Matka Boża Szkaplerzna. Skąd wzięło się to wspomnienie?
Kościół katolicki 16 lipca wspomina Najświętszą Maryję Pannę z Góry Karmel, nazywaną również Matką Bożą Szkaplerzną.
Nazwa pochodzi od góry Karmel znajdującej się na terenie dzisiejszego Izraela. W Starym Testamencie miejsce to związane jest z prorokiem Eliaszem, który stanął tam do próby z prorokami Baala, broniąc wiary Izraelitów w jedynego Boga. Na Karmelu odbudował ołtarz Pański i modlił się o znak potwierdzający, że to Pan jest prawdziwym Bogiem. Postać Eliasza, prowadzącego życie przepełnione modlitwą i gorliwością o wiarę, stała się później jednym z najważniejszych wzorów duchowości karmelitańskiej.
Pod koniec XII wieku na Karmelu osiedlili się chrześcijańscy pustelnicy, pochodzący prawdopodobnie z Europy. Prowadzili życie modlitwy, pokuty i pracy, a wzniesioną przez siebie kaplicę poświęcili Maryi, którą obrali za patronkę. Z tej wspólnoty wykształcił się zakon Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, czyli karmelitów.
Między 1206 a 1214 rokiem pustelnicy zwrócili się do św. Alberta Avogadra, patriarchy Jerozolimy, z prośbą o spisanie zasad ich życia. Otrzymana reguła zobowiązywała ich między innymi do trwania na modlitwie, rozważania Pisma Świętego, pracy, milczenia i posłuszeństwa przełożonemu. Stała się ona podstawowym dokumentem określającym duchowość i sposób życia karmelitów.
W pierwszej połowie XIII wieku, na skutek postępów muzułmańskich w Ziemi Świętej, zakonnicy zaczęli opuszczać Karmel i przenosić się do Europy. Zakładali klasztory między innymi na Cyprze, Sycylii, we Francji i Anglii. W 1247 roku papież Innocenty IV dostosował ich regułę do nowych warunków, pozwalając karmelitom osiedlać się również w miastach i prowadzić życie wspólnotowe. Zakon stopniowo przyjął wówczas charakter zgromadzenia żebrzącego, łączącego modlitwę z działalnością duszpasterską.
W drugiej połowie XIII i w XIV wieku karmelici szybko rozprzestrzenili się po Europie. Pod koniec XIII wieku posiadali około 100 klasztorów, a sto lat później było ich już około 200. Powstawały kolejne prowincje zakonne we Francji, Anglii, Italii, Niemczech i Hiszpanii, a pod koniec XIV wieku karmelici przybyli również na ziemie polskie.
Z obchodem 16 lipca ściśle związany jest szkaplerz karmelitański. Według tradycji w nocy z 15 na 16 lipca 1251 roku Matka Boża ukazała się przełożonemu karmelitów św. Szymonowi Stockowi i przekazała mu szkaplerz jako znak swojej opieki nad zakonem. Z czasem nabożeństwo szkaplerzne rozpowszechniło się w całym Kościele.
Pierwotnie szkaplerz był częścią habitu zakonnego – szerokim pasem materiału opadającym na piersi i plecy. Szkaplerz noszony przez wiernych składa się natomiast z dwóch niewielkich kawałków brązowego materiału połączonych tasiemkami. Jeden spoczywa na piersi, a drugi na plecach.
Stanowi on zewnętrzny znak oddania się Maryi, zawierzenia Jej opiece oraz zobowiązania do chrześcijańskiego życia, modlitwy i naśladowania Jej cnót. Nie jest amuletem ani przedmiotem, który sam w sobie zapewnia zbawienie. Ma przypominać wiernemu o więzi z Matką Bożą i obowiązku życia zgodnego z Ewangelią.
Szkaplerz można przyjąć nie tylko 16 lipca, ale w dowolnym dniu roku. Uroczystość Matki Bożej Szkaplerznej jest jednak szczególnie odpowiednią okazją, dlatego w wielu kościołach, zwłaszcza karmelitańskich, właśnie tego dnia odbywa się jego uroczyste nałożenie.
Przyjmujący nie nakłada szkaplerza samodzielnie. Po raz pierwszy powinien on zostać pobłogosławiony i nałożony zgodnie z zatwierdzonym obrzędem. Może tego dokonać katolicki kapłan lub diakon. Nałożenie odbywa się tylko raz i oznacza włączenie wiernego do duchowej rodziny karmelitańskiej.
Święty Jan Paweł II podkreślał, że duchowość karmelitańska prowadzi wiernych ku Chrystusowi przez naśladowanie Maryi. Sam od młodości nosił szkaplerz. Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel przypomina więc zarówno o matczynej opiece Maryi, jak i o obowiązku dochowania wierności Chrystusowi w codziennym życiu.
Czytaj też:
Groby karmelitów w Zaświrze odnowione przez grupę Polaków z Mińszczyzny [+ZDJĘCIA]
Kresy.pl / Karmel
