Pierwsze państwo na świecie uznało Somaliland
Izrael stał się pierwszym państwem, które uznało niepodległość Somalilandu – prowincji odłączonej w 1991 roku od Somalii, gdzie od ponad 30 lat nieustannie trwa wojna domowa. Na tle reszty kraju Somaliland jest wciąż postrzegany jako najbardziej stabilny region. Decyzja spowodowała jednak sprzeciw części państw regionu.
W piątek premier Izraela Benjamin Netanjahu poinformował, że jego państwo formalnie uznało istnienie Somalilandu jako niepodległego i suwerennego państwa, co oznacza pierwsze na świecie uznanie tej odłączonej prowincji Somalii przez inne państwo. Decyzja wywołała natychmiastową reakcję władz w Mogadiszu oraz sprzeciw części państw regionu.
Netanjahu przekazał, że Izrael będzie dążył do współpracy z Somalilandem w sferze rolnictwa, zdrowia, rozwoju technologicznego i ekonomicznego, podkreślając jednocześnie rolę dialogu politycznego. Izraelski premier pochwalił przywództwo prezydenta Somalilandu Abdirahmana Mohameda Abdullahiego i zaprosił go do złożenia wizyty w Izraelu. „Premier Binjamin Netanjahu ogłosił dzisiaj oficjalne uznanie Republiki Somalilandu jako niepodległego i suwerennego państwa” — ogłosiło biuro izraelskiego premiera.
W oświadczeniu izraelskiego rządu podkreślono, że deklaracja „została ogłoszona w duchu Porozumień Abrahamowych zawartych z inicjatywy prezydenta Donalda Trumpa”. Jak przypomniano, Porozumienia Abrahamowe zostały wynegocjowane w trakcie pierwszej kadencji obecnego prezydenta USA w 2020 roku i polegały na nawiązaniu wzajemnych relacji dyplomatycznych Izraela z Bahrajnem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, a w kolejnych latach do porozumienia dołączyły następne państwa.
Minister spraw zagranicznych Izraela Gideon Saar poinformował, że oba państwa nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne poprzez ustanowienie ambasad i mianowanie dyplomatów. Według szefa izraelskiej dyplomacji decyzję poprzedził trwający rok dialog między przedstawicielami obu krajów. „Będziemy wspólnie pracować nad rozwijaniem stosunków między naszymi państwami i narodami, stabilnością regionalną i gospodarczym dobrobytem” — napisał Saar w mediach społecznościowych.
„To historyczna chwila. Z radością przyjmujemy uznanie Republiki Somalilandu przez premiera Izraela i wyrażamy gotowość to przystąpienia do Porozumień Abrahamowych” — skomentował decyzję prezydent Somalilandu Abdirahman Mohamed Abdullahi.
Ministrowie spraw zagranicznych Somalii, Egiptu, Turcji i Dżibuti potępili decyzję o uznaniu Somalilandu. Jak podało egipskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, podczas wspólnego stanowiska „ministrowie potwierdzili swoje całkowite odrzucenie i potępienie uznania Somalilandu przez Izrael oraz potwierdzili pełne poparcie dla jedności, suwerenności i integralności terytorialnej Somalii”.
Decyzja Izraela może rozpocząć proces uznania Somalilandu przez kolejne państwa. Pod koniec lipca prezydent Abdirahman Mohamed Abdullahi zaoferował USA bazę wojskową i porozumienie surowcowe w zamian za uznanie, a na początku sierpnia Trump zapowiedział rozważenie takiej opcji w kontekście relokacji uchodźców z Gazy.
Senator USA Ted Cruz wystąpił do prezydenta Donalda Trumpa o formalne uznanie Republiki Somalilandu jako niepodległego państwa, w granicach z 1960 r. W liście skierowanym do Białego Domu wskazał, że Somaliland „funkcjonuje jako stabilne, samorządne, demokratyczne państwo” od 1991 r., po wcześniejszej, krótkotrwałej niepodległości w 1960 r. i dobrowolnym zjednoczeniu z Somalią jeszcze w tym samym roku. Jak argumentował, władze w Hargeisie przeprowadziły od 2003 r. kilka spokojnych elekcji z wysoką frekwencją i pokojowymi przekazaniami władzy.
W ostatnich latach Hargeisa zabiegała o formalizację relacji z sąsiadami, m.in. poprzez porozumienie z Etiopią, które miało zapewnić Addis Abebie dostęp do portu w Somalilandzie. Rząd Somalii sprzeciwił się tej umowie, utrzymując, że Somaliland pozostaje częścią terytorium Somalii. Napięcia między Somalią a Etiopią przełożyły się na krótkotrwałe zaostrzenie relacji, przy czym Mogadiszu zacieśniło współpracę z Egiptem, stanowczo sprzeciwiającym się etiopskiemu projektowi wielkiej tamy. Na początku bieżącego roku relacje między Etiopią a Somalią uległy poprawie, co doprowadziło do zerwania porozumienia Addis Abeby z Hargeisą. W tej sytuacji władze Somalilandu koncentrują działania na kierunku amerykańskim, uzależniając oferowane instrumenty współpracy od uzyskania formalnego uznania.
Kresy.pl/Reuters
