że nieuregulowane pozostają m.in. zasady kontroli nad ruchem morskim w cieśninie, kwestia możliwych opłat oraz zakres ustępstw sankcyjnych wobec Iranu.
Jak informowaliśmy, państwa E4: Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Włochy zgłosiły gotowość do zniesienia części sankcji wobec Iranu. Zadeklarowały one, że odpowiednie restrykcje mogłyby zostać uchylone, jeśli Teheran podejmie weryfikowalne kroki w sprawie swojego programu nuklearnego.
Zachodni przywódcy zebrani na szczycie G7 podchodzą jednak do zapowiedzi ostrożnie. Otwarcie cieśniny Ormuz mogłoby zmniejszyć napięcie na rynkach energii, ale pełny powrót żeglugi zależy od bezpieczeństwa szlaku, stanowiska Iranu oraz faktycznego wykonania ustaleń zapisanych w memorandum.
