Stowarzyszenia prawnicze domagają się dymisji Bodnara – do prezydenta wpłynęło pismo

Prawnicy ze stowarzyszeń: Sędziowie dla Rzeczpospolitej, Prawnicy dla Polski, Stowarzyszenie Prokuratorów Ad Vocem składają do prezydenta Andrzeja Dudy apel o „podjęcie działań w związku z notorycznym łamaniem prawa” przez ministra sprawiedliwości Adama Bodnara.

5 maja 2025 r. trzy ogólnopolskie organizacje prawnicze – Sędziowie dla Rzeczypospolitej, Prawnicy dla Polski oraz Stowarzyszenie Prokuratorów „Ad Vocem” – złożyły w Kancelarii Prezydenta Andrzeja Dudy pismo, w którym domagają się odwołania ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Adama Bodnara. Dokument, według autorów, jest reakcją na „notoryczne łamanie prawa” przez obecne kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości.

KOMUNIKAT PRASOWY
Warszawa, 5 maja 2025 r.

Dziś, 5 maja 2025 r. o godzinie 12:00 trzy ogólnopolskie organizacje środowisk prawniczych – @PRAWNICYdlaPOL, @sedziowierp i @StAdVocem złożyły w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pismo w sprawie odwołania Ministra… pic.twitter.com/sqZ1JDsMVi

— Prawnicy dla Polski (@PRAWNICYdlaPOL) May 5, 2025

W apelu wskazano na szereg działań ministra, które – zdaniem sygnatariuszy – naruszają konstytucyjne zasady ustroju państwa. Prawnicy zarzucają Bodnarowi m.in. bezprawne uniemożliwienie Dariuszowi Barskiemu pełnienia funkcji Prokuratora Krajowego, nielegalne odwoływanie prezesów sądów, dyskryminację sędziów powołanych po 2018 r., a także prowadzenie prac nad ustawą „o przywróceniu ładu konstytucyjnego w sądownictwie”, która ma podważać zasadę nieusuwalności sędziów i konstytucyjną prerogatywę prezydenta.

Autorzy pisma stwierdzają: „Począwszy od 13 grudnia 2023 r., Minister Sprawiedliwości oraz jego współpracownicy dopuszczają się oczywistego i rażącego naruszenia prawa, czego najbardziej jaskrawymi przykładami są: bezprawne uniemożliwienie pełnienia funkcji Prokuratorowi Krajowemu Dariuszowi Barskiemu, odwoływanie prezesów sądów z naruszeniem prawa, dyskryminowanie sędziów powołanych przez Pana Prezydenta po 2018 r. przez uniemożliwianie im orzekania w sprawach istotnych z punktu widzenia władzy wykonawczej”.

Do zarzutów zaliczono także odwołanie sędziego Piotra Schaba z funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz sędziego Przemysława Radzika z funkcji jego zastępcy. Zdaniem środowisk prawniczych decyzje te nie miały podstawy prawnej i naruszają niezależność funkcji rzeczniczych, które – jak wskazano – zgodnie z ustawą mają czteroletnią kadencję i nie podlegają wcześniejszemu odwołaniu.

W treści komunikatu zaznaczono: „Żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz jego Zastępców, co było świadomym zabiegiem ustawodawcy, mającym na celu zagwarantowanie ich niezależności w pełnieniu funkcji. Przedstawiona przez Ministerstwo Sprawiedliwości argumentacja o rzekomej luce w prawie oraz wykładnia, zgodnie z którą mimo braku ustawowej podstawy wywodzi się uprawnienie do odwołania Rzeczników z ważnych przyczyn, stanowi wykładnię contra legem, oczywiście niedopuszczalną w świetle art. 7 Konstytucji”.

Podczas konferencji prasowej przed Kancelarią Prezydenta RP przedstawiciele stowarzyszeń wyrazili swoje stanowisko. Dr Łukasz Piebiak, prezes stowarzyszenia Prawnicy dla Polski, powiedział: „Jako Prawnicy dla Polski przygotowaliśmy trzy raporty o łamaniu w Polsce praworządności, które odbywa się pod egidą Prokuratora Generalnego. (…) Polska, centrum Europy, z tak piękną, długotrwałą historią, jawi się jako jakaś republika bananowa, gdzie nie przestrzega się konstytucji, nie przestrzega ustaw, nie bierze pod uwagę zobowiązań międzynarodowych, więc mówimy: ‘dość’”.

