W nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku wybuchło I Powstanie Śląskie

W nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku wybuchło I Powstanie Śląskie – jeden z trzech zrywów, które miały na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Choć powstanie trwało zaledwie 10 dni i zakończyło się niepowodzeniem, stało się ważnym elementem walki o polskość regionu, przygotowującym grunt pod kolejne powstania i ostateczne przyłączenie części Górnego Śląska do Polski w 1922 roku.

Górny Śląsk, będący w XIX wieku częścią Prus, był regionem o dużym znaczeniu gospodarczym. Mimo intensywnej germanizacji, na tym terenie przetrwały silne polskie tradycje narodowe, zwłaszcza wśród robotników i chłopów. Na przełomie XIX i XX wieku rozwijały się tam liczne polskie organizacje kulturalne, sportowe i polityczne, które umacniały tożsamość narodową miejscowej ludności.

Wybuch I wojny światowej na pewien czas stłumił polskie dążenia narodowe na Śląsku, ale klęska Niemiec w 1918 roku stworzyła nową szansę na realizację polskich aspiracji. W październiku 1918 roku Wojciech Korfanty, jeden z czołowych liderów polskiego ruchu narodowego, w przemówieniu w Reichstagu zażądał przyłączenia Górnego Śląska do odradzającej się Polski.

Decyzja o przeprowadzeniu plebiscytu, podjęta na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku, nie zadowalała żadnej ze stron. Niemiecka administracja i policja nasiliły represje wobec polskich działaczy, co spotkało się z radykalizacją nastrojów wśród polskiej ludności. Inspiracją do działania stały się także sukcesy Powstania Wielkopolskiego.

Bezpośrednim impulsem do wybuchu I Powstania Śląskiego była masakra robotników w kopalni Mysłowice 15 sierpnia 1919 roku, gdzie niemieccy żołnierze otworzyli ogień do tłumu, zabijając dziesięć osób, w tym siedmiu górników, dwie kobiety i trzynastoletniego chłopca. W odpowiedzi, w nocy z 16 na 17 sierpnia, wybuchły walki powstańcze, które objęły powiaty pszczyński, rybnicki, katowicki oraz inne zamieszkałe przez znaczną liczbę Polaków.

Początkowo powstańcy odnosili sukcesy, zdobywając kontrolę nad kilkoma kluczowymi obszarami. Jednak ich słabo uzbrojone oddziały nie były w stanie długo stawiać oporu niemieckiemu Grenzschutzowi, który dysponował bronią maszynową, artylerią i pociągami pancernymi. Mimo bohaterstwa powstańców, przewaga przeciwnika okazała się przytłaczająca. Po dziesięciu dniach walk, 24 sierpnia 1919 roku, dowódca powstania Alfons Zgrzebniok wydał rozkaz zaprzestania działań zbrojnych.

Choć I Powstanie Śląskie zakończyło się porażką, miało ono ogromne znaczenie dla dalszej walki o polskość Górnego Śląska. Przegrana oraz niemieckie represje spowodowały kryzys w polskich organizacjach, ale jednocześnie zwiększyły determinację do dalszej walki. Powstanie przygotowało grunt pod dwa kolejne zrywy – drugie w 1920 roku i trzecie w 1921 roku – które ostatecznie doprowadziły do przyłączenia części Górnego Śląska do Polski.

Trzecie Powstanie Śląskie, wywołane w reakcji na niekorzystne dla Polski wyniki plebiscytu z 1921 roku, zakończyło się sukcesem. W wyniku zrywu Rada Ambasadorów zdecydowała o korzystnym dla Polski podziale regionu, co doprowadziło do przyłączenia m.in. Katowic, Chorzowa, Rybnika i Tarnowskich Gór do odrodzonego państwa polskiego.

I Powstanie Śląskie, choć nie przyniosło natychmiastowego efektu, było ważnym krokiem na drodze do polskiej suwerenności na Śląsku, pokazującym siłę i determinację polskiego społeczeństwa w walce o swoje prawa narodowe.

CZYTAJ TAKŻE: Śląsk, ślązak, ślązakowiec

Kresy.pl / dzieje.pl