Niegdysiejsza partia prezydencka nie będzie się ubiegać o miejsca w nowym parlamencie Kazachstanu
Wraz z wejściem w życie nowej konstytucji Kazachstanu, prezydent tego kraju wyznaczył datę wyborów do zdefiniowanego na nowo przez nią parlamentu.
Prezydent Kasym-Żomart Tokajew podpisał w środę dekret, który wyznaczył datę wyborów do nowego jednoizbowego parlamentu 0 Kurułtaju na 23 sierpnia, jak podała agencja informacyjna Reutera. Właśnie 1 lipca weszła w życia nowa konstytucja środkowoazjatyckiego państwa, która wprowadziła taki organ władzy ustawodawczej w miejsce poprzedniego parlamentu składającego się z dwóch izb.
Tokajew zaproponował przebudowę parlamentu w październiku zeszłego roku. To co zapowiadało się jako reforma władzy ustawodawczej w styczniu stało się procesem szerszej zmiany politycznej – pisania nowej konstytucji. Głosowano nad nią w referendum 15 marca. Zmiany poparło wówczas 81,15 proc. głosujących.
Czytaj także: Referendum konstytucyjne w Kazachstanie – krok naprzód w instytucjonalizacji
Tymczasem już we wtorek Centralna Komisja Wyborcza Kazachstanu ogłosiła, jakie partie zostały dopuszczone do wystawiania list kandydatów do nowego parlamentu. Jak podał portal Tengri News są to partie: Sprawiedliwość, Ludowo-Demokratyczna Partia Patriotyczna Auył, Ogólnospołeczna Partia Socjaldemokratyczna, Partia Zielonych Kazachstanu, Ludowa Partia Kazachstanu i partia Respublica.
Wszystkie wymienione, poza Sprawiedliwością i Zielonymi posiadają reprezentację w dotychczasowym parlamencie. O ile jednak Partia Zielonych działa od czterech lat, o tyle Sprawiedliwość została założona formalne raptem 1 czerwca. Jej przewodniczącym został były szef prezydenckiej administracji Ajbek Dadebaj. Najpewniej właśnie ona będzie teraz główną partią proprezydencką, szczególnie że dotychczasowa – Amanat ogłosił już, że nie weźmie udziału w wyborach.
Amanat została założona jako partia Ojczyzna jeszcze w 1999 roku i stała się zapleczem pierwszego prezydenta kraju, Nursułtana Nazarbajewa. Nazwę zmienił po odsunięciu go od wpływów po zamieszkach ze stycznia 2022 roku, w których niejasną rolę odegrali krewniacy i dawny współpracownicy Nazarbajewa.
Działacze Amanatu już wcześniej zadeklarowali, że chcą raczej włączyć się w działanie Sprawiedliwości, jak podał Tengri News.
Jednoizbowy Kurułtaj, składający się ze 145 deputowanych o pięcioletniej kadencji. Parlamentarzyści mają być wybierani w systemie proporcjonalnym, z list krajowych (okręg wyborczy obejmujący całe państwo).
Do tej pory izba niższa parlamentu – Mażylis, była wybierana tylko częściowo z listy krajowej, a częściowo z jednomandatowych okręgów wyborczych. Senat był izbą kreowaną w całkowicie odmienny sposób – 40 senatorów było wybieranych przez zgromadzenia obwodów i trzech największych miast, a 10 mianował sam prezydent. Nowa konstytucja pozostawia więc jedynie mechanizm powszechnego głosowania.
Propozycja zmiany nazwy izby parlamentarnej wpisuje się politykę historyczną i tożsamościową władz w Astanie. Słowo Mażylis pochodzi od arabskiego madżlis, co w dosłownym tłuczamaczeniu znaczy w nim “miejsce, w którym zasiada się razem”. Zafunkcjonowało ono w niepodległym Kazachstanie, jako państwie zamieszkanym w przytłaczającej większości przez muzułmanów.
Jednocześnie jednak władze Kazachstanu od początku niepodległości starają się utrzymać islamskie struktury religijne po ścisłą kontrolą oraz zwalczają salafizm i związane z nim praktyki, jak okrywanie głowy przez kobiety, określając je, jako obce dla kultury Kazachów.
Słowo kurułtaj nie ma żadnej arabskiej konotacji. Pochodzi z tureckiej lub mongolskiej grupy językowej i historycznie oznaczało zjazd chanów plemion mongolskich czy tureckich. Kurułtaj z 1206 roku nazwany wielkim wybrał Temudżyna na Czyngis-chana, czyli “ogólnego chana” plemion stepowych. Organ taki funkcjonował też w chanacie krymskim.
Władze Kazachstanu starają się wpisywać swoją państwowość w historię cywilizacji stepu formowanej przez koczownicze plemiona mongolskie i tureckie właśnie.
reuters.com/tengrinews.kz/kresy.pl