Sędzia Adam Jaworski, wiceprezes stowarzyszenia Sędziowie RP, podkreślił: „Wskazujemy kilka znanych już powszechnie spraw, takich jak bezprawne uniemożliwienie kierowania Prokuraturą Krajową przez pana prokuratora Barskiego, odwoływanie prezesów sądów z rażącym naruszaniem prawa, dyskryminowanie sędziów powołanych po 2018 r. czy prowadzenie prac legislacyjnych nad projektem ustawy, która w sposób jawny podważa konstytucyjną zasadę nieusuwalności sędziów”.

W apelu zawarto również sugestię, że prezydent, interpretując przepisy konstytucji w świetle zaistniałej sytuacji, może uznać się za uprawnionego do odwołania ministra mimo braku formalnego wniosku ze strony prezesa Rady Ministrów. „Odwołując się do stosowanych przez Ministra Sprawiedliwości metod wykładni przepisów prawa wskazujemy, że w świetle art. 159 ust. 2 i art. 161 Konstytucji istnieje luka w prawie, gdyż ustrojodawca nie przewidział możliwości odwołania przez Prezydenta RP z własnej inicjatywy ministra, który w sposób rażący i uporczywy narusza porządek prawny” – napisano w piśmie.

Prokurator Andrzej Golec, prezes Stowarzyszenia Prokuratorów „Ad Vocem”, zaznaczył, że jego środowisko w pełni popiera złożony apel. „Jesteśmy zobligowani do działania zgodnie ze ślubowaniem i rotą ślubowania, w której zobowiązujemy się do stania na straży praworządności, niezależnie od tego, kto piastuje funkcję Prokuratora Generalnego. Działania Adama Bodnara stanowią bardzo daleko idące naruszenie prawa. Żadna opinia nie może stać ponad konstytucją ani stanowić wytrychu, którym się tę konstytucję otwiera, niszczy” – powiedział.

Zdaniem Golca, zmiany w prokuraturze prowadzone przez obecne kierownictwo mogą skutkować nie tylko obniżeniem pozycji zawodowej prokuratorów, ale także naruszeniem równowagi w wymiarze sprawiedliwości. Dodał również, że w jego ocenie sytuacja w niektórych jednostkach, jak np. Prokuratura Regionalna we Wrocławiu, ulega pogorszeniu – coraz częściej obserwuje się tam absencję prokuratorów i problemy z realizacją zadań.

Na portalu opisywaliśmy również inne działania Adama Bodnara, które były krytykowane przez środowiska prawnicze. W grudniu 2024 r. minister Bodnar poparł działania ministra kultury Bartłomieja Sienkiewicza dotyczące postawienia w stan likwidacji spółek mediów publicznych, takich jak TVP, Polskie Radio i PAP.

W tym samym czasie minister Bodnar ogłosił, że Rada Ministrów nie będzie publikować wyroków Trybunały Konstytucyjnego, uznając go za organ niespełniający kryteriów sądu konstytucyjnego.

W marcu tego roku Adam Bodnar zapowiedział utworzenie specjalnej grupy śledczych, która zajmie się przestępstwami motywowanymi tzw. mową nienawiści.

Na początku marca Sejm rozszerzył katalog przesłanek przestępstw z nienawiści, obejmując nimi dodatkowo wiek, płeć, niepełnosprawność oraz orientację seksualną. Nowelizacja ustawy oczekuje na decyzję Senatu i prezydenta.  Krytycy zwracają uwagę, że nowelizacja w znacznym stopniu ograniczy wolność słowa.

Przypomnijmy, że pod koniec lipca 2024 r., na długo przez przyjęciem ustawy, Prokurator Generalny Adam Bodnar oficjalnie wręczył powołania do zespołu doradców ds. „przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami”.

Kresy.pl/X