NIK: Centralny Port Komunikacyjny z poważnymi opóźnieniami i błędami. Termin oddania pod znakiem zapytania
Najwyższa Izba Kontroli ostro skrytykowała realizację Centralnego Portu Komunikacyjnego w latach 2021–2023. W raporcie wskazano na opóźnienia, niegospodarność i brak rzetelnego nadzoru. Inwestycja, której koszt ma sięgnąć 132 mld zł, może nie zostać ukończona w zakładanym terminie.
Najwyższa Izba Kontroli w opublikowanym w środę raporcie uznała, że przygotowania i realizacja budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego w latach 2021–2023 przebiegały niewłaściwie. Zdaniem NIK projekt ten nadal wiąże się z dużym ryzykiem, a jego zakończenie w 2032 roku nie jest pewne.
W ocenie Izby, rządowy pełnomocnik odpowiedzialny za CPK nie nadzorował inwestycji w sposób rzetelny. Planowanie harmonogramu oraz zakresu przedsięwzięcia odbywało się w oparciu o przestarzałe i nierealistyczne dane. Sama spółka CPK przygotowywała niezbędne dokumenty z opóźnieniem i nieprawidłowo szacowała wydatki.
Jak podaje NIK, kontrola wykazała również poważne nieprawidłowości w działaniach Polskich Portów Lotniczych SA. Zrezygnowano z dalszego rozwoju Lotniska Chopina i portu w Modlinie, przekierowując środki finansowe na inwestycję w Radomiu – mimo braku uzasadnienia ekonomicznego. W rezultacie warszawskie porty nie zwiększyły swojej przepustowości, a decyzje te przełożyły się na utracone dochody. Jak wskazano, na rozwój portu w Radomiu PPL przeznaczyły ponad 738 mln zł, mimo że lotnisko wygenerowało straty w wysokości 67,5 mln zł już w latach 2023–2024.
Z danych NIK wynika również, że do końca 2023 roku spółka CPK ukończyła zaledwie cztery z sześciu zaplanowanych zadań. Jednym z opóźnionych elementów była decyzja lokalizacyjna – wydano ją dopiero w styczniu 2025 roku, czyli o 15 miesięcy później niż planowano. Do tego momentu na część lotniskową wydano 1,3 mld zł z zakładanych 7,7 mld zł, a opracowywanie dokumentacji wdrożeniowej trwało znacznie dłużej niż przewidywano.
W efekcie NIK skierowała zalecenia do pełnomocnika rządu ds. CPK, zarządu spółki oraz Polskich Portów Lotniczych, domagając się lepszego nadzoru, realistycznego podejścia do budżetu i harmonogramów, a także wdrożenia działań naprawczych.
NIK wskazuje, że projekt CPK nadal nie posiada kompleksowego studium wykonalności, które określałoby warunki realizacji wraz z analizą kosztów i korzyści. Brakuje także pełnego planu finansowego obejmującego cały okres inwestycji – co oznacza, że do końca kontroli nie było jasne, skąd będą pochodziły środki na wszystkie etapy budowy. Ponadto, dokument wdrażający Program CPK – zawierający szczegółowe harmonogramy i budżety – nie został przyjęty.
NIK podkreślił, że w strukturze Programu CPK nie został utworzony podprogram obejmujący komponent drogowy. W efekcie wszystkie prace drogowe związane z CPK były realizowane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a nie przez spółkę CPK.
Izba podkreśliła także ryzyko braku zagwarantowanych środków na kolejne etapy projektu. NIK wnioskuje o pilne wykonanie rzetelnych analiz wykonalności poszczególnych podprojektów, uzgodnienie harmonogramów możliwych do realizacji oraz pełny plan finansowania. Konieczna jest również analiza ekonomiczna i społeczna, by zidentyfikować oraz zredukować najważniejsze ryzyka oraz zapewnić, że inwestycja ma sens i może przynieść oczekiwane korzyści.
NIK ocenia, że sama Koncepcja CPK zawierała harmonogramy o zbyt ogólnym charakterze, przez co realne terminy realizacji poszczególnych zadań zostały przesunięte – w niektórych przypadkach – nawet o 2,5 roku.
Zgodnie z aktualnym planem budowa portu w rejonie gmin Baranów, Wiskitki i Teresin ma ruszyć w 2026 roku. Certyfikacja obiektu przewidziana jest na 2031 rok, a oddanie go do użytku – wraz z pierwszym odcinkiem Kolei Dużych Prędkości (Warszawa – CPK – Łódź) – w 2032. Koszty całej inwestycji do tego czasu mają wynieść 131,7 mld zł.
Zobacz: PKP Intercity rusza po składy 320 km/h. Krytycy: zyskają zagraniczne firmy
Czytaj także: Opóźnienia w przygotowaniach do budowy CPK – rozpoczęcie prac najwcześniej w 2027 roku
