Koniec podatku PIT i składki ZUS? Powstał pomysł jednej daniny
Część środowisk eksperckich zaapelowała do rządu o zmianę „kamienia milowego” w KPO i zastąpienie sporu o kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy koncepcją „jednolitej daniny”, która miałaby zintegrować podatki i składki. Pomysł przewiduje liniowe składki i progresywny podatek, a także finansowanie NFZ w całości z budżetu.
W styczniu 2026 roku w Warszawie rządowy spór o wzmocnienie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy został rozszerzony o postulat głębokiej zmiany systemu podatkowo-składkowego. W tle pozostaje projekt dotyczący PIP, który był gotowy, jednak premier Donald Tusk wycofał go w ostatniej chwili i zapowiedział prace nad nową wersją z udziałem ministra sprawiedliwości.
Wzmocnienie uprawnień PIP jest jednym z kamieni milowych w Krajowym Planie Odbudowy, wynegocjowanych z Komisją Europejską przez obecny rząd. Zastąpił on wcześniejsze założenie przygotowane przez rząd Mateusza Morawieckiego, które zakładało oskładkowanie wszystkich umów cywilnoprawnych.
Zobacz również: Średnia efektywna stawka CIT w Polsce sięga 33 proc.
W związku z przeciągającą się dyskusją o kompetencjach inspekcji pracy, do ministrów rodziny, pracy i polityki społecznej, finansów i gospodarki oraz funduszy i polityki regionalnej trafił list z apelem o zmianę kamienia milowego w KPO. Według money.pl autorzy propozycji postulują odejście od sporu o szczegółowe uprawnienia inspektorów na rzecz reformy systemowej. „Autorzy listu do szefów resortów rodziny, pracy i polityki społecznej, finansów i gospodarki oraz funduszy i polityki regionalnej proponują wywrócenie stolika w tej kwestii. Zamiast sporu o to, czy inspektor pracy ma wydawać decyzję taką czy inną, proponują gruntowną zmianę systemową” — czytamy.
W liście wskazano kierunek reformy określanej jako „jednolita danina”, oparta na połączeniu podatków i składek w jeden mechanizm. „Cel ten można osiągnąć poprzez przeprowadzenie kompleksowej reformy systemu podatkowo-składkowego w kierunku modelu tzw. jednolitej daniny. Kierunek ten od lat jest postulowany przez rozmaite środowiska eksperckie. Najnowszą propozycję kształtu takiej reformy przedstawiono we wrześniu ubiegłego roku w raporcie „Okiełznać podatkowy chaos. Propozycja reformy w duchu jednolitej daniny”” — wskazano w liście.
Czytaj: Raport Tax Foundation: Polski system podatkowy należy do najgorszych wśród gospodarek rozwiniętych
Zgodnie z przedstawioną koncepcją reforma ma integrować podatki i składki, uprościć system oraz zlikwidować równoległe reżimy rozliczeń. W opisie propozycji pojawia się założenie, że ubezpieczony płaciłby najpierw składki o charakterze liniowym, a następnie podatek progresywny, którego stawka rosłaby wraz z dochodem.
Według relacji money.pl autorem ostatniej wersji pomysłu jest Artur Krawczyk, były urzędnik Ministerstwa Finansów. „Chodzi o to, żeby ludzie mieli zabezpieczenie, które uzyskują dzięki płaceniu składek emerytalnych czy rentowych. W dalszej kolejności zarobione pieniądze płynęłyby do budżetu” — powiedział były urzędnik Ministerstwa Finansów Artur Krawczyk.
W materiałach przywołano także założenia dotyczące skutków fiskalnych oraz zmian w ochronie zdrowia. W myśl tej propozycji ogólne obciążenie dla większości podatników miałoby pozostać zbliżone do obecnego, podobnie jak wpływy do budżetu, natomiast składka zdrowotna zostałaby zlikwidowana, a Narodowy Fundusz Zdrowia byłby utrzymywany w całości z budżetu. Wskazywano także, że przedsiębiorcy objęci daniną mieliby otrzymać dodatkowe ulgi.
W uzasadnieniu apelu pojawił się też argument dotyczący rynku pracy. Autorzy wskazywali, że reforma ma doprowadzić do zbliżenia klinów podatkowo-składkowych między osobami zatrudnionymi na umowie o pracę a prowadzącymi działalność gospodarczą oraz do ujednolicenia reguł opodatkowania wszystkich form pracy najemnej. W tej perspektywie zmiana kamienia milowego w KPO miałaby realizować cel ograniczania segmentacji rynku pracy, wskazywany jako jeden z powodów dyskusji o wzmocnieniu kompetencji inspekcji pracy.
Pod listem podpisali się przedstawiciele kilku organizacji i środowisk, w tym Paweł Wojciechowski, Tomasz Wróblewski, Michał Ciesielski, Michał Hetmański, Damian Adamus oraz Paweł Musiałek.
Kresy.pl/money.pl
