Aresztowanie Wincentego Konstantego Kalinowskiego. Koniec powstania styczniowego na Litwie
10 lutego 1864 roku w Wilnie został aresztowany Wincenty Konstanty Kalinowski, jedna z kluczowych postaci powstania styczniowego na Litwie. Jego zatrzymanie przez władze carskie w praktyce zakończyło zorganizowany opór powstańczy na Litwie i Białorusi.
Wincenty Konstanty Kalinowski pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Kalinowa. Studiował prawo w Moskwie i Petersburgu, gdzie już w czasie studiów związał się z antycarską konspiracją. Po powrocie do guberni grodzieńskiej zaangażował się w działalność narodową, łącząc idee niepodległościowe z programem społecznym adresowanym do chłopów.
Czytaj też: Kogo prowokuje polskość Wincentego Kalinowskiego?
Był jednym z pierwszych działaczy, którzy konsekwentnie sięgali po język białoruski jako narzędzie mobilizacji ludu. Pod pseudonimem „Jaśko haspadar s pad Wilni” wydawał pismo „Mużyckaja Prauda”, jedno z pierwszych czasopism w tym języku, w którym wzywał do popierania rządu polskiego, walki z caratem, uwłaszczenia chłopów i odbudowy wspólnego państwa Litwy, Rusi i Polski w tradycji dawnej Rzeczypospolitej. Pismo było wydawane łacinką z polską ortografią.
Po wybuchu powstania styczniowego objął funkcję komisarza Rządu Narodowego na województwo grodzieńskie, a latem 1863 roku został Komisarzem Pełnomocnym na Litwę. W praktyce sprawował zwierzchnictwo polityczne nad wszystkimi oddziałami powstańczymi działającymi na tych terenach. W relacjach współczesnych uchodził za faktycznego dyktatora powstania na Litwie, który mimo załamania struktur konspiracyjnych nie porzucał walki.
Pod koniec 1863 roku ukrywał się w Wilnie, działając w warunkach ścisłej konspiracji. Został zdradzony przez jednego ze współpracowników i aresztowany nocą 10 lutego 1864 roku. W trakcie śledztwa nie wydał żadnego z towarzyszy. W więzieniu napisał „Listy spod szubienicy”, manifest skierowany do ludności białoruskiej.
Skazany na śmierć, Kalinowski został stracony przez powieszenie 22 marca 1864 roku na Rynku Łukiskim w Wilnie. Jego ciało pochowano potajemnie w nieoznaczonym miejscu na terenie twierdzy wileńskiej. Dopiero w 2017 roku, podczas prac archeologicznych w twierdzy, odnaleziono szczątki straconych dowódców powstania styczniowego. Po identyfikacji genetycznej Kalinowski został uroczyście pochowany w listopadzie 2019 roku na wileńskiej Rossie, obok innych przywódców zrywu z 1863 roku.
Kresy.pl
