Ostrów Lednicki: archeolodzy znaleźli tajemniczą rzeźbę twarzy z czasów Mieszka I [+WIDEO]
W Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy zaprezentowano wyjątkowy zabytek wydobyty z dna Jeziora Lednickiego – drewnianą belkę z rzeźbionym wyobrażeniem ludzkiej twarzy.
Naukowcy podkreślają, że tego rodzaju znalezisko jest absolutnym ewenementem w skali Europy Środkowej i może rzucać nowe światło na duchowe życie Słowian w X wieku.
Artefakt został odkryty w 2024 roku w pobliżu Ostrowa Lednickiego – jednego z najważniejszych grodów państwa Piastów. To właśnie tu znajdowały się potężne wały obronne i książęcy kompleks z kaplicą chrzcielną. Prace badawcze w tym miejscu prowadzi zespół z Centrum Archeologii Podwodnej UMK w Toruniu, kierowany przez prof. Andrzeja Pydyna.
„To przerosło nasze oczekiwania”
Prace archeologiczne na Ostrowie Lednickim trwają od czterech dekad. To najdłuższe tego typu wykopaliska w naszym kraju. Twarz znaleziono w ramach prowadzonego od czterech lat projektu, który zapoczątkowano po obniżeniu poziomu jeziora w wyniku suszy. Naukowcy zauważyli wówczas w strefie brzegowej drewniane elementy i postanowili je zbadać.
Wydobyta belka to tzw. hak – element konstrukcyjny służący do stabilizacji ścian wału. Ma 1,34 m długości i kilkanaście centymetrów średnicy. Największe zaskoczenie wzbudziła jednak rzeźba twarzy – wykonana z niezwykłą precyzją, łącząca cechy płaskorzeźby i formy przestrzennej. Jej owalny kształt (ok. 13,5×10 cm) został wyraźnie zaakcentowany łukowatą żłobiną nad czołem.
– „To przerosło nasze oczekiwania. To jeden z najcenniejszych zabytków, jakie odkryliśmy w ciągu ostatnich 40 lat” – mówi prof. Andrzej Pydyn. – „I unikatowy przykład sztuki plastycznej z czasów wczesnych Piastów”.
Belkę ścięto już za czasów Mieszka
Dendrochronologia pozwoliła określić, że drewno na belkę ścięto około 967 roku (plus-minus 7-8 lat). To czas istotny dla kształtowania się struktur państwa Piastów i procesów chrystianizacji. Zdaniem archeologów, rzeźba nie jest efektem kaprysu cieśli, lecz wyrazem symboliki duchowej mieszkańców grodu. Twarz zwrócona była na zewnątrz – w kierunku jeziora – co może sugerować związek z wodnymi bóstwami lub ochronnymi rytuałami.
Konrad Lewek z Centrum Archeologii Podwodnej zaznacza, że to pierwsze tak dobrze zachowane przedstawienie antropomorficzne z tego okresu odkryte w tej części Europy. Rzeźbiona twarz może mieć związek z dawnymi wierzeniami – analogii dopatrują się badacze m.in. w figurkach z Wolina, w tym słynnym wyobrażeniu czterotwarzowym.
Czytaj też: To była pierwsza polska bitwa w historii
Dotychczas w Lednicy odnaleziono cztery haki konstrukcyjne, ale tylko jeden z nich nosił ślady rzeźbienia. Zabytek przechodzi obecnie konserwację, której celem jest ustabilizowanie wilgotności drewna. Jak zapowiada dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów dr Andrzej Kowalczyk, eksponat zostanie udostępniony publiczności w drugiej połowie 2026 roku.
Kresy.pl / PAP Nauka w Polsce
Czytaj też: Słowianie uważali Chrustusa za Boga niemieckiego
