Sowieci powołali się na „bankructwo państwa polskiego”. Atak ZSRR na Polskę
17 września 1939 roku Związek Sowiecki dokonał zbrojnej napaści na Polskę, realizując ustalenia tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow.
W nocy poprzedzającej inwazję ambasadorowi RP w Moskwie, Wacławowi Grzybowskiemu, przedstawiono notę uzasadniającą agresję „bankructwem państwa polskiego” i rzekomą troską o mniejszości narodowe. Dyplomata odmówił jej przyjęcia. Kilka godzin później, o świcie, oddziały Armii Czerwonej przekroczyły granicę na całej jej długości – ponad 1400 km.
Do działań skierowano ponad 600 tys. żołnierzy, 4,7 tys. czołgów i 3,3 tys. samolotów bojowych. Pierwsze ataki wymierzone zostały w strażnice Korpusu Ochrony Pogranicza, które stawiły opór mimo druzgocącej przewagi wroga.
Wschodnie tereny Polski broniły nieliczne oddziały KOP, Brygady Rezerwowej Kawalerii Wołkowysk i Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, a także rozbite jednostki Wojska Polskiego wycofujące się po starciach z Niemcami. Mimo wydanej przez marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego dyrektywy nakazującej unikania walk, w wielu miejscach doszło do heroicznych potyczek – pod Wilnem, Grodnem, Kodziowcami czy Szackiem.
Zobacz także: IPN do białoruskich władz: 17 września 1939 to „Święto Jedności Dwóch Totalitaryzmów”
Sowieci szybko zajmowali kolejne miasta. Do Białegostoku dotarli 22 września, przejmując go od Niemców i dekorując pałac Branickich portretami Lenina i Stalina. Równocześnie tworzyli tzw. zarządy tymczasowe, które miały stanowić podstawę do włączenia ziem do ZSRR. Już od pierwszych dni okupacji dopuszczano się zbrodni – rozstrzelano m.in. kilkuset obrońców Grodna i marynarzy Flotylli Pińskiej, zamordowano gen. Józefa Olszynę-Wilczyńskiego.
28 września 1939 roku w Moskwie III Rzesza i Związek Sowiecki podpisały traktat o granicach i przyjaźni, przypieczętowując rozbiór Polski. Wkrótce wschodnie ziemie wcielono do ZSRS, z wyjątkiem Wileńszczyzny, przekazanej Litwie. Na terenach wcielonych rozpoczęła się systemowa sowietyzacja i terror.
Łącznie, we wrześniowych starciach z Armią Czerwoną zginęło ok. 2,5 tys. polskich żołnierzy, a ok. 20 tys. było rannych i zaginionych. Do niewoli sowieckiej dostało się ok. 250 tys. żołnierzy, w tym ponad 10 tys. oficerów, którzy na mocy decyzji podjętej 5 marca 1940 roku przez Biuro Polityczne WKP(b) zostali rozstrzelani. Straty sowieckie wynosiły ok. 3 tys. zabitych i 6-7 tys. rannych. Wkraczająca na ziemie Rzeczypospolitej Armia Czerwona dopuszczała się zbrodni popełnianych na polskich wojskowych, policjantach i cywilach. Przykładowo, po zajęciu Grodna Sowieci wymordowali ponad 300 jego obrońców.
ZSRR zajął obszar o powierzchni ponad 190 tys. km kw. z liczbą ludności ok. 13 mln osób. Setki tysięcy obywateli polskich zostało deportowanych w głąb Związku Sowieckiego, wielu trafiło do łagrów.
Kresy.pl
Polska, spotkanie niemieckich i sowieckich wojskowych, źródło: Bundesarchiv, Wikipedia.
