Ks. Isakowicz-Zaleski: film „Wołyń” jest wyrzutem sumienia dla III RP

Ukraińcy – gorsi od samych Niemców

Wielu Żydów, którym udało się cudem przeżyć Holocaust, wspominając tamten czas podkreśla, że Ukraińcy byli gorsi od Niemców. W słowach tych nie ma jednak wcale zbytniej przesady. Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), a także ukraińskie formacje pomocnicze powstałe pod egidą III Rzeszy zasłynęły w czasie II wojny światowej z wyjątkowego okrucieństwa wobec Żydów. Tak naprawdę pogromy Żydów zaczęły się na Ukrainie jeszcze zanim niemiecki Wehrmacht wkroczył na jej tereny. Tak było m.in. w końcu czerwca 1941 r. we Lwowie, gdzie członkowie OUN utworzyli oddziały milicji atakujące wycofujące się oddziały Armii Czerwonej, a zaraz potem miejscowych Żydów. Wielu z nich zostało przez nie pobitych na śmierć lub po prostu zastrzelonych. Do oddziałów milicji dołączyli także zwykli Ukraińcy dokonując potem prawdziwego pogromu żydowskich mieszkańców miasta, w którym jak się szacuje, mogło zginąć około 4 tys. Żydów. Podobnie jak we Lwowie sytuacja wyglądała w wielu innych miastach i miasteczkach Ukrainy w pierwszych dniach wojny. W sierpniu 1941 r. rolę tworzonych przez Ukraińców oddziałów milicji przejęła utworzona przez Niemców Ukraińska Policja Pomocnicza (UPP), której „program wojenny” swoimi celami zasadniczo nie odbiegał od celów, jakie przyświecały niemieckim Einsatzgruppen, specjalnym komandom, które masowo mordowały Żydów. Funkcjonariusze UPP pilnowali gett, a potem pomagali przy ich likwidacji. UPP w latach 1941–1943 uczestniczyła we wszystkich czynnościach procesu zagłady i nie tylko na Ukrainie, lecz także na terenach Polski i Białorusi. Symbolem tej roli stał się mord w Babim Jarze koło Kijowa, gdzie niemieckie Einsatzgruppen przy pomocy funkcjonariuszy UPP w dniach 29 i 30 września 1941 r. rozstrzelały 33,7 tys. kijowskich Żydów. Mord w Babim Jarze był największym masowym mordem Żydów, jaki dokonany został w czasie II wojny światowej na terenach Związku Sowieckiego zajętych przez Niemców. Jednak UPP miała na swoim koncie także mordy żydowskiej ludności Złoczowa,Borysławia,Berdyczowa,Dniepropietrowska,Winnicy,
Równego, Czernihowa, Sumów, Sambora, Tarnopola, Sokala i dziesiątek innych ukraińskich miast i miasteczek. Czynnego udziału w zagładzie dopuściły się także inne ukraińskie formacje, jakie w czasie wojny były w służbie III Rzeszy. Wystarczy wspomnieć o zbrodniach, jakich dopuściły się ukraińskie bataliony „Roland” i „Nachtigall”, których żołnierze dokonali m.in. mordu żydowskich więźniów we lwowskich Brygidkach. Mordy Żydów na Ukrainie miały również najbardziej zbrodniczy charakter. Sceny, do jakich wówczas dochodziło, nie miały sobie równych w całej Europie i trudno jest je nawet opisać słowami. W dużej mierze działo się tak za sprawą samych Ukraińców, których bezwzględność i brutalność w zabijaniu Żydów przewyższała nawet „mistrzów śmierci” z niemieckich Einsatzgruppen. Nic dziwnego, że rezultaty Holocaustu na Ukrainie znalazły swoje odbicie w liczbie jego ofiar. Spośród 2,5 mln Żydów, jacy zamieszkiwali na tym obszarze przed wojną, przeżyło jednie około 100 tysięcy. Pozostali z nich stali się ofiarami zbrodni popełnianych przez Niemców i Ukraińców. Trudno jest jednoznacznie przesądzić, jaką liczbę ofiar żydowskiej zagłady mają na koncie poszczególne formacje ukraińskie podległe Niemcom albo z nimi kolaborujące. Izraelski Instytut Yad Vashem zajmujący się ofiarami Holocaustu szacuje, że formacje ukraińskie tylko na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej wymordowały 450 tysięcy Żydów. To daje Ukraińcom zdecydowanie pierwsze miejsce wśród pomocników Niemców w ich dziele zagłady Żydów”.