Polska buduje „miasto nauki” na Antarktydzie. Arctowski przechodzi największą przebudowę w historii [+FOTO/WIDEO]
Trwa rozbudowa i modernizacja Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego – jednej z kluczowych polskich placówek naukowych poza granicami kraju.
Inwestycja o wartości ponad 170 mln zł ma zapewnić jej dalsze funkcjonowanie w standardach odpowiadających współczesnym wymaganiom badawczym i bezpieczeństwa.
Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego znajduje się nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych, około 14 tys. km od Polski. Została uruchomiona w 1977 roku i od tego czasu działa nieprzerwanie jako całoroczna placówka badawcza. Prowadzone są tam badania m.in. z zakresu biologii, ekologii, oceanografii, geologii i klimatologii, a wyniki obserwacji – zwłaszcza długoterminowego monitoringu środowiska polarnego – należą do istotnych wkładów Polski w światową naukę o zmianach klimatycznych i funkcjonowaniu ekosystemów Antarktyki.
Prace weszły już w zaawansowaną fazę. Po dostarczeniu jesienią 2025 roku modułów i elementów konstrukcyjnych na miejsce, obecnie trwa montaż i domykanie bryły nowego budynku głównego. Na wcześniej przygotowanej konstrukcji powstaje drewniana struktura nośna, która obudowywana jest prefabrykowanymi panelami elewacyjnymi. Kluczowym celem na najbliższe tygodnie jest zamknięcie i uszczelnienie obiektu przed nadejściem antarktycznej zimy, czyli do końca kwietnia 2026 roku.
To nie jest Anakin Skywalker przerobiony w AI
→ To prawdziwa relacja z miejsca oddalonego 14 000 km od Polski. Antarktyda i Wyspa Króla Jerzego
→ W takich warunkach powstaje tam nowy budynek główny Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego pic.twitter.com/3ea36DW2ih
— Janusz Pietruszyński (@PietruszynskiJ) March 24, 2026
Nowy budynek będzie miał około 1,5 tys. metrów kwadratowych powierzchni i połączy funkcje mieszkalne oraz badawcze. Znajdą się w nim m.in. laboratoria, przestrzenie wspólne, biblioteka i zaplecze rekreacyjne. Projekt uwzględnia ekstremalne warunki klimatyczne – aerodynamiczny kształt oraz podniesienie konstrukcji nad poziom gruntu mają zwiększyć bezpieczeństwo i trwałość obiektu.
Modernizacja obejmuje cały kompleks stacji, która funkcjonuje jako system w pełni autonomiczny. Przebudowywane są instalacje energetyczne, paliwowe i wodno-kanalizacyjne. W najnowszym etapie prac kończy się modernizacja systemu energetycznego, obejmująca m.in. wymianę infrastruktury przesyłowej, montaż paneli fotowoltaicznych i uruchomienie magazynów energii. Rozbudowano także zaplecze techniczne i magazynowe.
Decyzja o realizacji inwestycji była podyktowana stanem technicznym dotychczasowej infrastruktury. Po niemal 50 latach eksploatacji w ekstremalnych warunkach klimatycznych budynki uległy znacznemu zużyciu. Dodatkowym zagrożeniem była postępująca erozja linii brzegowej – główny obiekt znalazł się zaledwie kilka metrów od morza.
Modernizacja ma również znaczenie strategiczne. Polska, jako państwo konsultatywne Układu Antarktycznego, zobowiązana jest do prowadzenia ciągłych badań naukowych w regionie. Stacja na Antarktydzie pozostaje nieformalną polską „ambasadą” na tym niezamieszkanym kontynencie. Dzięki jej funkcjonowaniu Polska utrzymuje status jednego z 29 państw konsultatywnych, które mają prawo współdecydować o działalności człowieka na obszarze Antarktyki. Zachowanie tego statusu wymaga utrzymania nowoczesnej infrastruktury badawczej.
Zakończenie inwestycji planowane jest na luty 2027 roku, kiedy Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego będzie obchodzić 50-lecie działalności.
Czytaj też: Na Antarktydzie przybyło lodu. Naukowcy zaskoczeni
Kresy.pl / IBB PAN / PAP
