Średniowieczne miasto, które zaginęło. Archeolodzy odnaleźli Stolzenberg
W lasach w pobliżu osady Zagrody koło Sławoborza w województwie zachodniopomorskim archeolodzy natrafili na relikty zaginionego średniowiecznego miasta Stolzenberg.
Ośrodek powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XIII lub na początku XIV wieku i funkcjonował przez stosunkowo krótki czas, zanim został opuszczony w nieznanych dotąd okolicznościach. Odkrycia dokonali archeolodzy z Fundacji Relicta.
O istnieniu Stolzenberga wspominały już źródła pisane z XVI wieku, jednak jego dokładna lokalizacja przez stulecia pozostawała nieznana. W XIX-wiecznej literaturze niemieckiej pojawiały się informacje o pozostałościach „wymarłego miasta” w okolicach Sławoborza, a także o zachowanych nazwach terenowych, takich jak Alt Stadt i Hospital, które mogły wskazywać na dawną zabudowę.
Pierwsze materialne ślady średniowiecznej działalności w tym miejscu odkryto podczas badań prowadzonych w latach 2020–2021 z wykorzystaniem detektorów metali. Znaleziono wówczas ponad 400 zabytków, w tym narzędzia, elementy stroju oraz monety datowane od końca XIII do XV wieku, m.in. brakteaty ze Strzałowa i Szczecina oraz denar Barnima II.
Kluczowe znaczenie miały jednak prace przeprowadzone w 2025 roku. Zastosowano analizy geofizyczne, skaning LiDAR z użyciem drona oraz odwierty geologiczne. Badania wykazały istnienie obszaru o powierzchni około sześciu hektarów, otoczonego wałem i fosą. W jego obrębie zarejestrowano ponad 1,5 tysiąca anomalii terenowych wskazujących na obecność ukrytych pod ziemią struktur, takich jak fundamenty budynków.
Istotnym elementem rozpoznania były także badania geomorfologiczne, w ramach których wykonano 30 odwiertów. Pozwoliły one ustalić, że głębokość niektórych zachowanych pod ziemią obiektów kulturowych przekracza dwa metry. W dolnej części jednego z nich, interpretowanego jako piwnica domostwa, zarejestrowano warstwę spalenizny i węgli drzewnych. Pobrana próba ma zostać poddana datowaniu radiowęglowemu metodą C14.
Uzyskane dane pozwoliły odtworzyć układ urbanistyczny miasta. W centralnej części widoczny jest prawdopodobny rynek, otoczony działkami mieszczańskimi oraz przebieg głównej ulicy prowadzącej do bramy miejskiej. Regularny układ zabudowy wskazuje na lokację na prawie niemieckim.
Dzięki temu, że teren pozostaje zalesiony i nie został zabudowany, ziemne obwałowania zachowały się w bardzo dobrym stanie, a fosa osiąga miejscami głębokość do 5,5 metra. Pierwsze wyniki datowania radiowęglowego materiału organicznego wskazują, że miasto istniało już w pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku.
Czytaj też: Ostrów Lednicki: archeolodzy znaleźli tajemniczą rzeźbę twarzy z czasów Mieszka I [+WIDEO]
Zebrane dane wskazują, że Stolzenberg funkcjonował jako miasto przez stosunkowo krótki czas. Mimo to, dzięki pracy archeologa i regionalisty Andrzeja Kuczkowskiego, udało się ustalić m.in. nazwiska mieszkańców tej miejscowości z lat 60. XVII wieku. Dane te pochodzą z nowożytnych źródeł administracyjnych i odnoszą się do ludności zamieszkującej teren dawnego miasta lub jego bezpośrednie sąsiedztwo już po utracie przez Stolzenberg funkcji miejskich. Byli to: Jacob Dreiwes, Melcher Lemcke, Carsten Crüger, Jurgen Maaß, Hennig Detmer (rolnik), Meiwes Hinzte (zagrodnik), Jochim Becker (kowal), Hinrich Dreiwes (karczmarz), Jochim Schwenebeke (młynarz), Ties Belingk, Caspar Capitte, Hans Ströie, Peter Pagel, Carsten Schulte (krawiec) oraz Lorentz Radeke.
Przyczyny upadku ośrodka pozostają nieznane i będą przedmiotem dalszych badań planowanych w kolejnych sezonach.
Czytaj też: Wojownicy z czasów chrztu Polski. Niezwykłe odkrycie archeologów
Kresy.pl / PAP / Fundacja Relicta
