Modernistyczne centrum Gdyni trafiło na listę UNESCO. W tej samej sesji wpisano Olimp
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisał modernistyczne centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa, uznając je za dobro o wyjątkowej uniwersalnej wartości. Jest to 18. obiekt z Polski objęty tym wyróżnieniem.
Podczas tej samej sesji na listę trafił również grecki Olimp – góra, którą starożytni Grecy uważali za siedzibę bogów.
W poniedziałek 27 lipca w południowokoreańskim Busan Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o wpisaniu Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa. Gdyński układ urbanistyczny został uznany za dobro posiadające wyjątkową uniwersalną wartość.
Wpis obejmuje obszar Śródmieścia o powierzchni 87,9 ha, na którym znajduje się blisko 450 budynków. Centrum miasta powstało w znacznej części w latach 20. i 30. XX wieku, wraz z budową portu i szybkim rozwojem Gdyni jako jednego z najważniejszych przedsięwzięć gospodarczych II Rzeczypospolitej.
Podstawą wpisu było kryterium dotyczące obiektów stanowiących szczególny przykład typu budowli, zespołu architektonicznego lub krajobrazu ilustrującego ważny etap w dziejach ludzkości. UNESCO doceniło zwarty i funkcjonalny układ miasta, jego związek z portem i morzem, a także dobrze zachowaną architekturę modernistyczną.
Gdyńskie Śródmieście jest pierwszym polskim wpisem na listę UNESCO obejmującym modernistyczny zespół urbanistyczny. To jednocześnie 18. obiekt z Polski oraz drugi z województwa pomorskiego, po zamku krzyżackim w Malborku.
Starania o międzynarodowe uznanie gdyńskiego modernizmu trwały ponad 20 lat. W 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia wpisano do rejestru zabytków, a w 2015 roku uznano go za Pomnik Historii. Polska zgłosiła Gdynię na listę informacyjną UNESCO w 2019 roku, natomiast pełną dokumentację nominacyjną przekazano w 2023 roku. Po uwagach ICOMOS wniosek został uzupełniony i ponownie przedstawiony Komitetowi.
Decyzję o wpisaniu Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO podjęto podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa, odbywającej się do 29 lipca w Busan.
„To dzień, który zapisze się w historii Gdyni. Wielki powód do dumy i jednocześnie zobowiązanie do dalszej troski o to wyjątkowe miejsce dla przyszłych pokoleń. To także potwierdzenie, że wizja, od której ponad sto lat temu rozpoczęła się historia nowoczesnej Gdyni, zachowała swoją siłę i uniwersalne znaczenie. Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto” – powiedziała Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.
Modernistyczna klatka schodowa w zespole mieszkaniowym BGK „Bankowiec” przy ul. 3 Maja 27–31 w Gdyni. Fot. Bart Lumber / Wikimedia Commons, CC0.
Podczas tych samych obrad, ale dzień wcześniej, na listę wpisano także grecki Olimp, uznany za obiekt o charakterze mieszanym – kulturowym i przyrodniczym. UNESCO wskazało zarówno na jego znaczenie dla mitologii i cywilizacji greckiej, jak i wyjątkowe ukształtowanie terenu oraz bogactwo występujących tam gatunków roślin.
Czytaj też: Generał Haller wrzucił do Bałtyku platynowy pierścień. Zaślubiny Polski z morzem
Kresy.pl / Gdynia
