Wybicki prawdopodobnie zaśpiewał go żołnierzom sam. 20 lipca 1797 roku po raz pierwszy zabrzmiał Mazurek Dąbrowskiego
20 lipca 1797 roku w Reggio Emilia w Republice Cisalpińskiej po raz pierwszy publicznie wykonano „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”, znaną dziś jako „Mazurek Dąbrowskiego”.
Utwór powstał między 16 a 19 lipca 1797 roku, gdy do miasteczka przybyli polscy legioniści pod wodzą generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Towarzyszył im Józef Wybicki – polityk, prawnik, działacz niepodległościowy, który napisał tekst pieśni.
Pierwsze publiczne wykonanie utworu miało miejsce podczas uroczystości pożegnania legionistów opuszczających Reggio Emilia. Wykonawcą był prawdopodobnie sam autor tekstu, Józef Wybicki, być może z żołnierzami.
Pieśń szybko zyskała ogromną popularność wśród legionistów, o czym świadczy list samego Dąbrowskiego do Wybickiego: „Żołnierze do Twojej pieśni nabierają coraz więcej gustu i my ją sobie często nuciemy z winnym szacunkiem dla autora”.
Utwór miał charakter manifestu – opiewał bohaterstwo Polaków, nawiązywał do czynów Stefana Czarnieckiego i zwycięstw Napoleona, a przede wszystkim wyrażał niezłomną wiarę, że Polska „jeszcze nie zginęła”, póki naród żyje i walczy.
Autor melodii Mazurka Dąbrowskiego pozostaje nieznany. Nie zachowały się żadne wiarygodne źródła, które pozwoliłyby wskazać konkretnego kompozytora. Przez lata próbowano przypisywać autorstwo Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu, twórcy słynnego poloneza „Pożegnanie Ojczyzny”, jednak hipoteza ta została jednoznacznie odrzucona przez muzykologów.
Melodia hymnu wywodzi się najprawdopodobniej z polskiej tradycji ludowej. Najczęściej uznaje się ją za wariant popularnego w XVIII wieku mazura – narodowego tańca polskiego. Rytm i charakter utworu wyraźnie nawiązują do mazurkowych fraz, co sprawiało, że był łatwy do zapamiętania i chętnie śpiewany.
W XIX wieku pieśń była wykonywana przy okazji powstań narodowych i świąt patriotycznych, towarzyszyła także wojskom Księstwa Warszawskiego. Obok „Roty”, „Warszawianki” czy „Boże, coś Polskę”, była jedną z najważniejszych pieśni „ku pokrzepieniu serc” w dobie zaborów. Jej słowa i melodia inspirowały także inne narody – „Mazurek Dąbrowskiego” stał się wzorem m.in. dla hymnu Jugosławii „Hej, Słowianie”.
W 1799 roku tekst pieśni ukazał się drukiem w „Dekadzie Legionowej” we Włoszech, a w Polsce po raz pierwszy opublikowano go w 1806 roku. Pieśń składała się wówczas z sześciu zwrotek, z których dziś zachowały się cztery. Zmianie uległy także niektóre rymy – np. „nie umarła – wydarła” zastąpiono wersją „nie zginęła – wzięła”.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, „Mazurek Dąbrowskiego” był powszechnie traktowany jako hymn narodowy, choć dopiero 26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oficjalnie nadało mu ten status. 2 kwietnia tego samego roku zatwierdzono jego melodię w harmonizacji Feliksa Konopaska.
Czytaj też: Ten hymn uświetnił pierwsze obchody na Skałce. Gaude Mater Polonia
W czasach PRL hymn zachowano bez zmian, a zapis o jego statusie znalazł się w konstytucji z 1952 roku. W 1980 roku Sejm uchwalił ustawę o godle, barwach i hymnie, zatwierdzając wersję tekstu i nut w opracowaniu Kazimierza Sikorskiego.
Kresy.pl / Dzieje / Telemann.com.pl
Czytaj też: Tak powstał hejnał mariacki?
