Zakończono poszukiwania na dawnym poligonie Brus. IPN chce znaleźć szczątki „Warszyca” i jego żołnierzy
Na terenie dawnego poligonu wojskowego Brus w Łodzi zakończył się kolejny, siódmy etap poszukiwań miejsc pochówku ofiar zbrodni niemieckich i komunistycznych.
Badacze nie odnaleźli nowych jam grobowych ani szczątków ludzkich, przebadali jednak kolejny fragment terenu, na którym mogą spoczywać żołnierze polskiego podziemia niepodległościowego.
Prace prowadzono od 8 czerwca do 3 lipca 2026 roku. Wzięli w nich udział pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, archeolodzy z Uniwersytetu Łódzkiego oraz saperzy z 25. Batalionu Kawalerii Powietrznej w Tomaszowie Mazowieckim. Łącznie przebadano około 34 arów terenu.
Jednym z głównych celów poszukiwań pozostaje odnalezienie szczątków kapitana Stanisława Sojczyńskiego „Warszyca”, dowódcy Armii Krajowej i twórcy Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Wraz z nim poszukiwane są szczątki jego podkomendnych: Henryka Glapińskiego „Klingi”, Ksawerego Błasiaka „Alberta”, Alberta Ciesielskiego „Montwiłła”, Stanisława Żelanowskiego „Nałęcza” i Mariana Knopa „Własowa”.
W tej samej egzekucji zamordowano również Mariana Bartczaka „Śmigłego” i Michała Cabańskiego „Emigranta”. Ośmiu skazanych stracono 19 lutego 1947 roku na podstawie wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi.
Według relacji prokuratora Henryka Szweda, który był świadkiem egzekucji, więźniów przewieziono na poligon ciężarówkami, ustawiono w szeregu i rozstrzelano. Ciała miały zostać wrzucone do przygotowanego wcześniej dołu. Miejsce pochówku nie zostało jednak dotychczas odnalezione. Badacze nie wykluczają, że świadek wskazał je niedokładnie, a późniejsze przebudowy strzelnicy zmieniły ukształtowanie terenu.
Dawny poligon Brus jest badany również dlatego, że podczas okupacji niemieckiej służył jako miejsce egzekucji i ukrywania zwłok. Po wojnie ciała swoich ofiar miał grzebać tam także komunistyczny aparat bezpieczeństwa.
Pierwszy masowy grób odkryto na poligonie już w 1965 roku. Znajdowały się w nim szczątki 39 mężczyzn zamordowanych przez Niemców. Podczas badań prowadzonych w latach 2008–2016 archeolodzy odkryli siedem grobów masowych, w których spoczywały szczątki 115 ofiar represji niemieckich i komunistycznych.
Kolejne szczątki odnajdywano także w ostatnich latach. W 2024 roku wydobyto szczątki dziewięciu osób, a w czerwcu 2025 roku dwóch następnych ofiar zbrodni totalitarnych.
Podczas tegorocznych prac nie natrafiono na nowe pochówki. Odnaleziono natomiast liczne przedmioty związane prawdopodobnie z funkcjonowaniem niemieckiej obsługi strzelnicy oraz późniejszą obecnością żołnierzy Armii Czerwonej, między innymi naczynia, butelki, kafle, elementy wyposażenia i przedmioty osobiste.
W dniach 8 czerwca – 3 lipca 2026 r. na terenie byłego poligonu wojskowego Brus w Łodzi prowadzone były prace poszukiwawcze, których celem było odnalezienie miejsc pochówków ofiar zbrodni niemieckich i komunistycznych. pic.twitter.com/lqr9X26p6g
— IPN Oddział w Łodzi (@IPNLodz) July 14, 2026
IPN nie poinformował dotychczas o terminie następnego etapu poszukiwań. Ponieważ szczątków „Warszyca” i jego podkomendnych nadal nie odnaleziono, cel wieloletnich badań pozostaje niezrealizowany.
Czytaj też:
IPN odnalazł kolejne szczątki ofiar niemieckich egzekucji w Palmirach
IPN odnalazł w Cieszynie szczątki. Mogą należeć do żołnierzy NZW
Kresy.pl / IPN
