Mołdawia w tajemnicy nabyła izraelskie haubice ATMOS 2000
Izraelskie haubice samobieżne ATMOS 2000 kal. 155 mm trafiły po cichu do Armii Narodowej Mołdawii, co zostało ujawnione dopiero wraz z publikacją nagrania z ćwiczeń ogniowych. Nowy system artyleryjski, osadzony na podwoziu ciężarówki Tatra 6×6, ma stopniowo zastąpić przestarzałe działa holowane pochodzenia radzieckiego.
12 listopada 2025 r., Ministerstwo Obrony Mołdawii opublikowało w serwisie YouTube nagranie wideo, na którym po raz pierwszy oficjalnie ujawniono zakup 155 mm/L52 kołowych haubic samobieżnych ATMOS 2000 (Autonomous Truck Mounted howitzer System), produkcji izraelskiej spółki Elbit Systems. Na materiale przedstawiono manewry pojedynczej baterii liczącej cztery działa na podwoziu ciężarowym Tatra 6×6 z opancerzoną kabiną oraz pojazd dowodzenia, bez podania szczegółów kontraktu czy harmonogramu dostaw.
Tego samego dnia w zamieszczonym wpisie resort obrony poinformował, że żołnierze szkolą się na nowych systemach artyleryjskich, a ich pracę obserwowali minister obrony Anatolie Nosatîi oraz szef Sztabu Generalnego, generał brygady Vitalij Micov. „Doceniamy osiągnięte rezultaty i entuzjazm żołnierzy podczas ćwiczeń. Będziemy kontynuować proces modernizacji z tą samą determinacją, aby wyposażyć żołnierzy zgodnie z obecnymi standardami, a armię przygotować do wypełniania jej konstytucyjnych misji” — powiedział Anatolie Nosatîi.
W kolejnych komunikatach akcentowano, że haubice ATMOS 2000 stanowią pierwszą nowoczesną artylerię samobieżną w mołdawskich siłach zbrojnych i pogłębiają odejście Kiszyniowa od sprzętu postsowieckiego na rzecz systemów zgodnych ze standardem NATO. System ma zastąpić dotychczasowy park holowany, pochodzenia radzieckiego, obejmujący 16 haubic 122 mm M-20, 31 haubic 152 mm D-20 oraz 20 armat 152 mm 2A36 Hiacynt-B, które do tej pory pozostawały podstawą mołdawskiej artylerii lufowej.
W komunikatach zwrócono uwagę, że dostawy ATMOS 2000 wpisują się w rosnące zaangażowanie Unii Europejskiej na rzecz bezpieczeństwa Mołdawii, realizowane za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Nie można wykluczyć, że działa zostały zakupione z funduszy tego mechanizmu, w ramach którego wcześniej przekazano m.in. pasywną stację radiolokacyjną VERA-NG o zasięgu do 400 km. W związku z rosnącym zagrożeniem ze strony Rosji prowadzącej pełnoskalową wojnę na Ukrainie władze w Kiszyniowie, na miarę własnych możliwości i przy wsparciu sojuszników, zwiększają zdolności obronne: w 2023 r. Niemcy zakończyły dostawy 19 eksduńskich kołowych transporterów opancerzonych Piranha IIIH, a na początku 2025 r. Szwecja ogłosiła dostawy granatników przeciwpancernych Saab AT4.
System ATMOS 2000 korzysta z podwozia 6×6 z opancerzoną kabiną chroniącą załogę przed ogniem broni strzeleckiej i odłamkami, przy masie bojowej około 23 t, prędkości drogowej do 80 km/h i zasięgu marszowym blisko 1000 km. Uzbrojenie stanowi haubica kalibru 155 mm o długości lufy 52 kalibrów.
System zabiera od 27 do 32 pocisków w magazynkach i osiąga maksymalną szybkostrzelność rzędu 6 strzałów na minutę, w zależności od zastosowanego ładunku miotającego oraz profilu misji. Dane dotyczące osiągów wskazują na zasięg około 30 km przy użyciu standardowych pocisków odłamkowo-burzących oraz do 41 km w przypadku amunicji specjalnej, z gazogeneratorem denowym lub wspomaganiem rakietowym. Zastosowanie podnośników stabilizujących, cyfrowego systemu kierowania ogniem i automatycznych mechanizmów układania lufy przyspiesza zarówno wejście do ognia, jak i zmianę stanowiska, co ogranicza narażenie na ogień kontrbateryjny.
Kabina systemu integruje środki łączności i system dowodzenia, które mogą być włączane w narodową sieć C2, a docelowo powiązane z architekturami sojuszniczymi. Zastosowanie inercyjnego układu nawigacyjnego połączonego z GPS umożliwia precyzyjną samolokalizację.
Historia rozwoju ATMOS 2000 sięga końca lat 90. Pierwszy wariant systemu z działem M-71 o zasięgu rażenia do 41 km został opracowany przez spółkę Soltam Systems i zaprezentowany w 1999 r., a maksymalna szybkostrzelność ówczesnej wersji wynosiła 6 strzałów na minutę. System był testowany przez Siły Obronne Izraela pod koniec 2004 r., a w październiku 2010 r. Soltam Systems został przejęty przez Elbit Systems. W lutym 2014 r. Elbit pokazał zmodernizowaną wersję z lufą o długości 39 kalibrów, natomiast obecnie ATMOS 2000 oferowany jest z lufą 52-kalibrową, przy długości całkowitej zestawu około 9,5 m.
W polskim kontekście system ATMOS 2000 posłużył jako baza konstrukcyjna dla haubicy samobieżnej Kryl na podwoziu Jelcz 663.32, opracowywanej we współpracy z Hutą Stalowa Wola i Grupą WB.
Jak wynika z dostępnych informacji o eksporcie, Elbit Systems sprzedał ATMOS 2000, osadzony na różnych podwoziach, do Albanii, Azerbejdżanu, Botswany, Filipin, Kamerunu, Rwandy, Ugandy, Tajlandii i Zambii, a w ostatnim czasie zamówienia złożyły Dania i Kolumbia. System został wybrany w Brazylii i może trafić również do Argentyny oraz Maroka. Obecnie jest oferowany w Rumunii i Bułgarii, a w przeszłości był prezentowany także w Stanach Zjednoczonych.
Kresy.pl/armyrecognition.com
